Waterland - met Ties Rijcken en Matthijs Kok
Waterwetenschap en waterpolitiek: Ties Rijcken en Matthijs Kok bespreken onder leiding van Marco Visscher actualiteiten in de waterwereld. Ties Rijcken is publicist en spreker over water, natuur en klimaat. Matthijs Kok is emeritus hoogleraar waterveiligheid aan de Technische Universiteit Delft. Marco Visscher is journalist. Techniek: Roman van Ree. Kijk voor meer informatie op www.waterforum.net Stuur uw luisteraarsvraag naar redactie@waterforum.net
Waterforum | Acquimedia
Afleveringen
- 19 okt 2026Seizoen 3 · Aflevering 2
Droogte raakt de landbouw, de natuur en de scheepvaart. Als regen uitblijft en de rivieren weinig water aanvoeren, wordt het steeds lastiger om iedereen van voldoende zoetwater te voorzien. Wat moeten we daartegen doen? En hoe ver kunnen en willen we daarin gaan? Ties Rijcken en Matthijs Kok bespreken drie manieren om met droogte om te gaan: meer water beschikbaar maken, minder water gebruiken en droogteschade accepteren. Waar liggen de grootste kansen?
- 18 sep 2026Aflevering 43
Het klimaat wordt grilliger: drogere zomers, nattere winters en extremere buien. Daarom wordt de nieuwe herijking van het Deltaprogramma gepresenteerd als een koerswijziging. Technische oplossingen zijn niet meer genoeg. Nederland moet ook andere keuzes maken over waar we bouwen, hoe we het land gebruiken en welke risico’s we accepteren. Maar hoe groot is die koerswijziging werkelijk? Wat verandert er nu echt? Welke moeilijke keuzes worden juist nog vooruitgeschoven? En: hoe moet het verder als er 12 miljard euro ontbreekt om de plannen uit te voeren? Ties Rijcken en Matthijs Kok bespreken het eindrapport van de herijking van het Deltaprogramma.
- 7 sep 2026Aflevering 42
Telkens weer lijkt wateroverlast ons te verrassen. We zagen het in 2021 in zuid-Limburg, maar ook in 2024 toen een piekbui boven Enschede tientallen huizen onbewoonbaar maakte. Hoe kunnen we ons beter voorbereiden op extreme regenval? En hoe houden we de gevolgen beheersbaar als het tóch misgaat? Daarover gaan we in gesprek met Roelof Bleker, burgemeester van Enschede en voormalig dijkgraaf van Waterschap Rivierenland. Hij is een van de sprekers op het symposium “Weerbaar tegen wateroverlast” op 17 september, georganiseerd door kenniscentrum STOWA.
- 13 jul 2026Aflevering 41
Zes jaar lang deden tientallen onderzoekers een studie naar één van de grootste vragen voor Nederland: wat doen we als de zee blijft stijgen? De belangrijkste conclusie van het Kennisprogramma Zeespiegelstijging lijkt geruststellend. Onze huidige aanpak voor waterveiligheid voldoet tot ongeveer drie meter zeespiegelstijging, misschien zelfs vijf meter. Maar betekent dat dat we rustig achterover kunnen leunen? Of moeten we ons nu al voorbereiden? In Waterland kijken Ties Rijcken en Matthijs Kok naar de conclusies van het Kennisprogramma, maar ook naar de vragen die nog openliggen.
- 29 jun 2026Aflevering 40
Het conflict tussen de gemeente Zuidplas en het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard lijkt voorbij. Na jaren van discussie, een gang naar de Raad van State en bemiddeling door het Rijk ligt er nu een akkoord over de waterhuishouding van Cortelande, de nieuwe woonwijk in de Zuidplaspolder, een van de laagstgelegen gebieden van Nederland. Maar: heeft het waterschap nu zijn zin gekregen, of de woningbouw? Hoeveel eisen aan waterveiligheid en wateroverlast mag je eigenlijk stellen aan een nieuwe woonwijk? En: is dit de blauwdruk voor hoe Nederland de komende jaren gaat bouwen op plekken waar water en bodem een steeds grotere rol hebben? Daarover gaan Ties Rijcken en Matthijs Kok met elkaar in gesprek.
- 11 jun 2026Aflevering 39
Een speciale editie van Waterland, opgenomen tijdens het Festival van de Toekomst van Waterschap Limburg. Wat betekent het eigenlijk om te leven met water? Hoe kijken we verder dan de waan van de dag? En wat gebeurt er wanneer belangen rond water, woningbouw, natuur en economie met elkaar botsen? Met Aldo Janssen (Waterschap Limburg), Mare de Wit (toekomstambassadeur, Deltaprogramma), Saskia Borgers (dijkgraaf, Limburg), onze eigen Matthijs Kok en een gastoptreden van Daan Prevoo, burgemeester van Valkenburg aan de Geul.
- 8 jun 2026Aflevering 38
Drijvend bouwen staat opnieuw op de politieke en ruimtelijke agenda. In een land met toenemende woningnood én stijgend water lijkt bouwen op het water bijna vanzelfsprekend. Toch bestaan er nergens drijvende woonwijken. Waarom eigenlijk niet? En zou dat nu kunnen veranderen, met nieuwe plannen rond IJstad en het Markermeer? Ties Rijcken kruipt voor één keer in zijn rol als erkend drijfdeskundige en laat zich bevragen door Matthijs Kok en Marco Visscher.
- 25 mei 2026Aflevering 37
De Waddeneilanden zijn in rep en roer. Minister Karremans houdt vast aan de landelijke regels voor waterveiligheid – ook voor de eilanden. Dat betekent dat er minder wordt ingezet op steeds hogere dijken en duinen, en dat er meer vertrouwen is in evacuatie als het misgaat. Veel eilanders voelen zich daardoor in de steek gelaten. Maar deze discussie gaat over meer dan alleen de Wadden. Misschien zijn de eilanden wel een voorbode van een veel grotere vraag waar Nederland de komende decennia mee te maken krijgt. Want als de zeespiegel verder stijgt, kunnen we dan alles blijven beschermen? Of komt er een moment waarop we moeten kiezen wat we behouden en wat niet? Ties Rijcken en Matthijs Kok bespreken wat we moeten doen met de Wadden.
- 11 mei 2026Aflevering 36
Is het niet vreemd dat Nederland vasthoudt aan de kustlijn zoals die er nu ligt? Zou je niet, juist nu, buitengaats willen uitbreiden, nu de ruimte in Nederland op raakt en de zeespiegel wel eens sneller dan gedacht kan stijgen. Volgens de Ruimte Nota mág dat niet, maar in Den Haag lijkt er iets te schuiven. Daarom is de vraag weer actueel of Nederland opnieuw moet gaan uitbreiden richting zee. Welke argumenten botsen hier? Moeten we het risico nemen of niet, en wat is dat risico dan precies? Ties Rijcken en Matthijs Kok duiken in een strategisch en beladen dossier over de toekomst van Nederland als delta.
- 27 apr 2026Aflevering 35
Piekbuien worden extremer, en de druk op ons watersysteem neemt toe, juist ook in stedelijk gebied waar we volop blijven bouwen. Voor nieuwbouw betekent dat: steeds scherpere eisen om wateroverlast te voorkomen. Maar hoe goed werken die eisen? Normeren we op de juiste manier, of maken we het systeem onnodig complex? En: is het wel logisch om kosten en risico’s af te wentelen bij nieuwbouwprojecten? Ties Rijcken en Marco Visscher gaan hierover in gesprek met Cees-Anton van den Dool, strategisch adviseur van wateradviesbureau Nelen & Schuurmans.
- 13 apr 2026Aflevering 34
We willen bouwen, de boeren hebben grond nodig en we willen erop uit in de natuur – en dat allemaal in het kleine, aangeharkte Nederland. Maar de ruimte is beperkt. In Den Haag hebben alle partijen hun eigen plannen, en niemand lijkt bereid om in te leveren. Intussen is er één factor die niet meebeweegt: het water. Dus de vraag in deze aflevering van Waterland is: zit het waterbeleid in Nederland misschien klem? Ties Rijcken en Matthijs Kok in gesprek over botsende belangen, over boeren en het waterpeil in veenweide, en over de eeuwige verwarring rondom water bodem sturend.
- 30 mrt 2026Aflevering 33
Al meer dan vijftig jaar is STOWA een vaste waarde in de Nederlandse watersector. Het kenniscentrum van de regionale waterbeheerders doet nuttig onderzoek voor waterschappen. Maar de vraag is: heeft al die kennis wel genoeg effect in de praktijk? Volgens een nieuwe nota van STOWA zélf kan dat beter. In de nieuwe strategie voor de komende zes jaar staat dat kennis meer terecht moet komen bij zowel de beslissers als de uitvoerders. Over de noodzaak van aanpassingen zoals deze gaan Matthijs Kok en Marco Visscher in gesprek met Mark van der Werf, directeur van STOWA.
- 16 mrt 2026Aflevering 32
Het kabinet van Rob Jetten is aan de slag gegaan. Wat gaat er gebeuren op het gebied van water? Dat is het terrein van de minister van Infrastructuur & Waterstaat, Vincent Karremans. Voor deze keer in Waterland is dat het terrein van onze vaste experts: Ties Rijcken en Matthijs Kok. De grote vraag is vandaag: wat zou jij doen als je minister van I&W zou zijn? Welke beslissingen moeten nodig worden gemaakt? Welke dossiers schreeuwen om aandacht?
- 2 mrt 2026Aflevering 31
In beleidsstukken over waterbeheer lezen we vaak over kwalificaties. Beter. Slechter. Kansrijk. Risicovol. Niet altijd is duidelijk hoeveel precies. Lees een rapport en getallen zijn opvallend vaak afwezig. Moet er eigenlijk niet vaker worden onderbouwd hoevéél erger, hoevéél nadeliger, hoevéél beter? Ties Rijcken en Matthijs Kok ontwaren een trend en onderzoeken waarom cijfers uit rapporten verdwijnen, wat daarvan de gevolgen zijn en vooral: wat we eraan kunnen doen.
- 16 feb 2026Aflevering 30
Eeuwenlang hebben we in Nederland het veen drooggelegd om er te kunnen wonen en het land te bewerken. Maar datzelfde veen is een hinderlijke bron van CO2-uitstoot, bodemdaling en flinke kosten voor de samenleving. Veenvernatting kan een oplossing zijn: het waterpeil omhoog, het veen weer nat. Wel roept dit lastige vragen op over waterbeheer, landbouw en zelfs democratie. In deze aflevering behandelen Ties Rijcken en Matthijs de voor- en nadelen van veenvernatting. Moet er een nationale norm komen voor veenvernatting? Wat gaan we doen met ons veen?
- 2 feb 2026Aflevering 29
Om de waterkwaliteit te garanderen, investeren we miljarden in zuivering, normen en toezicht. Toch zijn er nog altijd ongewenste stoffen die in het oppervlaktewater terechtkomen, bijvoorbeeld als een bedrijf afval loost via het riool. De Omgevingswet is duidelijk: deze zogeheten “indirecte lozingen” belasten het milieu. Minder duidelijk is wie wat moet doen om het probleem te melden, aan te pakken en te voorkomen. Tijd dus om beter grip te krijgen op indirecte lozingen. Ties Rijcken en Marco Visscher gaan in gesprek met twee kenners van de theorie én de praktijk: Aiske Rijnks, projectleider van het Kennisnetwerk Grip op Indirecte Lozingen, en Andras Koops, senior medewerker Toezicht & Handhaving bij het Waterschap Vechtstromen.
- 19 jan 2026Aflevering 28
Het Hoogwaterbeschermingsprogramma is een van de grootste publieke investeringsprogramma’s van Nederland. Het doel: ons land beschermen tegen overstromingen. Meer dan duizend kilometer dijken en honderden sluizen en gemalen moeten worden versterkt – een miljardenproject dat over enkele tientallen jaren loopt. Wat gebeurt daar precies? Hoe betrouwbaar is de beoordeling van waterkeringen eigenlijk? Dat motto, “sober en doelmatig”: werkt dat wel in de praktijk? En missen we soms het grote plaatje doordat we dijk voor dijk werken in plaats van het grote systeem bekijken? Ties Rijcken en Matthijs bespreken waar het wringt en hoe het beter kan.
- 5 jan 2026Aflevering 27
We beginnen het jaar met een speciale aflevering. Ties Rijcken en Matthijs Kok blikken terug op de belangrijkste gebeurtenissen in de watersector van het afgelopen jaar, maar vooral kijken ze vooruit naar het nieuw jaar. Welke thema’s gaan de watersector domineren? Wat zal de herijking van het Deltaprogramma brengen? Wat gaat er veranderen bij het Hoogwaterbeschermingsprogramma? En: waarover moeten we in 2026 maar eens ophouden?
- 15 dec 2025Aflevering 26
Het Kennisprogramma Zeespiegelstijging heeft onlangs een spraakmakende verkenning uitgebracht: “Meegroeien”, heet het. Het rapport presenteert oplossingen die tot voor kort onbespreekbaar waren: het herstellen van open verbindingen met de zee, het terugleggen van dijken, het opnieuw vormgeven van complete landschappen. De natuur kan ons land helpen, zeggen de onderzoekers, om de gevolgen van de stijgende zeespiegel op te vangen. Ties Rijcken en Matthijs Kok bespreken wat het rapport hier precies over zegt en waar de kansen en de risico’s liggen van deze opvatting.
- 1 dec 2025Aflevering 25
Nederland is veranderd van een zompig moeras in een modern, rijk land. Zo werd een nieuw ideaal deel van onze cultuur: maakbaarheid. Met genoeg kennis, techniek en overleg konden we de natuur naar onze hand zetten – het water, het klimaat. Nu we steeds vaker horen dat onze samenleving tegen natuurlijke grenzen aanloopt, brokkelt dat geloof af. Maar wat komt er precies voor in de plaats? Wat als steeds meer mensen denken dat niet alles is te weten, te plannen en te beheersen? Ties Rijcken en Matthijs Kok gaan erover in gesprek.
- 17 nov 2025Aflevering 24
Tijdens de verkiezingscampagne stond woningnood hoog op de agenda. D66 bracht het idee voor tien nieuwe steden in Nederland. Eén van die plannen kreeg meteen een naam: IJstad, een nieuwe stad tussen Amsterdam en Flevoland, met ruimte voor zo’n 60 duizend woningen. Nu D66 de grootste partij is en Rob Jetten waarschijnlijk de nieuwe premier wordt – de man van “het kan wél” – vragen Ties Rijcken en Matthijs Kok zich af: hoe gaat IJstad er komen?
- 3 nov 2025Aflevering 23
Het volk heeft gesproken. Binnenkort beginnen de eerste gesprekken om een regering te vormen. Hoe wordt er in de onderhandelingen gekeken naar de uitdagingen in de watersector? Zal water-bodem-sturend terugkeren in het beleid, of zou dat leiden tot minder woningen en zet het nieuwe kabinet in op een minder dwingend alternatief? Wat is er eigenlijk politiek aan thema’s als waterkwaliteit en dijkversterking? In een speciale verkiezingsaflevering van Waterland bespreken Ties Rijcken en Matthijs Kok de mogelijke uitkomsten van de coalitieonderhandelingen.
- 27 okt 2025Aflevering 22
De uitdagingen zijn groot in de kleinste provincie van het land. De waterveiligheid is verbeterd dankzij de Deltawerken, maar Zeeland heeft een tekort aan zoetwater en de natuur staat onder druk. Krijgt de verzoeting van het Grevelingenmeer een kans? En moeten die wisselpolders er niet tóch komen? Ties Rijcken en Matthijs Kok bespreken de Zeeuwse dilemma’s.
- 13 okt 2025Aflevering 21
De Deltacommissaris heeft in september het Nationaal Deltaprogramman2026 aangeboden aan het kabinet. Het rapport biedt een visie op waterveiligheid, zoetwatervoorziening en ruimtelijke adaptatie in Nederland. Er vallen grote woorden: dit zou het startschot zijn van “het volgende hoofdstuk in onze watertraditie”. Ties Rijcken en Matthijs Kok lazen het en delen hun bevindingen. Wat viel op? Waar liggen de uitdagingen? Wat probeert het Deltaprogramma dit jaar duidelijk te maken?
- 12 jul 2025Aflevering 20
In deze extra lange aflevering van Waterland hebben we het over twee visies die ieder debat over water op scherp zetten: die van de tovenaar en die van de profeet. De profeet verklaart de natuur heilig, waarschuwt voor hoogmoed en wil gedragsverandering. De tovenaar gelooft in menselijk vernuft en wil technische oplossingen. In de waterwereld zien we deze uitersten voortdurend terug. De profeet wil dat water en bodem sturend zijn; de tovenaar wil een grote zeesluis aanleggen. Ze bakkeleien over drinkwater: moeten we besparen of boren we nieuwe voorraden aan? Ties Rijcken en Matthijs Kok bespreken de grote dossiers in waterland – en of de tovenaar of de profeet gelijk heeft.
- 5 jul 2025Aflevering 19
De druk op de drinkwatervoorziening in Nederland neemt toe. De Algemene Rekenkamer waarschuwde er onlangs nog voor: de vraag stijgt, besparing gaat te langzaam, de watervoorraad is kwetsbaar. De zorgen zijn groot, vooral in delen van Brabant en Twente. Wat moeten we doen? Waar moet al dat drinkwater vandaan komen? Wat zijn de wingebieden? Zijn die nog wel te vinden in een dichtbevolkt land dat op slot zit? Moeten we water gaan ontzilten? Of moeten we juist vol inzetten op besparing? Maar: werkt dat eigenlijk wel? Ties Rijcken en Matthijs Kok verkennen de toekomst en geven hun visie op de keuzes waar we voor staan.
- 28 jun 2025Aflevering 18
Nederland zet niet alleen in op het verhinderen van verdere opwarming van de aarde, maar ook op het aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. Dat liegt er niet om: tekorten aan zoetwater, grotere kans op overstromingen, verzilting van kustgebieden. Hoe Nederland zich precies zal aanpassen, is nog de vraag. De Wetenschappelijke Klimaatraad, een adviesorgaan van de overheid, deed onlangs een voorzet in aanloop naar de NAS, de Nationale Klimaatadaptatiestrategie, die volgend jaar uitkomt. Over de keuzes en aanbevelingen van de raad gaan we het hebben met Ties Rijcken en Matthijs Kok.
- 16 jun 2025Aflevering 17
De zomers in Nederland zullen steeds droger worden. Die extreem droge zomer van 2018 was ongekend en komt nu nog gemiddeld eens in de 20 jaar voor, maar dat zal rond 2050 al eens in de 5 jaar zijn en tegen het einde van de eeuw zelfs om het jaar. Dat blijkt uit droogtestatistieken die HKV en het KNMI onlangs maakten op basis van klimaatscenario’s. De studie laat ook zien dat er binnen Nederland grote regionale verschillen zijn, wat gevolgen heeft voor de waterschappen. Wat zeggen deze statistieken ons? En hoe kunnen we ons voorbereiden op de drogere zomers? Daarover gaan Ties Rijcken en Matthijs Kok met elkaar in gesprek.
- 24 mei 2025Aflevering 16
Op een aantal plekken langs de Nederlandse kust worden in de duinen kerven gemaakt, of, in de volksmond: gaten. Deze kerven zijn inkepingen die zand doorlaten. Zo worden de duinen steviger én komt er aanvoer van nieuw zand. Omwonenden zijn echter onaangenaam verrast. Zij denken dat de graafmachines de duinen kapotmaken. Is dit wel veilig? Ties Rijcken en Matthijs Kok bespreken de zin en onzin van deze kerven.
- 12 mei 2025Aflevering 15
Vóór de zomer moet er een akkoord zijn tussen woningbouwers en de watersector. In Nederland moeten nog honderdduizenden huizen komen, maar tegelijk moeten wij ons voorbereiden op verdere klimaatverandering. Concreet: als er meer piekbuien en meer periodes van droogtes zijn, moeten de nieuwbouwwijken dan ook meer water kunnen bergen en afvoeren? Wat worden dan de normen? Een heet hangijzer in de onderhandeling draait om de normering van piekbuien: wordt het 70 mm of 100 mm? Drie centimeter lijkt niet veel, maar dit twistpunt onthult een wereld van verschil. Daarover gaan Ties Rijcken en Matthijs Kok in gesprek.