HET DERDE RIJK – de geschiedenis van het nationaalsocialisme
Het onderwerp zal de periode bestrijken vanaf het Duitse rijk van Bismarck tot het einde van de Tweede Wereldoorlog en daarna. De vorming van de moderne Duitse natie en nationale staat in de 19e eeuw spelen ook een rol. De focus ligt op mensen en hun lot. We zijn ook geïnteresseerd in psychologische profielen, in biografieën, vooral de vraag hoe onze Homo Sapiens met extreme situaties omgaat. BELANGRIJK !! Ik wil benadrukken dat mijn interesse puur historisch is. Ik wil streven naar objectiviteit, d.w.z. nauwkeurige weergave van de werkelijkheid. Ik heb geen politieke doelen!
Janez Erat
Afleveringen
- 12 okt 2026
Het was Tafel die Drexler de beslissende impuls gaf tot de oprichting van eerst de ‘Politischer Arbeiterzirkel’ in 1918 en kort daarna van de Deutsche Arbeiterpartei. Het idee was duidelijk omlijnd: een ‘arbeiderspartij’, die echter strikt antibolsjewistisch, antisemitisch en völkisch moest zijn. Veel van de gedachten die later in Drexlers geschrift ‘Mein politisches Erwachen’ werden geformuleerd – de tekst die zoveel indruk op Adolf Hitler maakte – zijn terug te voeren op gesprekken met Tafel en op diens ideologische omgeving. Tafel propageerde ideeën over een ‘nationaal socialisme’ dat niet universeel, maar etnisch exclusief was bedoeld, alsook modellen van een ‘nationale radenstaat’ die zich bewust afzetten tegen marxistische concepten. Daarnaast speelde Tafel een belangrijke rol als bemiddelaar. Via hem kreeg de kleine, financieel zwakke DAP toegang tot burgerlijk-nationalistische netwerken en delen van de industrie. Deze contacten waren van grote betekenis voor de vroege propaganda, voor drukwerk en voor organisatorische stabiliteit. Ook de verbinding met de Sudeten-Duitse DNSAP liep via hem: het was Tafel die Drexler voorstelde programmatische elementen en symboliek – waaronder ook het hakenkruis – van deze beweging over te nemen.
- 17 sep 2026
Op 22 juli 1919 werd Hitler op initiatief van Mayr toegewezen aan een zogenoemd „voorlichtingscommando". In deze functie werd hij ingezet in het Reichswehr-kamp Lechfeld, waar hij tussen 20 en 24 augustus soldaten — onder wie veel voormalige krijgsgevangenen — in de geest van de Reichswehr-propaganda moest beïnvloeden. Doel van deze maatregelen was om vermeend „bolsjewistisch beïnvloede" troependelen politiek te heropvoeden en hun loyaliteit aan de bestaande orde te versterken. Mayr koos voor Hitler niet in de laatste plaats vanwege zijn „onberispelijke" militaire dienst, maar mogelijk ook uit persoonlijk medelijden.
- 2 sep 2026
Vandaag praten we over een bijzonder onderwerp: de Duitse gebieden die na de Eerste Wereldoorlog bij Italië terechtkwamen. Het gaat natuurlijk over de kwestie Zuid-Tirol, maar vooral over het grensgebied tussen Italië, Karinthië en het toenmalige Joegoslavië.In het noorden ligt het Kanaltal, een gebied dat van oudsher bij Karinthië hoorde. Ten zuiden daarvan lagen gebieden met een Sloveense bevolking. Juist daar ontstond al vroeg verzet tegen de Italiaanse overheersing — nog vóór de tijd van Tito en zijn partizanen.Ik heb over dit onderwerp een boek geschreven: Grensland tussen Hitler en Mussolini. De link naar het boek
- 17 aug 2026
Maar waar Mussolini de oorlog kan gebruiken als een springplank, blijft hij Hitler achtervolgen als een trauma. Mussolini improviseert verder en baant zich een weg naar boven met allianties en tactische compromissen; hij is bereid te schikken waar het hem uitkomt. Hitler kan dat niet, of wil dat niet, en radicaliseert in plaats daarvan steeds verder, tot hij radicaler is dan alle anderen om hem heen — in de latere, goebbelsiaanse zin van het totale handelen, waarin elke halve maatregel verraad is. Uit deze twee verschillende oorlogservaringen ontstaan zo twee ideologieën die nauw verwant zijn zonder identiek te zijn. Beide gewelddadig, beide autoritair, maar geboren uit verschillende zielenwonden. Houd dat onderscheid vast, want het zal ons tot het einde van deze aflevering vergezellen.
- 14 jul 2026
Als het belangrijkste verschil tussen deze zusterideologieën wordt steeds opnieuw hun verhouding tot het antisemitisme genoemd. De nazi's waren racisten en initieerden de massamoord op de Joden; Mussolini en Franco zouden geen racisten zijn geweest, of zij zouden hun racisme in ieder geval niet gewelddadig hebben uitgevoerd. In deze uitspraak schuilt weliswaar een kern van waarheid, maar te beweren dat het Italiaanse fascisme onschuldig was en dat Mussolini slechts een komische figuur was die naar macht streefde, is eveneens onjuist. Die voorstelling werd door veel Italianen graag gebruikt om zich van de Duitsers te distantiëren en na de Tweede Wereldoorlog niet als schuldige te worden beschouwd. Ook Mussolini deed duidelijke uitspraken over racisme die bijna als een kopie kunnen gelden van de uitspraken van Hitler en zijn volgelingen. Alleen sprak Mussolini over de erfenis van het Romeinse Rijk, dat cultureel en in elk ander opzicht superieur zou zijn. Volgens hem was de Italiaan waardevoller dan de Slaviër. Zijn beroemde uitspraak luidde dat hij zonder met zijn ogen te knipperen 500.000 Slaven zou opofferen voor het geluk van een handvol Italianen; de Slaven waren, zoals hun naam al zegt, slaven, en het was een brutaliteit dat zij zoveel land in bezit hadden.
- 3 jul 2026
De Thule-Gesellschaft (oorspronkelijk: Studiengruppe für germanisches Altertum ) was een völkisch-occult genootschap dat na de Eerste Wereldoorlog in München ontstond en tussen 1918 en 1925 actief was. Zij combineerde archaïsche mythen, racistische ideologie, anticommunistische politiek en occulte symboliek. Bekend werd de Thule-Gesellschaft vooral doordat binnen haar kring de Deutsche Arbeiterpartei (DAP) ontstond, de latere NSDAP, en doordat verschillende vroege nationaalsocialisten contacten met haar leden hadden. Deze ontwikkeling van Thule naar de DAP en vervolgens naar de NSDAP is historisch weliswaar goed te reconstrueren, maar de betekenis van de Thule-Gesellschaft was uiteindelijk minder groot dan vaak wordt aangenomen.
- 12 jun 2026
Waarom is dit onderwerp zo belangrijk voor onze analyse van Hitlers leven? Omdat juist in deze maanden een beslissende overgang plaatsvond in zijn ontwikkeling. De Adolf Hitler die in 1918 uit de Eerste Wereldoorlog terugkeerde, was nog geen partijleider, geen dictator en zelfs geen bekende politieke figuur. Hij was een gedemobiliseerde soldaat die, net als miljoenen andere Duitsers, zijn plaats probeerde te vinden in een wereld die volledig was veranderd. Het Duitsland dat hij had gekend, bestond niet meer. Het keizerrijk was verdwenen, de oorlog was verloren en revolutie en contrarevolutie streden om de toekomst van het land. In het revolutionaire München van 1919 kwamen vrijwel alle politieke krachten samen die later het lot van Duitsland zouden bepalen: socialisten, communisten, anarchisten, nationalisten, monarchisten en paramilitaire milities. Het was een laboratorium van politieke experimenten, maar ook van geweld, angst en radicalisering. Hitler bevond zich midden in deze gebeurtenissen. Hoewel hij destijds nog geen hoofdrol speelde, vormden deze maanden zijn wereldbeeld op een fundamentele manier.
- 13 mei 2026
Ook in Adolf Hitlers geboortestad Linz broeide het: armoede en revolutionaire stemming, zoals Barbara Hamann de situatie beschrijft in de biografie Dr. Bloch – Hitlers Edeljude. Daar kwamen nog massa’s vluchtelingen in Oostenrijk bij, ook tienduizenden Joodse vluchtelingen uit Galicië die voor Russische pogroms vluchtten. Voor het eerst zag men traditioneel geklede Joden op de straten van Linz; ook dat bevorderde het antisemitisme. Paradoxaal genoeg beweerde Hitlers latere koning van Polen, Hans Frank, als student juist geld voor deze Joodse vluchtelingen te hebben ingezameld. Maar dat lijkt twijfelachtig; reeds tussen 1919 en 1920 was hij lid van de Thule-völkische samenleving. Hij diende ook in het Freikorps onder bevel van Franz Ritter von Epp en nam deel aan de onderdrukking van de Münchense Radenrepubliek.[4] In 1919 trad hij, net als andere leden van de Thule-Gesellschaft, toe tot de Deutsche Arbeiterpartei (DAP).
- 20 apr 2026
Het vijf uur durende trommelvuur, dat zelfs in Laon in de Aisne-regio (het midden-zuidelijke frontvak waar Hitlers eenheid gelegerd was) te voelen was, overtrof in kracht Montgomery's artilleriebombardement bij El Alamein in 1942. Direct achter die stalen storm stormden speciaal opgeleide stoottroepen – bewapend met handgranaten, machinepistolen en een nieuw soort snelvuurwapen – de Britse loopgraven binnen en overrompelden de verraste verdedigers. Binnen één ochtend was de loopgravenoorlog aan het westfront opgeheven.
- 14 mrt 2026
Eerder zagen we hoe Hitler in oktober 1916 tijdens de Slag aan de Somme gewond raakte door een granaatscherf. Hij werd geëvacueerd en op 9 oktober 1916 opgenomen in het Rode Kruis-ziekenhuis in Beelitz , nabij Berlijn. Dit maakt 5 oktober de meest waarschijnlijke datum van zijn verwonding. Hierdoor miste hij de meest gruwelijke laatste dagen van zijn regiment aan de Somme. Voor zijn collega-ordonnansen, zoals Balthasar Brandmayer, sleepte de hel aan de Somme zich nog een week voort – een week die voor de mannen die daar achterbleven als een eeuwigheid moet hebben gevoeld. Vóór zijn transport naar Duitsland verbleef Hitler in een veldhospitaal in Hermies. Volgens de overlevering "stortte hij bijna in van emotie" toen hij voor het eerst in twee jaar de stem van een Duitse verpleegster hoorde. De vreugde bij het zien van het eerste Duitse huis met zijn "hoge gevel en mooie luiken" was overweldigend. "Het Vaderland!"
- 28 feb 2026
Tegen het einde van de zomer van 1915 was Hitler onmisbaar geworden voor het stafwerk van het regiment. De telefoonlijnen naar de bataljons- en compagnieposten werden vaak door artillerievuur vernietigd, zodat alleen ordonnansen berichten konden overbrengen; zelfs postduiven werden ingezet. “Wij merkten al snel,” herinnerde zich kapitein Fritz Wiedemann, “op welke ordonnansen wij het meest betrouwbaar konden rekenen.” Hitler werd niet alleen bewonderd om zijn vaardigheid – hij kon, zoals een van de indianen uit zijn jeugdboeken, naar voren sluipen – maar ook om zijn uitzonderlijke moed. Toch verontrustte iets aan hem zijn kameraden: hij was ongeduldig, als “een renpaard aan de start”, en reageerde scherp op klachten over kleine vleesrantsoenen door erop te wijzen dat de Fransen in 1870 ratten hadden gegeten.
- 11 feb 2026
Vandaag deel ik een persoonlijk ervaringsverslag over mijn tijd als soldaat bij het Joegoslavische Volksleger, vlak voor het uitbreken van de oorlog, van 1989 tot 1990. In 1990 begon het Knin-conflict, dat uiteindelijk uitmondde in de Joegoslavische oorlog. In Slovenië deden geruchten de ronde over overleden dienstplichtige soldaten, mishandelingen, en dat wie naar Kosovo werd gestuurd, het niet zou overleven, enzovoort. Ik wist dat allemaal, maar meldde me in een bui van jeugdige trots in het voorjaar van 1989 in Radovljica bij het legerdistrict om mijn dienstplicht te vervullen. Hoewel ik in Berlijn was opgegroeid, was ik namelijk Joegoslavisch staatsburger. Vanwege de onrust in Kosovo — er dreigde praktisch een openlijke oorlog — ried iedereen in Slovenië me destijds af om me te melden. Men was bang dat ik naar Kosovo gestuurd zou worden, waar oorlogszuchtige toestanden heersten. Bij het legerdistrict in Radovljica verzekerde men mij echter dat er niemand uit de deelrepubliek Slovenië naar Kosovo zou worden gestuurd. Wie Sloveen was, zou gewoon ergens in Slovenië dienen; ik hoefde me geen zorgen te maken.
- 23 jan 2026
Wat heeft het Joegoslavische Volksleger met het Derde Rijk te maken? Er zijn verbanden – zelfs heel veel. Historisch gezien was het Joegoslavische Volksleger gebaseerd op de traditie van het Servische leger, dat in de Eerste Wereldoorlog het Oostenrijks-Hongaarse leger werkelijk had verrast. Servië gold bovendien als de aanleiding voor het hele wereldconflict. Zonder de Eerste Wereldoorlog geen wereld daarna, die uiteindelijk tot de Tweede Wereldoorlog leidde, waarin onder maarschalk Tito in Joegoslavië een partizanenbeweging werd opgebouwd, waaruit later het Joegoslavische Volksleger voortkwam. Officieel heette het leger Jugoslavenska narodna armija , kort JNA, respectievelijk in het Sloveens Jugoslovanska ljudska armada . Het leger was ideologisch sterk communistisch gevormd. Officieren, de zogenaamde partizanen, beheersten op revolutionaire wijze het leven, vooral in de eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog. En er was een bijzonderheid die vergelijkbaar is met het Derde Rijk: er bestond een absolute leiderscultus rond de persoon van maarschalk Tito.
- 6 jan 2026
Waarom kwam het tot deze slag? De situatie begin 1915 werd gekenmerkt door de wens van de Fransen om de Duitsers uit de bezette, economisch belangrijke gebieden te verdrijven. De Fransen stonden onder zware druk. In de Champagne, ten zuiden van Vlaanderen en grenzend aan Zuid-België, probeerden zij – bijna wanhopig – de Duitse loopgraven in te nemen. Generaal Joffre had de Duitse verdedigingsstellingen onderschat. Het resultaat was tot 100.000 doden aan Franse zijde, ongeveer dubbel zoveel als aan Duitse zijde, zonder dat het gebied werd veroverd. Volledig volgens de logica van de loopgravenoorlog: duizenden doden voor honderd meter terreinwinst, die door de tegenpartij met eveneens duizenden doden weer werd teruggewonnen. De Fransen drongen er bij hun Britse bondgenoot op aan om zelf aanvallen te beginnen om hen te ontlasten. Men beschuldigde de Britten ervan zich op de achtergrond te houden en slechts op een laag pitje te vechten – het was immers niet hun grondgebied dat bezet was.
- 19 dec 2025
Mesen 1915 – compromisloos, geradicaliseerd en steeds sterker gepolitiseerd De vormende maanden van Adolf Hitler Begin 1915 bevond Adolf Hitler zich als ordonnans van het Beierse Reserve-Infanterieregiment nr. 16 aan het westfront in Vlaanderen, midden in de patstelling van de loopgravenoorlog. Deze fase van relatieve frontstabiliteit viel samen met een innerlijke radicalisering: Hitler toonde al vroeg een onbuigzame wil, een afkeer van elk idee van compromis en een uitgesproken verzet tegen vredesinitiatieven. Zijn brieven uit deze periode bieden een zeldzaam inkijkje in zijn mentale wereld, waarin plichtsbesef, oorlogservaring, groeiende nervositeit en politieke vijandbeelden zich met elkaar vermengden. Juist in deze maanden werden patronen zichtbaar die later bepalend zouden worden voor zijn denken en handelen.
- 5 dec 2025
Met de gevechten bij Ieper eindigde de bewegingsoorlog. Het front verstarde tot een 700 kilometer lang loopgravensysteem van de Noordzee tot aan Zwitserland, vaak slechts enkele meters van elkaar verwijderd. De duitse Opperbevelhebber Erich von Falkenhayn verklaarde in november 1914 dat de oorlog niet te winnen was en stelde onderhandelingen voor – behalve met Groot-Brittannië. Rijkskanselier Bethmann Hollweg wees dit af, omdat hij afhankelijk was van mogelijke “overwinningsprijzen”. Hindenburg en Ludendorff hielden daarentegen vast aan een zegevrede. Nederlagen werden verzwegen, wat de spanningen in het Reich verhoogde.
- 21 nov 2025
Het is het najaar van 1914. De lucht boven Vlaanderen is zwaar van rook, modder en angst. Tussen de kale bomen en verwoeste dorpen van West-Vlaanderen bevindt zich een jonge soldaat — een Oostenrijker in dienst van het Beierse leger, naamloos onder duizenden, nog ver verwijderd van de beruchte faam die hij later zal verwerven: Adolf Hitler. In oktober 1914 trekt hij met het 16e Beierse Reserve-Infanterie-Regiment, het zogeheten List-Regiment , naar het front bij Ieper. Wat hij en zijn kameraden daar zullen meemaken, zal niet alleen hun levens, maar ook de loop van de twintigste eeuw tekenen. De Eerste Slag om Ieper — of Ypres , zoals de Britten zeggen — werd een bloedig keerpunt. Het was de plaats waar de Europese oorlog van beweging, de bliksemoorlog die binnen enkele maanden voorbij had moeten zijn, veranderde in een uitzichtloze strijd in de modder: de loopgravenoorlog.
- 10 nov 2025
Op 18 januari 1914 werd hij door de Münchense politie aangehouden en naar het Oostenrijkse consulaat gebracht, omdat hij als Oostenrijker dienstplichtig was. Een officieel schrijven uit Linz van 12 januari 1914 eiste dat hij zich onmiddellijk voor de keuring zou melden – bij niet-naleving dreigde tot een jaar gevangenisstraf en een boete van 2000 kronen. Dat is tegenwoordig omgerekend 10.000 euro! Hitler moet hebben geweten dat men Oostenrijk niet mocht verlaten zonder eerst de militaire dienst te hebben vervuld. Hij was niet de eerste jonge man die dacht slimmer te zijn dan de autoriteiten. Die functioneerden blijkbaar ook toen al in zekere mate goed en hadden hem weten te lokaliseren. Hitler antwoordde met een lange brief waarin hij zijn armoede in Wenen beschreef en benadrukte dat hij altijd een „zuiver geweten“ had gehad; het verzuimen van de keuring zou een misverstand zijn geweest waarvan hij zich niet bewust was. Hij vroeg om niet naar Linz, maar naar Salzburg te mogen komen, omdat dat dichterbij lag.
- 30 okt 2025
Deze metgezel was Rudolf Häusler , geboren in 1893 in Aspang, Neder-Oostenrijk, die zijn jeugd in Wenen doorbracht, waar hij tot aan zijn dood zijn officiële woonplaats behield. De katholieke Häusler stond van 4 februari tot 25 mei 1913 ingeschreven in het mannenasiel aan de Meldemannstraße , waar hij een opleiding tot apothekersassistent volgde. Hitler en de vier jaar jongere Häusler waren zo hecht dat zij van 25 mei 1913 tot 15 februari 1914 een klein huurkamertje deelden bij kleermaker Popp in München – langer dan Hitler ooit met Kubizek in Wenen had samengewoond. Ze bleven tot het uitbreken van de oorlog in augustus 1914 nauw met elkaar in contact.
- 23 okt 2025
De periode in Wenen van 1909 tot 1913 kan men vergelijken met Günter Wallraffs “Ganz Unten” : Hitler leefde in armoede, werkte als hulparbeider en postkaarten-schilder, sliep in herbergen en mannenhuizen. In deze tijd speelde Reinhold Hanisch een bijzondere rol. Ook andere figuren kwamen in beeld: drogist Rudolf Häusler, met wie Hitler in 1913 naar Duitsland vertrok, en kunstschilder Karl Leidenroth, die door Hitler als rivaal en vijand werd gezien. En dan waren er nog de vermeende Joodse vrienden van Hitler — een bron van discussie, vooral omdat veel getuigen pas spraken toen Hitler al aan de macht was. Hanisch is een van de opvallendste figuren uit deze “dakloze” periode. Hij was vijf jaar ouder dan Hitler, had een verleden als kleine crimineel en nam de hulpeloze, depressieve en ongecoördineerde Hitler vermoedelijk onder zijn hoede. Natuurlijk uit eigenbelang, maar wellicht ook met een zekere sympathie.
- 16 okt 2025
"Adi" ging in zijn sympathie zo ver dat hij zich in het mannenhuis bijna uitsluitend met Joden omringde – wel te verstaan “geloofsjoden”: met de koperpoetser en marskramer Josef Neumann, met de eenogige slotenmakersknecht Simon Robinson uit Galicië, die de altijd geldbehoeftige (Hitler) iets van zijn invaliditeitspensioen gaf, ook met de handelsreiziger Siegfried Löffner en met de ambtenaar Rudolf Redlich, een ontwikkeld man uit Moravië. De mannenhuis-Hitler verkocht zijn saaie ansichtkaarten, waarmee hij zijn schamele bestaan financierde, het liefst aan Joden: aan de glaszetter Samuel Morgenstern, de lijstenhandelaar Jakob Altenberg en de welgestelde advocaat Josef Feingold.
- 9 okt 2025
In oktober 1907 probeerde hij tevergeefs toegelaten te worden tot de kunstacademie in Wenen — een zware nederlaag. Hij vertelde zijn ernstig zieke moeder niets over deze mislukking. Ze had hem gesteund in zijn idee om naar Wenen te verhuizen, zelfs financieel, in de hoop dat hij daar carrière zou maken. Hij had inderdaad carrière gemaakt, veel later in Duitsland, maar dat had ze waarschijnlijk liever niet gedaan. Zijn moeder was in die tijd ernstig ziek; ze leed aan kanker en stierf op 21 december 1907. Dr. Bloch, de Joodse huisarts van de familie Hitler, verklaarde — een veel geciteerde uitspraak die in bijna elke biografie terugkomt — dat Adolf Hitler totaal gebroken was en dat hij nog nooit iemand had gezien die zó diep om de dood van zijn moeder rouwde. Een andere, even bekende uitspraak van Dr. Bloch luidde dat Hitlers moeder zich in haar graf zou omdraaien als ze wist wat er later van haar zoon geworden is.
- 2 okt 2025
Paula Hitler had een beperkt en goed afgeschermd liefdesleven. Ze werd aanvankelijk verloofd met een Joodse man, maar deze verloving werd door haar broer Adolf afgekeurd vanwege zijn antisemitische overtuigingen. Later raakte zij verloofd met Erwin Jekelius , een van de hoofdverantwoordelijken voor het nazistische eugenetica- en euthanasieprogramma in Oostenrijk, dat verantwoordelijk was voor de dood van duizenden mensen met een handicap.
- 22 sep 2025
In 1924 bezocht Angela haar broer in de gevangenis van Landsberg. Bij Toland lezen we: Begin december: Hitler krijgt bezoek van zijn halfzus Angela. „Zij schreef later: ‘Zijn geest en ziel waren weer op een hoog niveau. Lichamelijk gaat het hem goed. Zijn arm doet hem nog pijn, maar men denkt dat hij bijna genezen is. Hoe ontroerend is de trouw die hem in deze dagen wordt betoond! Kort voor mij bezocht een graaf hem en bracht een kerstpakket uit de Villa Wahnfried [van Winifred Wagner]. Wat hij heeft bereikt, staat rotsvast. Het doel en de overwinning zijn slechts een kwestie van tijd. God geve dat het spoedig gebeurt.’“ We moeten opmerken dat Hitler in 1924, na de mislukte putch, beroemd werd als leider van de NSDAP. Hij zat toen gevangen in Landsberg en werd door velen gezien als een martelaar, een soort held van het extreemrechtse nationale toneel. 1924/1925 verhuisde Angela met haar kinderen naar München en voerde zij Hitlers huishouden. Later leidde zij ook de huishouding op de Berghof bij Berchtesgaden.
- 7 sep 2025
In een interview na de oorlog in 1948 zou Alois jr. echter zelfs geklaagd hebben over zijn beroemde jongere broer Adolf: "Van jongs af aan was hij bazig en snel boos en luisterde hij nooit naar iemand." Alois jr. kon dit niet vergeten en benadrukte: "Mijn stiefmoeder stond altijd aan zijn kant. Hij had de gekste ideeën en kwam ermee weg. Als hij zijn zin niet kreeg, werd hij erg boos. ... Hij had geen vrienden, mocht niemand en kon erg harteloos zijn. Hij kon om de kleinste dingen in woede uitbarsten." Ook deze bewering is onbewezen. Na zijn dood vielen veel voormalige kameraden Hitler natuurlijk aan en speelden ze de onschuldige lam, zoals Hans Frank in zijn memoires. Tijdens zijn leven hadden ze er echter geen moeite mee om te profiteren van zijn nabijheid, en dat geldt ook voor Alois jr.
- 17 aug 2025
De belangrijkste persoon naast zijn vader was Adolf Hitlers moeder. In alle biografieën en verslagen lezen we herhaaldelijk over de intieme relatie, de bijzonder hechte relatie, tussen zijn moeder en Adolf Hitler. Het is moeilijk te bevatten, aangezien hij altijd bekend heeft gestaan als de schreeuwende, massaal ophitsende, opruiende leider, compleet buiten zinnen, bijna alsof hij in trance was, die zelfs zijn eigen voormalige vrienden en kameraden liet vermoorden tijdens de Nacht van de Lange Messen.
- 23 jul 2025
Was hij een harde, afstandelijke bureaucraat die zijn zoon met ijzeren discipline grootbracht? Of ligt er iets complexers achter dat ijzige portret? Was hij een gewelddadige tiran die zijn gezin terroriseerde – of juist een man die worstelde met de verwachtingen van zijn tijd en zijn eigen demonen? In deze tweede aflevering over Hitlers vader gaan we verder graven. We bekijken nieuw bronmateriaal, persoonlijke getuigenissen en psychologische analyses van Alois' gedrag binnen het gezin. Want om de latere daden van Adolf Hitler te begrijpen, moeten we ook durven kijken naar de opvoeding, de gezinsdynamiek, en de rol van een vaderfiguur die zowel dominant als – volgens sommigen – zorgzaam kon zijn. Was hij een monster in huis? Of een man die, ondanks zijn gebreken, dacht het juiste te doen?
- 8 jul 2025
Om Hitler te kunnen beoordelen, moeten we zijn jeugd en familie nader bekijken. Zelfs een oppervlakkige blik van bovenaf levert een verwarrend verhaal op over de familie Hitler, waarvan de ouders afkomstig waren uit het landelijke Waldviertel, vlak bij de Tsjechische grens. Ik ken het Waldviertel heel goed en ben er vaak geweest, omdat ik bijna 20 jaar in het naburige Weinviertel heb gewoond, op slechts 30 km afstand van het Waldviertel, meer naar het oosten. Het is een heuvelachtig gebied, zonder hoge bergen. Het landschap lijkt qua natuur en architectuur op dat van Tsjechië. Het gebied in het Waldviertel is nogal atypisch voor het klassieke Oostenrijk, dat iedereen zich voorstelt met vrolijke koeien op de alpenweiden.
- 19 jun 2025
De lijst van invloedrijke en belangrijke vrouwen in Hitlers leven zou nog wel even kunnen worden uitgebreid, maar ik wil graag afsluiten met dit onderwerp, namelijk: Hitlers secretaresses. Ze hebben een bijzondere status, simpelweg omdat ze zoiets als Hitlers familie waren. Ik wil de afgezaagde term "surrogaatfamilie" vermijden; de Wagners, de Goebbels, en er waren ook verschillende draagmoeders. De belangrijkste taak van de secretaresses was niet om zijn toespraken of notulen te transcriberen of stenograferen; ze waren hiervoor officieel gekozen door Martin Bormann en in dienst van Hitler. Dat deden ze wel, maar slechts sporadisch; vaak hadden ze dagenlang geen opdrachten, er werd geen enkele pagina getypt. Integendeel, ze waren verantwoordelijk voor Hitlers geestelijke gezondheid; ze waren zoiets als het ontspanningsteam dat Hitler hielp om aan andere dingen te denken, hem los te maken van de stress van het dagelijks leven en misschien zelfs zijn bezwaarde geweten te verlichten.
- 5 jun 2025
Vandaag hebben we het over een heel ander type vrouw dan we in eerdere afleveringen hebben gezien. Ze is geen supporter, geen minnaar, en ook geen rotsvaste politicus. Dit is een piloot die beter was dan mannen in dit door mannen gedomineerde vakgebied. Ja preciezer, zeer sterk door mannen gedomineerde vakgebied, want hoe moeten we ons een klassieke Lufthansa-piloot of een astronaut die voet op de maan zet voorstellen? De succesvolste en machtigste piloot tijdens het nationaalsocialisme was Hermann Göring, die begon als piloot en vervolgens bijna opportunistisch de politiek in stapte. Hanna Reitsch bleef piloot tot het einde van haar leven; zelfs op hoge leeftijd, tot de laatste dagen van haar leven, toen anderen met pensioen gingen, vestigde ze nog steeds wereldrecords.