Verboden – Verjaagd – Vergeten
'Verboden – Verjaagd – Vergeten' is een podcast-serie van de NTR & NPO Klassiek in het kader van 75 jaar bevrijding (https://www.npoklassiek.nl/thema/bevrijding). Over componisten die het slachtoffer werden van het naziregime. Tijdens het naziregime in de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw werd veel muziek verboden verklaard. Componisten van zogenoemde ‘entartete Musik (https://www.npoklassiek.nl/klassiek/75-jaar-bevrijding/5d2bc187-5a6a-4fc3-844e-ccb36e4fe632/wat-werd-er-verstaan-onder-entartete-musik)’ belandden in concentratiekampen, of sloegen op de vlucht. Van hen die de oorlog overleefden, verdween een groot deel in de vergetelheid. De podcastserie is gemaakt door Werner Herbers (dirigent van de Ebony Band, het ensemble dat al jaren de muziek van deze vergeten componisten opspoort en uitvoert), presentator Hans Haffmans en programmamaker Bas Hagemeijer. De podcast bespreekt de lotgevallen van elf componisten en hun soms onwaarschijnlijke vluchtroutes.
NPO Luister / NTR
Afleveringen
- 7 jun 2023
<p>Hans Haffmans spreekt met Werner Herbers, twee weken voor zijn overlijden. In hun laatste gesprek blikken ze terug op zijn rijke muzikale leven.</p>
- 8 mei 2020Aflevering 11
In deze laatste aflevering van verboden,Verjaagd, Vergeten spreekt Hans Haffmans met Werner Herbers over de Joodse componist Julius Schloss. Schloss, geboren in Saarland, studeerde onder Alban Berg in Wenen, maar gedurende de jaren '30 wordt het steeds moeilijker om daar te blijven. Hij wordt in 1938 naar concentratiekamp Dachau gestuurd. Nadat hij vrijkwam reisde hij naar Shanghai, en vervolgens naar de Verenigde Staten, waar hij tot aan zijn dood 1973 zou wonen. Zijn muziek is (bijna) helemaal vergeten.
- 1 mei 2020Aflevering 10
Werner Herbers over de succesvolle Oostenrijkse componist Ernst Toch (1887 - 1964), die zich na zijn vlucht naar de Verenigde Staten de "meest vergeten componist van allemaal" voelde.
- 24 apr 2020Aflevering 9
De Duitse componist Erich Itor Kahn werkte jarenlang bij Radio Frankfurt, tot hij in 1933 door de nazi’s ontslagen werd. Met zijn echtgenote – pianiste Frida Rabinovtisj – vluchte Kahn naar Parijs en later naar de Verenigde Staten.
- 17 apr 2020Aflevering 8
Werner Herbers spreekt met Hans Haffmans over de Tsjechische componist en creatieve duizendpoot Emil František Burian.
- 10 apr 2020Aflevering 7
Stefan Wolpe, geboren in 1902 Berlijn, vluchtte aanvankelijk naar Oostenrijk, toen de nazi’s aan de macht kwamen. Hij verbleef daarna een tijd in Palestina en emigreerde uiteindelijk in 1938 naar New York. Wolpe heeft een heel divers oeuvre achtergelaten, waarin allerlei stijlen voorkomen in uiteenlopende werken: doorwrochte opera’s, protestmarsen, grote orkestwerken, dadaïstische liederen.
- 3 apr 2020Aflevering 6
Werner Herbers spreekt met Hans Haffmans over de Oostenrijkse componist Wilhelm Grosz, die in 1934 naar Engeland vluchtte voor het Nazi-regime. Hij beleefde daar succes met een aantal populair geworden liedjes. Grosz stierf op 45-jarige leeftijd, in 1939 in New York.
- 27 mrt 2020Aflevering 5
Viktor Ullmann werd geboren in 1898 in wat nu Zuid Polen is, op de grens met Tsjechië. Hij was studeerde eerst bij Schönberg in Wenen en later bij Zemlinsky in Praag, waar hij ook als operadirigent werkte. In Stuttgart werkte hij een tijd als boekverkoper (geheel in de ban van Rudolf Steiners antroposofische ideeën), maar Ullmann vluchtte in 1933 terug naar Praag. Daar gaf hij les en werkte hij bij de radio. In september 1942 werd hij gedeporteerd naar Theresienstadt. 16 oktober 1944 wordt Viktor Ullmann gedeporteerd naar Auschwitz-Birkenau waar hij twee dagen later wordt vermoord in de gaskamers.
- 20 mrt 2020Aflevering 4
Werner Herbers spreekt over het leven en werk van de Tsjechische componist Erwin Schulhoff, die in 1942 stierf in concentratiekamp Wülzburg.
- 13 mrt 2020Aflevering 3
<p>Na een niet echt succesvolle muziekopleiding in Praag vertrekt de jonge Tsjech Bohuslav Martinu in 1923 naar Parijs waar hij bij componist Albert Roussel zijn eigen stijl ontwikkelt. Hij werd daar een van de centrale figuren van het muziekleven.</p> <p>In 1941 wordt vanuit Engeland zijn <em>Veld Mis</em> uitgezonden; een werk dat Martinu opdroeg aan de Tsjechische soldaten. De nazi’s plaatsen Martinu op de zwarte lijst en hij vlucht vanuit Marseille, via Spanje en Portugal, uiteindelijk naar de Verenigde Staten.</p>
- 6 mrt 2020Aflevering 2
Matyas Seiber (1905-1960) was een Hongaars en later Brits componist, geboren in Budapest. In Frankfurt werd hij docent jazzmuziek. Zijn afdeling werd gesloten toen de nazi’s aan de macht kwamen en Seiber verliet Duitsland. Na enkele jaren van omzwervingen ging hij lesgeven aan Morley College in Londen. Matyas Seiber kwam om bij een auto ongeluk in Zuid Afrika.
- 28 feb 2020Aflevering 1
Hanns Eisler (1898-1962) studeerde compositie bij Arnold Schönberg. In Berlijn werd zijn muziek politiek getint, Bertold Brecht werd een dierbare vriend. De nazi’s deden zijn muziek in de ban en Eisler vluchtte naar Amerika. In Los Angeles schreef hij onder meer filmmuziek en ook zijn Hollywood Songbook. Na de oorlog werd hij wegens zijn Marxistische sympathieën het land uitgezet en vestigde zich in Oost-Duitsland.