PODCAST

Decide for Impact podcast

De podcast waarin je leert van ondernemers en experts die een positieve duurzame bijdrage leveren aan mens en omgeving. Met persoonlijke verhalen die je helpen om impactbesluiten te nemen voor jullie bedrijf.

Erno Hannink

Afleveringen

23 okt 2026
Vandaag bespreken we het boek Mijardairs betalen geen inkomstenbelasting en daar gaan we een einde aan maken van Gabriel Zucman De ondertitel is: Soms is dat wat het dichtst bij ons staat het moeilijkst te zien Uitgeverij Atlas Contact Interviews met Zucman Rory Stewart Challenges Gabriel Zucman on Wealth Taxes Gary Stevenson Challenges Gabriel Zucman. Tax the Rich! Zucman is econoom, hoogleraar aan École normale supérieure. Zijn onderzoek richt zich op ongelijkheid en internationale belastingontduiking.. Zijn vorige boek The Hidden Wealth of Nations (2013) https://gabriel-zucman.eu/hidden-wealth/ - dit boek gaat over belastingparadijzen en belastingontduiking. Het is een krachtig essay dat in de kern gaat over ongelijkheid. Inkomensbelastingen blijken in de praktijk niet progressief maar regressief voor de superrijken. Het essay is duidelijk geschreven, over ingewikkelde materie. Belastingen zijn zeer ingewikkeld om te doorgronden, zelfs voor economen en politici, en daar maken de superrijken gebruik van. Dit boekje van topeconoom Gabriel Zucman laat zien hoe ongelijk het inkomen en vermogen zijn verdeeld. Het geld vloeit van de arme mensen naar de rijkste mensen (trickle up). Op basis van uitgebreid onderzoek naar hoeveel geld mensen in andere landen plaatsen om minder of geen belastingen te betalen kwam een duidelijke conclusie: Miljardairs betalen geen inkomstenbelasting en in totaal betalen ze verhoudingsgewijs minder belastingen dan jij en ik. Dit gegeven is slecht voor de democratie, voor de economie en heeft in het verleden voor revoluties gezorgd. Het Zucman-taxvoorstel struikelde in de Franse Eerste Kamer, terwijl het overgrote deel van de bevolking dit een goed idee vindt, omdat de twee rijkste mannen van Frankrijk directe invloed hebben op de politiek. Waarom we dit nog steeds accepteren is een raadsel. De leraren en studenten accepteren het niet meer, zoals we afgelopen week hebben gezien (week van 18 oktober 2026). De keuze voor meer gelijkheid is van levensbelang voor onze democratie. De inleiding van het boek laat direct zien hoe ernstig de ongelijkheid op het gebied van betaalde belastingen in Nederland is, net als in Frankrijk en vele Europese landen. Een nadeel van het boek is dat het voornamelijk over de Franse situatie gaat. Maar de Nederlandse omstandigheden lijken veel op die van Frankrijk, volgens onderzoek van het Centraal Planbureau in 2025. https://www.cpb.nl/sites/default/files/omnidownload/CPB-Policy-Brief-Ongelijkheid-en-herverdeling.pdf. Zie ook het boek De kloof, dat ben jij van Lejour, A. Het principe waar Zucman voor vecht is dat de persoonlijke belasting van een superrijk persoon niet onder een harde ondergrens mag zakken. Een minimum van 2 procent vermogensbelasting voor de superrijken: dit betekent voor vermogende mensen met 100 miljoen of meer. (In Frankrijk ongeveer 1800 huishoudens, in Nederland ongeveer 40 personen). Gabriek Zucman stelt een belastingondergrens voor die uitgaat van vermogen. Een groot vermogen gaat altijd gepaard met grote macht. En macht corrumpeert. Het boek is interessant en begrijpelijk geschreven. Een krachtig statement, van een gedreven en vriendelijke Zucman. In het voorwoord laat hij zien wat het probleem is en dat dit in veel westerse landen vergelijkbaar is. Hij gebruikt hiervoor een onderzoek van het Centraal Planbureau in 2025. Dit voorwoord gaat dieper in op de Nederlandse situatie. Uit dit onderzoek komt naar voren dat voor de rijkste 0,0001 procent van de Nederlanders het percentage inkomstenbelasting tot bijna 0 procent daalt. De superrijken betalen ongeveer de helft van wat de gemiddelde Nederlander betaalt. Van toepassing op de allerrijksten die op dit moment minder dan 2 procent van hun vermogen aan inkomstenbelasting betalen, en alleen het verschil bijbetalen. Hij noemt twee bezwaren die in Nederland worden genoemd: dat een heffing van belasting op fictief kapitaal een schending is van de Rechten van de Mens. Het tweede probleem dat genoemd wordt is dat het betalen van meer belasting door deze superrijken, omdat het bedrijfseigenaren zijn, nadelig zou zijn voor de economie. Hij weerlegt deze bezwaren eenvoudig. Volgens Zucman is er geen technisch obstakel voor het belasten van superrijken, het is een kwestie van politieke wil. "The rich pay accountants; the very rich pay lawyers; and the ultra-rich pay politicians." De ondergrens die Zucman noemt hebben wij ook eerder genoemd bij de boekbespreking van Limitarisme. (Ingrid Robeyns) Opvallende lessen uit het boek voor ons: 00:00 Intro van het boek en eerste indruk van Erno met ook de beperking van het boek. 04:15 Een eerste indruk van het boek van Tom 06:50 Onderzoek laat zien dat de rijkste Nederlanders minder inkomstenbelasting betalen dan de gemiddelde Nederlander. 09:00 Het geld vloeit van de arme mensen naar de rijkste mensen (trickle up). 10:25 The rich pay accountants; the very rich pay lawyers; and the ultra-rich pay politicians. 12:15 Het fundament zou een progressief belastingstelsel moeten zijn. Naarmate je meer verdient, zou je meer belasting moeten betalen. Terwijl de werkelijkheid andersom is. 13:35 Er komen veel dingen bij, zoals degrowth en klimaat, en dat maakt de discussie lastiger en dan gaat het niet meer over rechtvaardigheid. Het kernthema gaat over rechtvaardigheid. 14:50 De superrijken hebben zelf geen middelen; dat zit in aandelen en vastgoed. 17:20 Als ik naar verhouding weinig verdien, betaal ik veel belasting procentueel. Verdien ik veel, dan betaal ik weinig belasting. Waarom accepteren we dit? 17:55 Als je weinig hebt en vanuit je inkomen iets wilt opbouwen, wordt vooral inkomen belast en je vermogen niet. 20:25 Je kunt ook, zoals de Amerikanen doen, zolang je een Amerikaans paspoort hebt, Amerikaanse belasting betalen. 21:35 Als Trump de vennootschapsbelasting verlaagt, dan profiteren miljonairs over de hele wereld daarvan. 23:45 Door Zucman is de grens op een heel hoog niveau gelegd, waardoor het over een kleine groep mensen gaat en toch veel effect heeft. 24:50 Jammer is dat er niet verschillende opties naast elkaar worden gezet. 27:20 De invloed van de rijkste man van Frankrijk op de politiek die daarmee de Zucman-wet weet te stoppen. 31:20 Het stuk dat de overheid mede-eigenaar wordt van het bedrijf, maakt het boek onnodig ingewikkeld. 34:45 Kern van het boek: de cijfers laten zien dat als je alle belastingen bij elkaar optelt, de rijkste mensen minder belasting betalen dan de mensen die weinig hebben. 36:40 Waarom wordt een soortgelijk voorstel niet door de linkse partijen op de politieke agenda gezet? 37:05 De oneerlijkste belasting is de btw, want hoe lager je inkomen is, hoe meer je betaalt en iedereen heeft de basisbehoeften nodig. 39:20 Als een samenleving gelijker wordt, dan is iedereen gelukkiger. Bronnen die we genoemd hebben Miljardairs betalen geen inkomstenbelasting - Gabriel Zucman De Zucman tax een slecht idee? Zeker niet - TaxJustice Onderzoek van Centraal Planbureau 2025: Arjan Bruil, Céline van Essen, Wouter Leenders, Arjan Lejour, Jan Möhlmann en Simon Rabaté - Inequality and redistribution in the Netherlands https://www.cpb.nl/sites/default/files/omnidownload/CPB-Policy-Brief-Ongelijkheid-en-herverdeling.pdf Sander en de brug – Sander Schimmelpenninck #boekencast afl 76 Toxisch reich – Sebastian Klein #boekencast afl 122 Reinier Kooiman - Ongelijkheid oplossen, schaf alle belastingen af https://tegenlicht.vpro.nl/artikelen/ongelijkheid-oplossen-schaf-alle-belastingen-af https://www.linkedin.com/in/sander-schimmelpenninck-10619035/ Speciaal voor Shell overwoog Financiën van Nederland een nog groter belastingparadijs te maken - Follow the Money - Platform voor onderzoeksjournalistiek ‘Ontluisterend en illegaal’: hoe Shell erin slaagt in Nederland geen cent belasting te betalen - Follow the Money - Platform voor onderzoeksjournalistiek The Spirit Level – Pickett en Wilkinson #boekencast afl 83 Luister naar deze aflevering Beluister hier ons gesprek over het boek Miljardairs betalen geen inkomstenbelasting en daar gaan we een einde aan maken. Als je iets wil leren over hoe het zit met belastingen en waarom de allerrijkste mensen minder belasting betalen dan jij en ik, lees dan dit boek. Het helpt ook om te zien hoe 2% vermogensbelasting dit kan veranderen. In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld. Video van deze aflevering Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/oYzlqz-6AvY https://youtu.be/oYzlqz-6AvY In deze aflevering bespreken we het boek Miljardairs betalen geen inkomstenbelasting en daar gaan we een einde aan maken. Het interessante aan dit boek van Zucman is dat het gebaseerd is op onderzoek naar hoeveel belasting mensen in werkelijkheid betalen. Dat is nog veel ongelijker dan ik dacht. Jammer is dat Zucman niet een aantal opties onder elkaar heeft gezet zodat de keuze vanzelf duidelijk wordt. De keuze voor meer gelijkheid is van levensbelang voor onze democratie. Samenvatting (met hulp van AI) In aflevering 144 van de Ondernemers Boekencast bespreken de hosts het korte essay van econoom Gabriel Zucman, “Miljardairs betalen geen inkomstenbelasting en daar gaan we een einde aan maken”. Ze schetsen Zucmans onderzoek naar ongelijkheid en internationale belastingontduiking (o.a. The Hidden Wealth of Nations) en verwijzen naar interviews met Gary Stevenson en Rory Stewart. Centraal staat de stelling dat het belastingstelsel in de praktijk degressief werkt: ultrarijken kunnen door vermogensstructuren en internationale mogelijkheden vrijwel geen inkomstenbelasting betalen, terwijl gemiddelde burgers relatief veel afdragen; voorbeelden en cijfers uit Frankrijk en Nederland (0,...
15 okt 2026
Is the way finance is set up the root cause of our faith in growth? Banks that create money out of thin air. Interest that requires growth somewhere in the financial system. This was one of the topics in this conversation with Anastasia Linn. Her answer surprised me.This conversation got me thinking about blame and accountability, about sustainable finance: is it even possible, and energy from your work and at the same time protecting your own energy. Today, we are learning from Anastasia Linn. Anastasia works at the intersection of organizational behavior, finance, and the Just Transition. Before co-founding Arketa Institute for Post-Growth Finance, she worked at organizations like the Center for Sustainable Finance and Private Wealth, World Climate Foundation, and the House of Beautiful Business. She initiated the Exploring Postgrowth Finance project at Degrowth Switzerland and has worked across the areas of leadership, innovation, and sustainability since 2016. Genuine sustainable finance is finance that can enable wellbeing for all within planetary boundaries. Let's get started... In this conversation with Anastasia Linn, I learned: 00:00 Intro - 02:15 What does Arketa stand for, and what does the business do? 05:25 Ecological economics vs. neoclassical economics. 10:45 The responsibility of finance and banks (money creation) for our obsession with growth and deciding what is made in the economy. 13:50 The incentives within the system to accumulate money and power to be safe and deeper cultural issues. 17:10 Conversations with financial professionals to get into the underlying cultural change. 19:30 Wealth equals happiness, and material goods are necessary to feel pretty, powerful, respected, or loved. 21:25 Surprised and disappointed by where the sustainable finance conversation was. 24:00 Even people who self-identify as committed impact investors are not willing to pay slightly more for exponentially more impact. (see https://doi.org/10.1093/rfs/hhac066) 27:25 Sustainable and traditional investors are basically indistinguishable because they are applying the same logic (see paper by Edmans and Gosling below). 29:25 Do we want rich families from Europe to own the fresh water infrastructure in Sub-Saharan Africa? You are fulfilling a real need and at the same time extracting profit to Europe. 33:55 How her new business created a place for all that energy to go. The point is to care for herself enough to sustain that energy long term. 34:40 How can I embody our namesake of enoughness and make enough space to take care of myself? 40:15 The attention for the work and the paper of Arketa in the finance world is much more than she anticipated so soon. 41:05 When people realize that they are not alone, it makes it safer to take the next step. 45:00 The income streams for Arketa. 46:05 Do you need to be privately wealthy to try to work in Degrowth? 51:00 How do we want to manage accountability for centuries of maltreatment? 52:40 Blame is an easier position psychologically. 58:15 Going back to university to study psychology. 1:02:35 Exist at the intersection between the two systems, play by the rules a little bit, and stay connected to the new world. 1:07:30 Examples of exciting things that are happening at the fringes of the financial world. Progressive wealth holder movements like Patriotic Millionaires, Millionaires for Humanity, Good Ancestor movement and Research generation. 1:08:40 The growth independent financial system. 1:09:05 Examples of what individuals can do with their personal finance: financial activist playbook, Bank for Good, Triodos (NL) and the divest movement. I admire her wisdom and you can see and hear this particularly from 30:20 to 35:35 is really interesting and important. What she shares is, for me, one of the main reasons to work with the Inner Development Goals. More about Anastasia Linn: https://www.linkedin.com/in/avlinn/ www.arketa-institute.org Reports and papers by Arketa: The first report, an introduction to Ecological Economics and Degrowth, and what it means for finance: By Disaster or Design The pension paper: A Path to Post-Growth Pensions Impact report 2025 Resources shared by Anastasia: Jasmine Rashid’s Financial Activist Discussion Zine Miho Soon’s podcast Money Trauma FEBEA (European Ethical Banking Network) + Bank for Good Europe + US Renee Lertzman’s Substack, Becoming Guides The Hidden Business Majority: From Private Support to Post-Growth Transformation Report from Jeni Miles, Dario Krpan and Fred Basso at the London School of Economics Hans Stegeman, Chief Economist at Triodos Bank, has a Substack where he often talks about post-growth, degrowth, and wellbeing economies—definitely worth following. An intro to progressive wealth holder movements from Michael Gast (US focus) + Also check out Good Ancestor Movement and the We Must Draw the Line coalition on reducing extreme wealth inequality. Resources we mention in the conversation: Not-for-profit businesses as an alternative – Jennifer Hinton De nieuwe economie in de praktijk – Heidi Leenaarts (Dutch - on money creation) Geld genoeg, maar niet voor jou – Thomas Bollen #boekencast afl 135 (Dutch - book on money creation process) Money creation - Wikipedia Steve Rocco (colleague and co-founder) Belonging, Identity, and Decolonizing from Within – Zulfia Abawe A connecting perspective on colonization – Rukmini Iyer How to fix the economy – Mariana Mazzucato interview | The Exchange Tom Gosling - Professor in Practice at the London School of Economics Alex Edmans - professor of finance Paper: Sustainable Investing: Evidence From the Field by Alex Edmans, Tom Gosling and Dirk Jenter Do Investors Care about Impact? paper by Florian Heeb, Julian F Kölbel, Falko Paetzold, Stefan Zeisberger, Do Investors Care about Impact?, The Review of Financial Studies, Volume 36, Issue 5, May 2023, Pages 1737–1787, https://doi.org/10.1093/rfs/hhac066 REAL - A Post-Growth Deal Planet Finance (Dutch) Patriotic Millionaires Millionaires for Humanity Good Ancestor movement Resource Generation Ethical banking movement Academic advisory board Arketa The Financial Activist Playbook by Jasmin Rashid Bank for Good Europe Video of the conversation with Anastasia Linn https://youtu.be/9TGDn3K0aNs Watch the conversation here https://youtu.be/9TGDn3K0aNs Summary (created with AI) Host Erno Hannink interviews Anastasia Linn, co-founder of the nonprofit Arketa Institute for Post Growth Finance (“arketa” meaning “enough” in Greek), which aims to normalize finance-industry conversations about limits to growth and develop ideas for growth-independent finance grounded in ecological economics rather than neoclassical economics. Linn critiques mainstream sustainable finance and tools like ESG integration and impact investing as largely embedded in the same extractive logic that drives inequality and ecological overshoot, and discusses how bank money creation and lending criteria reinforce growth imperatives and unequal outcomes. She explains her path into sustainable finance via science communication in Switzerland, describes how the work energizes her while requiring self-care, and notes Arketa’s early traction with industry audiences despite limited funding. They discuss accountability versus blame, the need for credentials to bridge systems, and encouraging movements such as ethical banking and progressive wealth-holder redistribution, plus practical individual actions beyond financial capital. Transcript [00:00:00] Erno Hannink: Today you're listening to the conversation with Anastasia Linn. Anastasia works at the intersection of organizational behavior, finance, and the just transition. Before co-founding Akata Institute for Post Growth Finance, she worked, , at organizations like the Center for Sustainable Finance and Private Wealth, World Climate Foundation, and the House of Beautiful Business. She initiated the Exploring Post Growth Finance project at Degrowth Switzerland and has worked across the areas of leadership, innovation, and sustainability since 2016. It was a wonderful conversation, and I'm so grateful for the wisdom that Anastasia shared and showed in this conversation, and I hope you enjoy listening to this conversation as much as I did during this conversation. My name is Erno Hanoink, and I share my knowledge, expertise, and experience with you. I coach entrepreneurs to make better decisions that will help them to grow their impact. Let's get started. Welcome to this new podcast ep- episode. Today I'm talking to Anastasia Linn. Welcome, Anastasia. [00:01:34] Anastasia Linn: Thank you so much. [00:01:35] Erno Hannink: Or, or Anastasia. [00:01:38] Anastasia Linn: Yeah, either is fine. [00:01:39] Erno Hannink: Yeah. We're gonna talk about a lot of things. We're gonna talk about, you know, post-growth, degrowth, green finance, and stuff like that, so when you're listening you have, like, an idea where we're going. But we're gonna find out more about what you do because let's go start from Arketa, your business. What does it stand for and what does it do? [00:02:02] Anastasia Linn: Yeah. So first off, I'd say we consider ourselves a think tank. We're a nonprofit in the US, and in the process of establishing ourselves as a association in, in Switzerland, so just a small distinction. We're not really a business as such. That being said, Arketa, our namesake word, means enough in Greek. So our full name is Arketa Institute for Post Growth Finance, and we kind of liked picking up that word because we're talking about enoughness in a number of ways. We think that there are objectively enough resources for everyone to live a good life within
8 okt 2026
Vandaag bespreken we het boek De wereld en de aarde van David van Reybrouck, De ondertitel is: Hoe houden we het veilig Denker der Nederlanden.(sinds maart 2025) David studeerde archeologie en filosofie. Eerdere boeken Congo (2010) en Revolusi (2020), essays als Pleidooi voor populisme (2008) en Tegen verkiezingen (2013), Mooie podcast met David en Beatrice https://www.youtube.com/watch?v=o1bl40Wpi08 Interview in Buitenhof over het boek https://www.youtube.com/watch?v=MZSsDRC5mks en deze op VRT https://www.youtube.com/watch?v=T4mbtMcH_bs We bespraken eerder De kolonisatie van de toekomst – David van Reybrouck #boekencast afl 92 Het boekje is een essay dat eerder verscheen ter gelegenheid van de installatie van David als Denker der Nederlanden. Zo leest het ook. Een verhaal dat hij deelt met zijn publiek. Het verhaal heeft een andere start dan ik verwachtte en gaat veel meer over diplomatie en vrede. Het verschil tussen de wereld en de aarde. Hoe het boek eindigt zoals ik verwachtte. Het effect van onze acties als mensen op de aarde. Inhoud De wereldbol Een zomerdag op Fazanteneiland Hoe foie gras en diplomatie de wereld veroverden Samen voor on eigen: diplomatie vanaf de negentiende eeuw In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst Raison de Terre Van wereldpolitiek naar aardepolitiek Het geluid van een gletsjer De wereldbol Verhaal over zijn globe waarin hij het verschil tussen de wereld (lichtje aan) en de aarde duidelijk ziet (lichtje uit). Wie de wereld met de aarde verwart, riskeert de mens op te blazen tot het stralende middelpunt en ijkpunt van de hele, fysieke aarde. Wie alleen de wereld ziet, vergeet de aarde. p11 Opening voor het doel van het essay: Er kan geen wereldpolitiek zijn zonder aardepolitiek. De aarde draagt de wereld. Een zomerdag op Fazanteneiland Een bijzonder ritueel, het Fazanteneiland is telkens een half jaar van Frankrijk of Spanje. Het ligt in de rivier de Bidasoa in de Baskische Pyreneeën. Sinds november 1659 is de start van de moderne diplomatie, het Verdrag van de Pyreneeën, de sluitsteen van de Vrede van Westfalen. p17. Een nieuwe wending is altijd mogelijk, hoop voor onze tijd. Hoe foie gras en diplomatie de wereld veroverden Kardinaal Richelieu waarbij gezanten voor het eerst namens een land handelen. De ambassadeur moest een man van vrede zijn. p22, mooi hoe allerlei woorden uit die tijd er nu nog zijn, zoals akkoord, protocol en paspoort. Het concert van Europa op het Congres van Wenen. Samen voor ons eigen. Samen voor ons eigen: diplomatie vanaf de negentiende eeuw p26 Metternich was de architect van de nieuwe diplomatie in 1814 De conferentie van Berlijn, die de verdeling van Afrika in 1885 onder leiding van Bismarck besprak. Multilateralisme werd de norm en een permanente vorm met de Volkenbond. Na de Tweede Wereldoorlog nog beter met de Verenigde Naties. Het bewaken van de wereldvrede. Het klassieke multilaterale overlegmodel werd ook gebruikt voor de nieuwe bedreiging van de wereldvrede, klimaatopwarming met het IPCC en de jaarlijkse Conference of Parties (COP). Het nationale klimaatbeleid is afgeleid van vier eeuwen diplomatieke geschiedenis. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst In dit hoofdstuk zien we de kentering dat het multilaterale model niet werkt bij aardepolitiek. De nationale belangen lopen te ver uit elkaar en de industrie heeft te veel macht met de lobby. De zwakte van het hedendaagse multilateralisme is dat het zichzelf niet van binnenuit kan vernieuwen. p36 In 2023 kregen 2456 lobbyisten uit de fossiele sector toegang tot de COP. De problemen van de aarde zijn anders dan die van de wereld. Het gaat om een planetaire polycrisis en niet om grensconflicten. Mooi: De VN is opgericht om conflicten tussen landen te regelen, niet om het conflict tussen de mensheid en de planeet op te lossen. p39 Een vlakke organisatie kan een verticaal probleem niet oplossen. Raison de Terre Van raison d'État naar raison de Terre. In deze lastige tijd vragen blijven stellen. Niemand is niet van de aarde. p44 80% van de mensen maakt zich zorgen over de klimaatverandering en vindt dat we samen moeten werken aan oplossingen. p46 Global Assembly in 2021 eerste keer met een behoorlijk representatieve dwarsdoorsnede van de wereld (dus westerse landen geen overmacht). Het belangrijkste resultaat was de People's Declaration for the Sustainable Future of Planet Earth. Handhaving van het Klimaatakkoord van Parijs. Eerlijke verdeling van verantwoordelijkheden op basis van historische uitstoot en capaciteit. Inclusieve klimaatacties, grondig klimaatonderwijs, wettelijke bescherming van de natuur tegen ecocide en rechtvaardige energietransitie. Gedeelde verantwoordelijkheid tussen burgers, overheden en bedrijven voor een duurzame toekomst. p49-50 David denkt aan planetaire diplomatie met een Global Assembly voorafgaand aan iedere COP. Van wereldpolitiek naar aardepolitiek Adding humankind's voices to world politics p53 Hier vind je het Essay The case for a Globa Climate Assembly - https://www.project-syndicate.org/commentary/global-climate-citizens-assembly-cop30-by-laurence-tubiana-and-ana-toni-2024-09 Het burgerberaad op planetair niveau. De aardepolitiek gaat over diepe morele keuzes, bijvoorbeeld hoe we het resterende koolstofbudget verdelen. Niet automatisch bedrijven in het Westen. Interessante vragen op p57 Indiaas begrip Vasudhaiva Kutumbakam - de wereld is één familie. p61 Indonesië musyawarah-mufakat dorpsvergadering China, India en Indonesië behoren tot de vier grootste landen ter wereld. In 2050 zal een kwart van de wereldbevolking Afrikaans zijn. Wow Het geluid van een gletsjer Het verhaal van de trektocht en het afbreken van een stuk gletsjer. De wereld heeft de aarde ontwricht en nu ontwricht de aarde de wereld. De enige manier om ons te beschermen (en alle levende wezens) is door de aarde als aarde te behandelen. Global Assembly: 'een bloeiende aarde voor alle mensen en andere soorten, voor alle toekomstige generaties.' Van een tijdperk van verlichting naar een tijdperk van vervlechting. Opvallende lessen uit het boek voor ons: 00:00 Intro van het boek en eerste indruk van Erno - het begint niet zoals ik verwacht had, maar eindigt wel zoals ik verwacht had. 03:25 Een eerste indruk van Tom over het boek - raison de terre, van wereldpolitiek naar aardepolitiek. 04:50 Hoe kun je de democratie doorontwikkelen zodat de burgers zich gehoord voelen en kunnen participeren? 06:25 Wie alleen de wereld ziet, vergeet de aarde. 08:00 Kritische opmerking over de framing van het boek, ' Hoe houden we het veilig'. 13:20 Het verschil tussen het congres van Wenen en de Volkenbond. 14:50 Als je snelheid wilt maken, moet je niet telkens weer bij een conferentie beginnen, maar het vervolgens institutionaliseren. 16:30 De VN is opgericht om conflicten tussen landen te regelen en niet om het conflict tussen mensheid en planeet op te lossen. 19:05 Hoe de horizontale bestuurslagen met elkaar verbonden zijn, gelaagd gelinkt. 20:40 In deze lastige tijd vragen blijven stellen. 22:50 Een gedeelde verantwoordelijkheid tussen overheid, burgers en bedrijven voor een duurzame toekomst. 25:20 De verdeling van deelnemers aan de Global Assembly is een goede herinnering aan hoe de verdeling van landen en het aantal mensen liggen. 30:30 De burgerberaad als moreel kompas voor de lange termijn en onderdeel van de mondiale besluitvorming. 32:45 De wereld heeft de aarde ontwricht en nu ontwricht de aarde de wereld. 33:15 Van een tijdperk van verlichting naar een tijdperk van vervlechting. Bronnen die we genoemd hebben De wereld en de aarde boek - David van Reybrouck De kolonisatie van de toekomst – David van Reybrouck #boekencast afl 92 Nu is het aan ons – Eva Rovers #boekencast afl 61 Waarom we politiek niet alleen aan politici kunnen overlaten – Eva Rovers #boekencast afl 129 Kardinaal de Richelieu - Wikipedia Klemens von Metternich - Wikipedia Volkenbond - Wikipedia Verenigde Naties - Wikipedia Fazanteneiland - Wikipedia Multilateralism - Wikipedia [EN] Multilateralisme - Consilium [NL] Reframing – Karim Benammar #boekencast afl 139 Miljardairs betalen geen inkomstenbelasting - Gabriel Zucman Luister naar deze aflevering Beluister hier ons gesprek over het boek De wereld en de aarde In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld. Video van deze aflevering Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/91gotbvGLEE https://youtu.be/91gotbvGLEE In deze aflevering bespreken we het boek De wereld en de aarde Samenvatting (met hulp van AI) In aflevering 143 van de Ondernemers Boekencast bespreken Erno en Tom het essay De wereld en de aarde: Hoe houden we het veilig? van David van Reybrouck, geschreven bij zijn aanstelling als Denker der Nederlanden. We schetsen Reybroucks werk en zijn link met Eva Rovers, en benadrukken dat het dunne, toegankelijk geschreven boek in één avond te lezen is. Het essay opent met een geschiedenis van diplomatie (van vorstelijk belang via raison d’état, Metternich en het Congres van Wenen naar Volkenbond/VN) om te laten zien dat internationale besluitvorming kan evolueren. Kern is het onderscheid tussen “wereld” (landen, grenzen) en “aarde” (planeet), met de stelling dat de VN gemaakt is voor conflicten tussen landen, niet tussen mensheid en planeet. Reybrouck pleit voor een volgende stap: “aarde-politiek” en een planetaire diplomatie, onder meer via een Global Assembly/burgerberaad gekoppeld aan COP’s, met aandacht voor representativiteit, historische uitstoot en rechten voor natuur....
1 okt 2026
Vandaag het gesprek met Marije van den Berg. Het gemeenschappelijke organiseren, dat is waar Marije aan werkt. Ze doet dat als zelfstandig onderzoeker en organisatieadviseur, als schrijver en als meebouwer aan maatschappelijk initiatief. In haar vrije tijd is ze is onder meer vice-voorzitter van de Rekenkamer Leiden en Leiderdorp, voorzitter van de raad van toezicht van Ouders & Onderwijs. mede-oprichter van de Energiefixers071 en het Leidse Huis van Actief Burgerschap. Ze is verbonden aan De Ambachtsschool voor Organiseren en Veranderen. Marije host sinds 2018 de podcast Democratie in uitvoering. Daarnaast schreef de bestsellers 'Stop. Stopstrategie voor Organisaties' en 'De beleidsbubbel, En hoe we die liefdevol leeg laten lopen’. Haar nieuwste boek schreef ze samen met Nico Groen: ‘Je bent niet de baas, maar je moet er wel iets mee’ heet het, en dat gaat helemaal over het gemeenschappelijke organiseren. Laten we beginnen… Samenvatting Met hulp van AI gemaakt. In aflevering 496 van de Decide for Impact podcast spreekt Erno Hannink met Marije van den Berg over “gemeenschappelijk organiseren”, naar aanleiding van haar nieuwe, samen met Nico Groen geschreven boek Je bent niet de baas, maar je moet er wel iets mee. Ze bespreken het schrijven van een dun boek, het belang van schrappen en een opgewekte toon in sombere tijden, en hoe samenwerken zonder stappenplannen mensen helpt in beweging te komen. Centraal staat de “ruimte tussen staat en markt”: naast overheid en markt is er een coöperatief domein waarin burgers, vrijwilligers, verenigingen en coöperaties samen eigenaarschap, zeggenschap en verantwoordelijkheid nemen. Aan de hand van voorbeelden als Urgenda, energiecoöperaties en publieke ruimte benadrukt Marije dat je vaak geen toestemming nodig hebt om te beginnen, en dat democratie draait om de mogelijkheid om steeds opnieuw in te stappen en iets nieuws te maken. Wat ik zoal leerde van Marije : 00:00 intro - 07:35 Een dun boek schrijven is moeilijker dan een dik boek schrijven. 11:15 Als bedrijfsjournalist heeft ze geleerd om de eigen formulering van een tekst los te laten. 13:00 Voor een dun boek blijf je afvijlen en uitbenen. Dat ga ik nooit meer anders doen. 14:30 Vat een idee goed samen in maximaal 600 woorden (een column). 16:10 Een optimistisch boek schrijven in sombere tijden. 18:55 Elke revolutionair draagt in zich om dictator te worden. 20:05 Een vliegwiel in jezelf aanzetten en ook in de samenleving. 21:25 We hebben met elkaar bedacht dat als er een probleem is, daar een toegewijde professionele organisatie voor moet komen. Als die er nog niet is, dan moet je daarop wachten. 23:25 Heb ik te veel tijd verlummeld? 24:45 Leiderschap is niet een functionaris maar een eigenschap van het systeem. 28:00 De grootte van een karakter is vaak meer een kwestie van omstandigheden. 30:05 Publieke ruimtes zijn duur geworden, waardoor mensen die geen geld hebben daar niet meer kunnen vertoeven. 31:40 In het handelend en producerend vermogen van de gemeenschap zit ook de humuslaag van de democratie. 33:50 We verkopen heel veel uren aan de baas of de klant en dus weinig beschikking hebben over onze eigen tijd. 40:35 Je hoeft niet te kiezen tussen overheid en markt, je kunt ook kiezen voor gemeenschappelijk eigendom. 41:50 Dat we elkaar aan het vertellen zijn, dat je vooral voor jezelf moet zorgen omdat we niet meer voor elkaar kunnen zorgen. 43:25 Je kunt ook wat zachter werken zodat je altijd wat meer ontspannen bent. 49:55 Stimuleer jezelf en je kinderen om vrijwilligerswerk te doen. Koop dat niet af, maar doe mee. 51:05 Ga niet bij een sportvereniging waar je de bardienst afkoopt, want ook dat draagt bij aan de ondermijning van de democratie. 53:35 Democratie heeft de belofte in zich dat je altijd weer kunt instappen. 54:30 Fascisme is het doodmaken van de mogelijkheid om iets nieuws te maken. (Hannah Arendt) 58:20 Er is een weg tussen de extremen, de markt of de staat, en dat is samen. 1:00:00 Als je veel geld hebt, kun je een deel lenen tegen 0% of weinig rente bij een coöperatie. 1:03:25 Wat je zelf doet is echt wat anders dan samen met elkaar doen. Meer over Marije van den Berg: www.democratieinuitvoering.nl https://www.democratieinuitvoering.nl/podcast https://www.linkedin.com/in/marijevandenberg/ Boeken: Je bent niet de baas, maar je moet er wel iets mee (2026) De beleidsbubbel (2023) Stop. Stopstrategie voor organisaties (2020) Andere bronnen: Ondernemers Boekencast Paul de Kuyper Quotes van Johann Wolfgang von Goethe - “Wer Großes will, muß sich zusammen raffen;In der Beschränkung zeigt sich erst der Meister,Und das Gesetz nur kann uns Freiheit geben.” Marjan Minnesma - Wikipedia Uitgebreide versie van het laatste gesprek met Marjan Minnesma Energie samen Nederland zorgt voor elkaar (NLZVE) Cooplink Neon - Nederlands Onderwijsinstituut (samen schoolboeken maken) Sander en de brug – Sander Schimmelpenninck #boekencast afl 76 Hannah Arendt - Wikipedia Barbara Kathmann - Wikipedia Video van het gesprek met Mije van den Berg https://youtu.be/LPyNGx61yfk Kijk hier https://youtu.be/LPyNGx61yfk Transcript van het gesprek [00:00:00] Erno Hannink: Hallo en welkom bij aflevering 496 van de Decide for Impact podcast. Vandaag het gesprek met Marije van den Berg. Het gemeenschappelijke organiseren, daar is waar Marije aan werkt. Ze doet als zelfstandig onderzoeker en organisatieadviseur, als schrijver en als meebouwer aan maatschappelijk initiatief. In haar vrije tijd is ze onder meer vicevoorzitter van de Rekenkamer Leiden en Leiderdorp, voorzitter van de Raad van Toezicht van Ouders en Onderwijs, medeoprichter van Energie Fixers 071 en het Leidse Huis van Actief Burgerschap. Ze is ook verbonden aan de Ambachtsschool voor Organiseren en Veranderen. Marije host sinds 2018 de podcast Democratie en Uitvoering. Daarnaast schreef ze de bestseller Stop! Stopstrategie voor organisaties en de beleidsbubbel en hoe we die liefdevol leeg laten lopen. Haar nieuwste boek schreef ze samen met Nico Groen: Je bent niet de baas, maar je moet er wel iets mee, [00:01:00] heet het. En dat gaat helemaal over het gemeenschappelijk organiseren. Het was een supermooi gesprek waar we het hadden over de ruimte tussen de staat en de markt. Alles wat we samen kunnen doen. Mijn naam is Erno Hannink en ik deel mijn opgedane ervaring, kennis en expertise met jou. Ik coach ondernemers zodat ze besluiten nemen om in impact te groeien. Laten we beginnen. [00:01:24] intro: Welkom bij Decide for Impact. Een podcast waarin je leert van ondernemers en experts die een positieve, duurzame bijdrage leveren aan mens en omgeving. Met persoonlijke verhalen die je helpen om impact besluiten te nemen voor jullie bedrijf. Dan nu jouw businesscoach Erno Hannink. [00:01:46] Erno Hannink: Welkom in de nieuwe podcast aflevering. Vandaag spreek ik opnieuw met Marije van den Berg. Dank je wel voor opnieuw dat je in de podcast komt Marije. Dank je wel! [00:01:55] Marije van den Berg: Ja, met heel veel plezier, Erno. [00:01:57] Erno Hannink: Ja, de de eerste keer dat we in gesprek [00:02:00] waren, dat was in 2020 alweer 26 november 2020. Dat was na de uitkomst van je eerste boek Stop de stop strategie voor organisaties. Ik denk dat het een van de betere boeken was die ik heel lang heb gelezen. Hij stond ook in onze. Het was mijn nummer één, die van Tom en mij in de boekbespreking stond ie in onze top drie en we hebben er heel vaak aan gerefereerd. Als ik ook in mijn artikel, want ik zocht hier nog vandaag nog even op mijn website. Als ik heel vaak heb ik je genoemd, zie ik dat. [00:02:28] Marije van den Berg: Ja, ik ben altijd helemaal dat ik denk o wat fijn dat het zin heeft om een boek te schrijven als mensen waarderen. Dat is heel tof om te horen. [00:02:35] Erno Hannink: Ja, ik ben echt blij met jullie! Jouw vorige boek De beleidsbubbel heb ik je niet voor over gesproken, want ja, dat is net iets te ver weg van waar ik me bezig hou. [00:02:44] Marije van den Berg: Overheid zeg maar. [00:02:44] Erno Hannink: Ja, ja. Ja. Ja. Maar dit boek, ja, dit sluit me helemaal aan. En ik weet ook zeker als ik het beleidsstuk had gelezen dat ik het super interessant vond. Daar gaat het niet om, maar dat is net te ver weg van mijn standaard onderwerpen. [00:02:56] Marije van den Berg: Excuseer niet, het boek is bovendien veel te dik. [00:02:58] Erno Hannink: Ook nog, maar [00:03:00] je nieuwe boek. Zoals ik al zei je bent niet de baas, maar je moet er wel iets mee. Het gemeenschappelijk organiseren gaat het over dat. Dat past heel erg goed. Ik was heel blij en we gaan het boek ook. Een boekbespreking stond al op onze agenda. Het stond al twee keer gepland, maar door wat we net besproken had dat ik nog met mijn huis bezig ben op dit moment. [00:03:17] Marije van den Berg: Ik ben ook weer ontzettend nieuwsgierig naar dat gesprek, dus. [00:03:20] Erno Hannink: Het komt eraan. [00:03:21] Marije van den Berg: Nou ja, alleen maar leuk. [00:03:23] Erno Hannink: Als ik maar iets meer ruimte vind met mijn huis, dan kan ik dit werk ook investeren. Maar het komt goed. Het komt goed en het komt er echt aan. Wat ik van dit boek zeker vond, was dat het weer net zo fijn geschreven was als de vorige keer. En dit keer heb je het samen geschreven met Nico Groen. Die was ook weer bij de uitreiking van het Boek van het Jaar van de OOA Organisatie Adviseurs. En dit keer won je. [00:03:48] Marije van den Berg: Weer niet. [00:03:49] Erno Hannink: Nog steeds niet. Nog net niet. Ik weet niet. Je was dicht in de buurt, maar net niet won je de prijs. Je moest dus gewoon nog een boek schrijven en dan komt dat vanzelf een keer goed. [00:03:57] Marije van den Berg: Want ...
17 sep 2026
Vandaag bespreken we het boek De machtscode van Marietje Schaake. De ondertitel is: Hoe de onzichtbare belangenstrijd achter AI onze democratie bedreigt https://www.linkedin.com/in/marietjeschaake https://nl.wikipedia.org/wiki/Marietje_Schaake Marietje was 10 jaar lid van het Europees Parlement voor D66. Ze was verbonden aan de Universiteit van Stanford tot april 2026 als Fellow van het Institute for Human-Centered AI. Ze is vooral actief op het gebied van de onafhankelijkheid van Amerikaanse Big Tech. In 2024 gepubliceerd: De tech coup. Hoe tech is gaan regeren en we de macht weer terugwinnen, Atlas Contact, Amsterdam. ISBN 978904504662 In februari 2025 ontving Schaake een Felipe Rodriquez Award, de positieve variant van de Nederlandse Big Brother Award, voor "het aankaarten van de gebrekkige tot afwezige democratische controle op de Big Tech-bedrijven die onze wereld vormgeven". Boek: Inleiding - In de ban van AI De doorbraak van AI De mythe van AI De ideologie achter AI De macht van AI Een agenda voor AI Nawoord - Tijd voor zelfvertrouwen Inleiding - In de ban van AI In de inleiding laat ze direct de risico's en kwetsbaarheden van het AI-gebruik zien. We laten belangrijke beslissingen over aan ondoorzichtige systemen die zijn ontworpen om waarde te creëren voor aandeelhouders. Daarnaast wordt er te weinig gekeken naar de gevolgen, zoals milieuschade, sociale ontwrichting en onvoorspelbaarheid. We worden vooral gestuurd door kansen. In Europa gebruiken we massaal Amerikaanse platforms en investeren we in Amerikaanse techbedrijven waarmee we de Amerikaanse economie ondersteunen, terwijl ze de democratie in Europa onderuit willen halen. De machtscode: wie de controle over de AI-infrastructuur heeft, bepaalt welke informatie miljarden mensen bereikt, welke vragen als legitiem worden beschouwd en welke antwoorden als waarheid worden gepresenteerd. Het boek is een pamflet. De doorbraak van AI Veel mensen gebruiken AI, ook als ze daarmee hun eigen werk uiteindelijk overbodig maken. We werken direct mee aan de groei van AI-bedrijven. AI is ons leven binnengeslopen voordat we goed hebben begrepen wat de consequenties zijn. Gesloten systemen, waarin bedrijven vinden dat zij alleen een veilig gebruik van AI kunnen garanderen. De geschiedenis wijst uit dat dit niet lukt. Uiteindelijk gaat de winst van het bedrijf voor. AI als intieme partner voelt een emotionele band met de bot. Met name bij jongeren die zijn opgegroeid met de mobiel in de hand. AI sluipt in alle apps op je telefoon. Whittaker (Signal) waarschuwt dat agentic AI (die allerlei taken van je kan overnemen) het einde is van de privacy. Het systeem heeft overal toegang toe en kent je bank- en creditcardgegevens. AI heeft invloed op ons welzijn, werk en de weerbaarheid van mensen en daarmee op de maatschappij. Het stuurt ongemerkt ons gedrag. Waarvan we afhankelijk worden van een klein aantal (tech)bedrijven met ondoorzichtige belangen en nauwelijks democratische controle. Ze optimaliseren voor schaal en snelheid en niet voor maatschappelijke verantwoordelijkheid, welzijn of het voorkomen van problemen. De mythe van AI p38 De mythische verhalen over AI legitimeren macht, rechtvaardigen offers en maken halfgoden van AI-experts. Het geeft deze bedrijven meer macht en aanzien en ze lijken alle investeringen waard. De bedrijven verzamelen gigantische hoeveelheden data over wat wij online doen. (Google, Meta, Amazon) Managers willen AI inzetten voor meer efficiëntie. De angst voor China bij de techbedrijven dat ze worden ingehaald, waardoor er steeds hogere bedragen worden geïnvesteerd. Wanneer de bubbel barst met de geplande IPO's van tientallen miljarden, lijkt er een nieuwe piek te zijn. Als de bubbel barst, dan heeft dit ook effect op de rest van de economie omdat veel bedrijven in AI hebben geïnvesteerd (FOMO), zoals de Nederlandse pensioenfondsen. De vooruitgang van AI lijkt niet te stoppen, haast onvermijdelijk, alsof we geen keuze hebben, maar die hebben we wel. De ideologie achter AI De Nederlandse overheid en bedrijven zijn afhankelijk van Amerikaanse technologie; zie het gebruik van Microsoft 365 (overheid en bedrijven) en Google (bedrijven en privé). Deze bedrijven zijn nauw verbonden aan de politiek in de VS. De mensen achter de AI-bedrijven (met macht), bijna allemaal witte mannen met techno-utopische, antidemocratische en anti-Europese ideeën. p58 Soms zelfs fascistisch of technofascistisch. Ze beïnvloeden met hun platformen de meningen en emoties in vele landen. Libertarische ideeën, vrije markt en individuele vrijheid. Het belangrijkste doel is groei en winst voor de eigen bedrijven. Ze lobbyen tegen wetgeving op het gebied van AI, technologie, privacy, vermogensbelasting. Ze hebben grip op de media, zoals Bezos (Washington Post en Time Magazine) en Ellison (CBS en Paramount), en Musk met Twitter. Thiel is oprichter van Palantir, waar veel overheidsdiensten, zoals politie en leger, al mee werken. (niet van overtuigd dat vrijheid en democratie samen gaan). p62 "Echte vrijheid voor ondernemers zoals hij is onmogelijk in een democratie waarin iedereen een stem heeft." Ze komen met startup states en CEO-koningen. De miljardairs in het The Autoritarian Stack-netwerk willen steeds meer overheidsfuncties omzetten in private producten zoals DigiD en betalingsverkeer. De macht van AI Macht over het milieu - kan klimaatverandering tegengaan en zorgt tegelijk voor een toename van het fossiele energieverbruik. De automation bias - we geloven dat geautomatiseerde systemen neutralere of eerlijkere beslissingen nemen dan mensen. Systemen zijn ontworpen, gebouwd en getraind door mensen. Discriminatie door deze systemen (toeslagenaffaire) Zoekmachine Zero - nul klikken in de zoekmachine met AI-gegenereerde antwoorden hoef je niet meer door te klikken naar websites, terwijl ze wel de oorspronkelijke informatie leveren. Interessant GPT-NL gebaseerd op de archieven van Nederlandse mediabedrijven. Enshittification van Cory Doctorow - goed boek dat schrijft over verslechtering van de producten en diensten van de topbedrijven zoals Google. Macht over de economie, cultuur en werk. Productiviteit stijgt en inkomen daalt. Werken loont steeds minder. Macht over de politiek - ondermijning van de democratie p101 106, 107 en 108 Macht over de regelgeving - minder regels, deregulering. De machtscode - verschuivingen op de arbeidsmarkt, het verlies van kennis en intellectueel eigendom, de grote hoeveelheid water, land en energie die nodig zijn, de erosie van de rechtsstaat. De impact van AI is gigantisch en lang niet altijd duidelijk. Digitale autonomie moet het uitgangspunt zijn voor de overheid p115 Een agenda voor AI p119 opsomming van wat we hebben in Nederland: ASML, efficiënte landbouw, internetknooppunt, goede universiteiten. Concrete visie op publieke waarden in de digitale wereld. p120 Rapport Wennink - te veel door een economische bril gekeken en te weinig door een maatschappelijke bril. Er is beweging - DigiD wordt teruggedraaid. Vanochtend in FD dat "De fiscus wil ‘voorloper’ op het gebied van digitale autonomie worden binnen de Rijksoverheid, na kritiek op de overstap naar Amerikaanse leveranciers." https://fd.nl/politiek/1599626/belastingdienst-scherpt-aanbestedingsbeleid-it-projecten-aan Stoppen met de aandelenbeurzen van landen buiten de EU massaal te subsidiëren. (er komen grote IPO's aan) Maak de stappen naar digitale soevereiniteit concreet. p128 Test AI voordat het op de markt komt Zorg ervoor dat iedereen toegang heeft tot AI Faciliteer onafhankelijke kennis over AI Zet huidige wet- en regelgeving in Maak handhaving flexibeler Bouw Europese AI (publieke waarden) Trek talent aan Verstevig samenwerking tussen democratische landen Vorm een democratische AI-alliantie Leer van anderen Gebruik onze troeven Nawoord - Tijd voor zelfvertrouwen Europa heeft veel goede dingen en Silicon Valley wat minder romantiseren. Je kunt zelf ook iets doen voor meer democratische grip op AI: stap over van ChatGTP of Gemini naar Mistral Vibe (voorheen Le Chat) stap over van Sharepoint naar NextCloud van Gmail naar Proton Mail Er zijn genoeg Europese alternatieven zie https://decideforimpact.com/eu-tech/ p154 afsluiter Opvallende lessen uit het boek voor ons: 00:00 Intro van het boek en eerste indruk van Erno 04:40 De drie elementen waarom de serie De Vonkjes zo waarderen. 08:35 Een inkijk in hoeveel macht de AI-techbedrijven hebben, met name door gigantische verwachtingen te geven over de toekomst met AI. 14:35 Een voorbeeld van de macht van de VS is het blokkeren van creditcards en e-mail van rechters van het Internationaal Gerechtshof. 16:15 Voorbeeld van DigiD: hoe de politiek niet ingrijpt als de VS meer macht dreigt te krijgen en toestemming geeft voor de verkoop. 19:55 Medicijnen worden getest, AI amper. 20:40 AI is een machine die ons bedreigt en we moeten daarom de mens voor AI beschermen [Tom] 22:15 Onder druk van de versnelling naar de toekomst worden langetermijnbeloften gedaan en moeten belemmeringen op dit moment worden geminimaliseerd. 23:05 Hoe een versie van Gen AI (Claude) de besluitvormers (mensen) beïnvloedt en zelfs chanteert om niet op te waarderen naar een nieuwe versie. 28:05 De financiële markten die afhankelijk zijn van het succes van AI door de enorme investeringen met alle risico's van dien als de bubbel barst. 29:35 De FOMO-gedachte waardoor het lijkt dat we geen keuze hebben en wel moeten doorgaan met AI. 30:05 Vanuit de Amerikaanse optiek speelt Europa geen rol meer in de AI-wedloop. 30:50 Kritische vragen worden bestempeld als anti-patriotisch. 34:05 Bria heeft met The Authoritarian Stack in kaart gebracht hoe de spelers samenhangen. ...
11 sep 2026
Vandaag het gesprek met Marja Wagenaar. Marja is Besluiten Architect. Zij adviseert leiders en teams bij het nemen van onvoorwaardelijke besluiten. Onlangs verscheen haar nieuwe boek ‘Onvoorwaardelijke Besluiten in 10 stappen’. Wagenaar heeft ervaring in zowel het bedrijfsleven, de wetenschap als de politiek. Ruim 25 jaar geleden was zij lid van de Tweede kamer. Laten we beginnen… Samenvatting Met hulp van AI gemaakt. In aflevering 495 van de Design for Impact podcast spreekt Erno met besluitenarchitect Marja Wagenaar, auteur van "Onvoorwaardelijke besluiten in tien stappen". Wagenaar blikt terug op haar tijd als Tweede Kamerlid en bespreekt hoe de politiek een grote besluitmachine is, hoe afstand tot burgers populisme voedt en hoe besluiten zonder uitvoering slechts voornemens zijn, met voorbeelden als de vuurwerkramp Enschede, toeslagenaffaire en Groningen. Ze benadrukt het belang van nieuwsgierigheid naar verschillende leefwerelden en noemt haar boek "Het einde van de buitenspelcultuur". Verder licht ze haar "fifty-fifty"-methode toe uit haar leiderschapsboek voor vrouwen: tijd verdelen tussen organisatie/anderen en jezelf, inclusief netwerken en reputatie bouwen. In haar besluitvormingsboek draait het om lef, risico’s nemen, concrete uitvoeringsplannen, besluiten op het juiste niveau beleggen, onderbouwing toetsen en met een betrokkenheidsbord bepalen wie meebeslist, adviseert of geïnformeerd wordt. Tot slot bespreekt ze Europese uitdagingen rond economie, defensie en technologische afhankelijkheid en hoe individuen in onzekere tijden via kleine stappen weer grip krijgen. Wat ik zoal leerde van Marja : 05:00 intro - 05:40 In de Tweede Kamer je idealen verwezenlijken 06:20 De Tweede Kamer is de grootste besluitenmachine die we hebben (in Nederland). 07:15 Het was een meisjesdroom. 09:35 Een onderzoeksraad voor veiligheid naar aanleiding van de vuurwerkramp in Enschede. 10:35 Een cultuur waarin mensen de hele tijd met elkaar bezig zijn: de buitenspelcultuur. 13:35 Een besluit dat geen besluit lijkt te zijn maar een voornemen of een idee. 14:25 De schriftelijke wilsverklaring zorgt ervoor dat mensen die niet kunnen lezen of schrijven worden uitgesloten. 16:05 De nieuwsgierigheid naar mensen die niet op jou lijken. 16:40 De drie fases van de ontwikkeling van een politiek leider. 19:35 Vrouwen zijn in hun werk minder dan mannen bezig met tijd en energie te steken in hun eigen ontwikkeling en carrière. 22:00 Veel werken voor je bedrijf en de klanten en daardoor te weinig werken aan de ontwikkeling van je bedrijf. 22:50 Leiderschap voor vrouwen met de 50/50-methode. 27:00 Kleine overzichtelijke weekdoelen voor je eigen ontwikkeling. 28:35 Besluiten zijn het grootste lek in organisaties. 30:50 Huiswijn-besluiten - je kiest voor iets gemiddeld 35:05 Besluiten neerleggen op het niveau waar ze thuishoren. 37:15 Zorg voor een goed uitvoeringsplan als je een besluit neemt. 41:10 In overleggen en vergaderingen 'het rondje' maken, want je wil ook de stille stemmen horen. 43:30 Het betrokkenheidsbord om te zien wie je bij je besluit moet betrekken. 46:15 Je hebt meer aan een bewindspersoon die optreedt dan aan een die aftreedt. 48:25 Onderzoek wie de energiegevers en energievreters in je leven zijn. 51:55 De landen in Europa zijn meer een toeristische bestemming geworden dan een economische macht. 56:00 Investeren in economische ontwikkeling en veiligheid in Europa. 1:05:00 Tijd en afstand nemen om voor jezelf en met jezelf aan de slag te gaan. Meer over Marja Wagenaar: https://leadershipint.com https://www.linkedin.com/in/marja-wagenaar-2a460827/ https://nl.wikipedia.org/wiki/Marja_Wagenaar Boeken: Onvoorwaardelijke besluiten in 10 stappen (2026) - voor leiders met lef Het leiderschapsboek voor vrouwen (2015) Het einde van de buitenspelcultuur, een democratisch antwoord op het populisme (2004) De Rijksvoorlichtingsdienst: Geheimhouden, toedekken en openbaren (1997) Herinneringen aan Joop Den Uyl (1988) Andere bronnen: Ondernemers Boekencast Boek Tony Blair - On Leadership Inner Development Goals Michiel Muller Mario Draghi rapport ‘De toekomst van het Europese concurrentievermogen – Een strategie voor het concurrentievermogen van Europa’ bericht van Buza hierover. Hidden Champions van de 21e eeuw – Hermann Simon #boekencast afl 25 Hidden Champions Die neuen Spielregeln im chinesischen Jahrhundert – Hermann Simon #boekencast afl 48 Anthropic - Wikipedia Video van het gesprek met Marja Wagenaar https://youtu.be/dVlXYL6b_TQ Kijk hier https://youtu.be/dVlXYL6b_TQ Transcript van het gesprek [00:00:00] Erno Hannink: Hallo en welkom bij aflevering 495 van de Design for Impact podcast. Vandaag het gesprek met Marja Wagenaar. Marja is besluiten architect. Zij adviseert leiders en teams bij het nemen van onvolmaaktlijke besluiten. Onlangs verscheen haar nieuwe boek Onvoorwaardelijke besluiten in tien stappen. Wagenaar heeft ervaring in zowel het bedrijfsleven, de wetenschap als de politiek. [00:00:29] Erno Hannink: Ruim 25 jaar geleden was zij lid van de Tweede Kamer. Het was een super interessant gesprek waar we het hadden over besluitvorming, wat ik natuurlijk een bijzonder onderwerp vind. Besluiten voor jou als ondernemer, voor het individu, maar ook besluiten in de politiek en het effect dat het heeft op ons allemaal en de acties die we nu hebben te ondernemen. [00:00:51] Erno Hannink: Hopelijk vind jij het gesprek net zo interessant als ik het vond om het met Marja te hebben. Mijn naam is Erno Hannink en ik deel mijn opgedane kennis, ervaringen en expertise met jou. Ik coach ondernemers zodat ze besluiten nemen om in impact te groeien. Laten we beginnen. [00:01:31] Erno Hannink: Welkom in de nieuwe podcast aflevering! Vandaag spreek ik met Marja Wagenaar. Welkom Marja! [00:01:37] Marja Wagenaar: Dank je wel! Leuk om er te zijn, Erno. [00:01:39] Erno Hannink: Ja, ik heb je uitgenodigd omdat ik je tegenkwam op LinkedIn door je boek. [00:01:44] Erno Hannink: Dat gaat over besluitvorming. Daar komen we zo meteen uitgebreid op terug. Want ik wil ook even een beetje terug in waar je vandaan komt. Hoe kom je hier bij dit, bij dit onderwerp zeg maar. En een belangrijk stuk in jouw ontwikkeling, in jouw geschiedenis en je carrière is de Tweede Kamer en de politiek. [00:02:03] Erno Hannink: Als ik het zo is. Voor mij was het een belangrijk onderdeel. Ik weet niet hoe het voor jou zat. Wat heeft jou getrokken om om dat werk te gaan doen? Om in de Tweede Kamer te stappen? [00:02:14] Marja Wagenaar: Nou, dat was eigenlijk heel simpel. Je kunt in de Tweede Kamer ongelooflijk veel dingen doen, je idealen verwezenlijken. En dan zitten we wel gelijk bij het onderwerp besluiten. [00:02:25] Marja Wagenaar: Er worden in de Tweede Kamer, het hoogste orgaan in ons land, dagelijks ongelooflijk veel besluiten genomen over van alles. En die meeste besluiten hoort bijna niemand iets over. Wij horen thuis eigenlijk alleen maar iets over besluiten waar men het of in de Tweede Kamer onderling of Kamer en kabinet. [00:02:46] Marja Wagenaar: Of bijvoorbeeld met een grote maatschappelijke organisatie, de vakbeweging, de werkgevers wanneer men het niet eens is. Terwijl, het is de grootste besluitmachine die we hebben. Dus ik heb het boek ook aangeboden aan Ton van Kan, de voorzitter, nieuwe voorzitter van de Tweede Kamer. Die komt uit Zwolle. En waarom heb ik dat gedaan? [00:03:06] Marja Wagenaar: Omdat hij een heel mooi voorbeeld is van iemand die besluiten durft te nemen. Hij is op zijn 35e stak hij zijn vinger op en zei: ik wil deze club gaan leiden. Nou, en dan word je niet uitgenodigd bij een chique headhunter op de Zuidas in Amsterdam voor een discreet kopje koffie. Nee, dan heb je een sollicitatiegesprek gewoon met al je collega's. [00:03:29] Marja Wagenaar: Daar kwam hij doorheen. Zij kozen hem. Nou, dat je op die leeftijd zo'n besluit durft te nemen en te zeggen ik ga ervoor. Ja, dat vind ik lef hebben en dat vind ik ontzettend leuk. [00:03:41] Erno Hannink: Want jij hebt een bepaald besluit genomen, ook in de Tweede Kamer te stappen. Maar hoe ging dat besluit dan? Had je daar ook lef voor nodig dan op dat moment? [00:03:49] Marja Wagenaar: Nou, het was iets. Het was echt. Ja, meisjesdroom. Het was wel een meisjesdroom. Ik wilde heel graag de politiek in met het idee daar kan ik heel veel dingen voor elkaar krijgen. Nou, dat is ook heel mooi gebeurd en het bracht alles bij elkaar wat ik zelf leuk vond om te doen. Spreken, schrijven, nadenken, dingen verder brengen, zorgen dat dingen beter worden. [00:04:14] Marja Wagenaar: Dat is wat ik in mijn ondernemerschap nu ook al jaren doe. Maar je probeert te zorgen dat dingen beter worden. Een heel mooi voorbeeld is. Ik heb de rampen mogen doen, de vuurwerkramp in Enschede en ook de brand, de oudejaarsbrand in café Het Hemeltje in Volendam en in Enschede merkte je echt. Ik zal dat nooit vergeten. [00:04:34] Marja Wagenaar: Dat was op 13 mei 2000. Ik vierde namelijk op dat moment mijn verjaardag. Ik ben op 14 mei jarig en mijn keuken stond vol mensen. Maar uiteindelijk was iedereen naar die tv aan het kijken en de dag erna ben ik er heen gegaan. En dan zie je de impact van zoiets in de regio zoals dat dan in Nederland heet. [00:04:58] Marja Wagenaar: Ja, het. Het stuk dat daar verwoest was in Enschede, dat is een stuk als je dat met Amsterdam vergelijkt. Van Leidseplein tot Centraal Station. Nou, als dat ergens in de Randstad gebeurd zou zijn, zou de impact en ook de hulp, het geld dat uiteindelijk ervoor werd vrijgemaakt totaal anders zijn. Ik vond het heel mooi om te zorgen dat wel die hulp er kwam, dat er goede financiële regelingen kwamen voor de mensen. [00:05:25] Marja Wagenaar: Want op de een of andere manier gebeuren dit soort dinge
14 aug 2026
Vandaag bespreken we het boek Je bent niet de baas, maar je moet er wel iets mee van Marije van den Berg en Nico Groen. De ondertitel is: Het gemeenschappelijke organiseren Marije werkt als onderzoeker, adviseur en initiatiefnemer op het grensvlak tussen gemeenschap en overheid. Ze zit in het bestuur van het Druckeronds, in de Rekenkamer Leiden & Leiderdorp en in de raad van toezicht van Ouders en Onderwijs. Ze is columnist van VNG magazine en Binnenlands bestuur. Ze heeft een podcast Democratie in uitvoering (link) Nico is bestuurskundige en meer dan veertig jaar onafhankelijk organisatieadviseur en interim-manager. Hij was bijna twintig jaar bestuursvoorzitter van een groep industriële ondernemingen in de machinebouw. Nu is hij voorzitter van Werknemersparticipatie Rotaform Lelystad, de Industriële Kring Lochem en van de Coöperatie LochemEnergie Waterkracht. Een fijn boek. Minder dan 200 pagina's. Behapbare hoofdstukken van enkele pagina's. Net als haar boek Stop. (Boekencast over in 2021 opgenomen) Lekker geschreven, kernachtig. Dit keer geen stappenplan of methode, maar wel goede tips voor actie, met veel aandacht voor gemeenschappen en de ruimte tussen de markt en de staat. De kruk met drie poten. Ik kreeg er energie van en wilde weer aan de slag met het werk dat ik normaal doe. Met de goede tip, met anderen delen wat je belangrijk vindt én gaan doen wat er dan moet gebeuren. Moedig zijwaarts. Voor de meeste goede dingen hoef je geen toestemming te vragen. p 192 Boek Je bent niet de baas 6 delen: Verwacht niet te veel van organisaties (en bazen) Overschat markt en staat niet Herstel maatschappelijke balans Vorm lokale gemeenschappen Maak ruimte voor wat er toch al gebeurt Laat je niet afleiden Geheim katern (voor als je wél de baas bent) We zijn al bevoegd en hebben geen toestemming nodig. Zekerheid vs vrijheid - boek van Aldous Huxley De tijd van de oligarchen. Mensen kiezen voor zekerheid. Inleiding: de buschauffeur in de nacht maakt keuzes zonder dat er een baas nodig is. Wie niet zelf zijn positie kiest, krijgt er eentje toegewezen. Daar zit voor mij wat gevoel voor merit in. Je moet het zelf doen. Vrijheid komt niet vanzelf. Verwacht niet te veel van organisaties (en bazen) We verwachten teveel van organisaties, efficieny, de mechanistische benadering Alle mensen zijn ongeveer even groot. Als je de baas wordt, ga je je anders gedragen. Het verschil in grootte van karakter is vaak meer een kwestie van de omstandigheden. Hannah Arendt - handelen p27 p30 besluitvorming, beslissingen in organisaties worden vaak door mensen genomen die nét niet genoeg vakkennis hebben om alle details te begrijpen. Terwijl uitvoerders deze kennis wel bezitten en ook actuele informatie hebben. Herbert Simon: autoriteit ontstaat omdat anderen hun gedragskeuzes door de baas laten bepalen. Je accepteert de leiding omdat je het nut ervan inziet, niet omdat het moet. Terwijl leiderschap wisselt naar gelang de vraag en de omstandigheden. Een ondernemer doet het ook niet allemaal alleen. Terwijl ze zich wel eenzaam voelen. Overschat markt en staat niet De kracht van de markt is niet zo groot mogelijk. Meer middenstand, minder monopolies. De neoliberale belofte van efficiëntie door schaalvergroting is vaak een recept voor kwetsbaarheid. Waar variëteit beschermt tegen systeemuitval. De markt heeft ons veel gebracht, maar ze moet terug in haar hok. We moeten de staat ook niet overschatten. Positie kiezen in de gemeenschap. Met overheidsbeleid besturen we de staat, niet de samenleving. Ook hier besluitvorming zo dicht mogelijk bij de praktijk leggen. p60 en 61 - Door eigendom te verbinden met daadwerkelijke betrokkenheid, geen focus meer op financiële waarde maar op maatschappelijke waarde. Herstel maatschappelijke balans Een stelsel van twee is nooit stabiel (markt en staat). Een derde domein, het coöperatieve domein. Laten we de kleinste omweg kiezen. p73 Grootste omweg zoals in de zorg. Kleinst mogelijke omweg via de commons. p75 Eerst tijd geven aan wat belangrijk is en dan pas een besteding zoeken voor de tijd die over is. Haal het schema uit je hoofd dat tijd vooral werktijd is die je moet verkopen voor loon. Tijd is een hulpbron die waardevoller wordt als we die delen met anderen en gezamenlijk inzetten. Tijd als common. p80 Whatever the problem, community is always the answer. p 86 beheermodellen naast gezonde verdienmodellen. Gebruikswaarde creëren en in stand houden. p88 Wees middenstander. Midden in de gemeenschap. p100 Vorm lokale gemeenschappen Maak ruimte voor wat er toch al gebeurt Laat je niet afleiden Geheim katern (voor als je wél de baas bent) Opvallende lessen uit het boek voor ons: 00:00 Intro van het boek en eerste indruk van Erno 02:15 Met anderen delen wat je belangrijk vindt en gaan doen wat er dan moet gebeuren. 02:55 Eerste induk van Tom 06:05 Je hebt geen toestemming nodig om te beginnen. 10:05 Wie niet zelf positie kiest, krijgt er een toegewezen. 10:50 Haal dat [organisatie]harkje uit je hoofd. 13:15 In deel 1 was ruimte geweest voor een stappenplan hoe je naar zelforganisatie komt. 15:55 Afhankelijk van het thema kijken we (op) naar de leider die past bij de situatie. 17:05 Leiderschap is een eigenschap van een systeem en niet van een functionaris. 18:45 Voor de ondernemer is eenzaamheid het lastigste wat ze dien. 19:25 Schaalvergroting zorgt niet voor meer efficiëntie, maar wel voor meer kwetsbaarheid. 20:35 De markt heeft ons veel gebracht, maar ze moet terug in haar hok. 21:30 Tom is het er niet mee eens dat we de overheid overschatten en het voorbeeld is de woningbouw. 27:10 Onderzoek naar framing rondom openbaar vervoer. 29:45 Uit het dogma volgt dat een staatsschuld per definitie negatief is. De overheid is geen bedrijf. 30:35 Een samenleving antifragieler of stabieler maken met de coöperatie als kernorganisatie. 32:30 Haal het schema uit je hoofd dat tijd vooral 'werktijd' is die je moet verkopen voor loon. 33:05 Tijd is een hulpbron die waardevoller wordt als we delen met anderen en gezamenlijk inzetten. 34:10 Voor veel maatschappelijke problemen is 'de straat' het uitgangspunt. 37:15 Op zoek naar concrete stappen die je in je eigen straat kunt organiseren. 38:25 Ik noem Segers, maar ik bedoelde Ronald Rovers over materiaalgebruik. Zie bronnen hieronder. 42:10 In kleine stappen afstand nemen van het leidinggeven. 44:00 Leiderschap wordt op dit moment neergezet als, de briljante eenling die weet hoe je de problemen oplost. 44:40 De ruimte die er is naast de markt en de overheid voor de gemeenschap. Bronnen die we genoemd hebben Verhaal met Impact Leren om goed te stoppen – Marije van den Berg (eerder gesprek met Marije met name over haar boek Stop) VNG - Vereniging van Nederlandse Gemeenten De tijd van de oligarchen - Aldous Huxley Administrative behavior - Herbert Simon Mission Economy – Mariana Mazzucato #boekencast afl 29 Antifragile – Nassim Nicholas Taleb #boekencast afl 37 Uitgewoond - Cody Hochstenbach Thrive institute Onderzoek laat zien dat NS maatschappelijk winst maakt - Eurasmus Universiteit Duurzaam Kapitalisme – Willem Schramade #boekencast afl 16 Filosofie van de kroeg – Hans Schnitzler #boekencast afl 137 Warmte uitwisselen met elkaar in de wijk via een zonnewarmtenetwerk – Desiree Orij Het omgekeerde ontwerp van de stad – Marianne Lefever Het fossiele brandstof feest is voorbij – Ronald Rovers Self-determination theory - Wikipedia Deci and Richard Ryan De machtscode boek - Marietje Schaake Luister naar deze aflevering Beluister hier ons gesprek over het boek Je bent niet de baas, maar je moet er wel iets mee In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld. Video van deze aflevering Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/uERuDCCGVlI https://youtu.be/uERuDCCGVlI In deze aflevering bespreken we het boek Je bent niet de baas, maar je moet er wel iets mee. Samenvatting (met hulp van AI) In aflevering 141 van de Ondernemers Boekencast bespreken we het boek "Je bent niet de baas, maar je moet er wel iets mee" van Marije van den Berg en Nico Groen (ondertitel: het gemeenschappelijke organiseren). We waarderen de vlotte stijl en het positieve, activerende doel: niet passief worden door slecht nieuws, maar lokaal zelf iets doen. Kernboodschappen zijn dat mensen geen toestemming hoeven te vragen (“je bent al bevoegd”), dat autoriteit ontstaat doordat anderen die accepteren, en dat leiderschap een systeemeigenschap is. Het boek kent zes delen (plus een geheim katern) en pleit voor zelforganisatie, coöperatieve vormen en lokale gemeenschappen als derde pijler naast markt en staat; de markt moet “terug in haar hok”. We verschillen van mening over de rol van de overheid bij woningnood en missen soms een concreter “waar begin je”-stappenplan, bijvoorbeeld in de eigen straat. Transcript [00:00:00] Erno Hannink: Welkom in de nieuwe Ondernemers Boekencast, aflevering 141. Het boek: Je bent niet de baas Maar je moet er wel iets mee. Het boek van Marije van den Berg en Nico Groen. De ondertitel is Het gemeenschappelijke organiseren en het is uitgegeven door Verhaal met impact over verhaal met impact. Volgens mij is dit wel een vorm van uitgeverschap waar het naartoe gaat. [00:00:24] Erno Hannink: Want verhaal met impact is niet alleen een uitgever dat de boeken ze. Er zijn ook sprekers in die stal. Ze organiseren evenementen, dus ik denk wel dat dat een soort vorm is van uitgeven waar het naartoe gaat voor meerdere uitgevers. Want alleen een boek is veel te weinig denk ik. [00:00:39] Tom van der Lubbe: Correspondent doet natuurlijk eigenlijk een be
31 jul 2026
Vandaag het gesprek met Jeanine Mies. Jeanine is al ruim 25 jaar zelfstandig tekstschrijver en trainer, vooral voor de rijksoverheid. Ze is zich steeds meer gaan richten op de invloed van taal op gedragsverandering. In 2024 publiceerde ze haar boek Magneetwoorden over de aantrekkingskracht van positieve taal. En in het verlengde daarvan richtte ze de WEL-beweging op voor positieve verandering. Daarmee nodigt ze ons uit om ons vaker te richten op wat we wél willen in plaats van wat we níet willen. Laten we beginnen… Samenvatting Met hulp van AI gemaakt. Wat ik zoal leerde van Jeanine : 00:00 intro - de oorsprong van de liefde voor taal 02:25 De cirkel van de middelbare school tot nu rond met deze lezing 05:05 Spelen met taal en haakjes zoals de Vakbond voor Dieren. 06:00 Framing met taal. De woorden die je gebruikt zeggen iets over hoe je de wereld waarneemt. 11:25 Nathan Rutjes is een mooi voorbeeld van een coach die positieve taal gebruikt in zijn coaching van de jonge spelers. 14:00 Het vraagt extra aandacht om positieve woorden te gebruiken. 15:20 Angstpoli vs durfpoli, een mooi voorbeeld van een woord dat afstoot en een woord dat aantrekt. 20:45 Een frame waardoor je gelijk weet, dit willen we niet. 21:55 Wat is de oproep voor de wereld waar we naar toe willen, in plaats van de wereld waar we vanaf willen? 24:55 Bewustwordingscampagnes maken meer kapot dan je lief is. 25:20 Wil je aandacht? Wees dan ergens tegen. Wil je wat bereiken? Wees dan ergens voor. 26:55 De blik verschuiven van wat we niet willen, naar wat we WEL willen. 27:20 De kapitalistische negatieve prikkel verkoopt. 30:30 Het negatieve redt zichzelf en het positieve kan een schijnwerper gebruiken. 31:05 De WEL-blik werkt. 33:40 De drie V's voor een goed verhaal: value, villain en vision. 34:55 Het ontstaan van het WEL-festival en de WEL-beweging. 36:55 Als je uitspreekt "ik ga het doen", dan gaat het ook eerder gebeuren. 37:20 Het ontstaan van de magneetwoordenkalender door een vermelding in het boek terwijl die er nog niet was. Plus een slimme manier om deze actueel te houden. 40:15 Dit is waarom ze stichting heeft opgezet voor haar WEL-activiteiten. 42:55 Hoe bepaal je wat een goed bedrag is voor je product? 47:00 Teken van deze tijd: Waar veel geld verdiend wordt dat slecht is voor de wereld, en waar je goed doet voor de wereld dat daar weinig geld tegenover staat. 52:00 Zelf een magneet zijn. 53:15 Hoe wil ik dat mensen me herinneren als ik er niet meer ben. Meer over Jeanine Mies: https://www.linkedin.com/in/jeaninemies/ magneetwoorden.nl https://wel-beweging.nl Boek: Magneetwoorden (2024) Andere bronnen: WEL festival Karel de Feijter Orde van den Prince - Wikipedia Voorzitter van de Vakbond voor (werkende) dieren- Marjolein de Rooij Nathan Rutjes - video van begeleiding tijdens een wedstrijd Jens van der Weele - transitietaal Messaging 101 (drie V's) Doortje 't Hart Zo krijgen we een economie zonder verborgen impact – Babette Porcelijn Samen werken naar het happy 2050 scenario – Babette Porcelijn boek: Stemmen met je portemonnee met bijdrage van Jeanine en Babette Reint Jan Renes - Wikipedia Video van het gesprek met Jeanine Mies https://youtu.be/UutxNbrVd-k Kijk hier https://youtu.be/UutxNbrVd-k Transcript van het gesprek
23 jul 2026
Vandaag bespreken we het boek The age of extraction, van Tim Wu. De ondertitel is: How tech platforms conquered the economy and threaten our future prosperity Timothy Shiou-Ming Wu is a Taiwanese-American legal scholar who served as Special Assistant to the President for Technology and Competition Policy at the United States from 2021 to 2023. He is also a professor of law at Columbia University and a contributing opinion writer for The New York Times. He is known legally and academically for significant contributions to antitrust and communications policy, coining the phrase "network neutrality" in his 2003 law journal article, Network Neutrality, Broadband Discrimination. In the late 2010s, Wu was a leading advocate for an antitrust lawsuit directed at the breakup of Facebook. https://en.wikipedia.org/wiki/Tim_Wu Dit boek bestaat uit 4 delen: Understanding platform power The business of herding The dangers of centralized economic power An architecture of equality Het boek is opgebouwd rond de volgende centrale thema’s: De opkomst van platformmacht: hoe techplatforms zoals Amazon, Google en Meta zich hebben ontwikkeld tot dominante economische spelers. De belofte en realiteit van het internet: de oorspronkelijke belofte van welvaart en democratie in de jaren ’90 en ’00, en hoe dit is omgeslagen in nieuwe economische klassen en autocratie. Extractie als bedrijfsmodel: hoe platforms aandacht, data en welvaart extraheren, en wat de gevolgen zijn voor gebruikers, werknemers en kleine bedrijven. De rol van monopolies en concentratie: hoe techgiganten concurrenten opkopen en markten domineren, met voorbeelden uit de gezondheidszorg, vastgoed en andere sectoren. De gevolgen voor democratie en samenleving: hoe deze ontwikkelingen bijdragen aan ongelijkheid, politieke polarisatie en de opkomst van autocratie. Een blik vooruit: voorstellen voor herstel van de balans, zoals strengere regulering, antimonopoliewetten en democratische controle over platforms. Tim Wu schetst in The Age of Extraction vijf centrale oplossingen om de macht van techplatforms te beteugelen en een eerlijkere economie te creëren. Deze zijn samengevat als volgt: Strengere antimonopoliewetten en handhavingWu pleit voor het actief aanpakken van monopolies en het voorkomen van marktconcentratie, bijvoorbeeld door het blokkeren van overnames die concurrentie uitschakelen. Hij wijst op het belang van het herstellen van eerlijke concurrentie, zodat nieuwe spelers kansen krijgen en consumenten, werknemers en kleine bedrijven niet worden uitgebuit. Democratische controle over platformsPlatforms moeten transparanter en democratischer worden bestuurd, met meer inspraak voor gebruikers, werknemers en andere stakeholders. Wu stelt voor om governance-structuren te herzien, zodat niet alleen aandeelhouders, maar alle betrokkenen invloed hebben op beslissingen die hen raken. Regulering van data-extractie en privacyWu benadrukt dat platforms nu onbeperkt data en aandacht kunnen extraheren. Hij bepleit strengere regels voor datagebruik, privacybescherming en het beperken van manipulatie via algoritmen. Consumenten moeten meer controle krijgen over hun eigen data. Herverdeling van economische waardeDe welvaart die platforms genereren, moet eerlijker worden verdeeld. Wu stelt voor om belastingstelsels aan te passen, zodat platforms een billijker bijdrage leveren aan de samenleving en kleine bedrijven en werknemers niet worden benadeeld. Publieke alternatieven en open infrastructuurWu pleit voor het ontwikkelen van publieke of coöperatieve alternatieven voor commerciële platforms, bijvoorbeeld op het gebied van sociale media, zoekmachines of betaalsystemen. Open standaarden en interoperabiliteit moeten worden gestimuleerd, zodat gebruikers niet gevangen zitten in gesloten systemen. Kernboodschap: Wu’s oplossingen richten zich op het herstellen van de balans tussen innovatie, economische groei en sociale rechtvaardigheid, met nadruk op democratische controle, eerlijke concurrentie en het beperken van extractieve praktijken. Opvallende lessen uit het boek voor ons: 00:00 Intro van het boek en eerste indruk van Erno 02:10 Eerste indruk van Tom en de hoop op meer achtergrond over de invloed van Big Tech bij de Amerikaanse verkiezingen. 06:15 Sterke economische macht werd gezien als een bedreiging voor de democratie. 08:45 Oprichters van techbedrijven werden eerst als cool gezien, maar rond 2010 veranderde dit beeld. 12:05 Antitrust als oplossing om de macht van extreem grote en machtige bedrijven op te breken. 13:45 Hoe een bedrijf als Amazon mensen met lage prijzen naar een platform trekt, marktmacht wint en op het moment dat mensen geen kant meer op kunnen, verhoogt het de prijzen. 15:30 Idee dat we allemaal onze abonnementen van de grote platformen opzeggen om de macht af te breken door hun terugkerende inkomsten onder druk te zetten. 17:00 Hoe Big Tech de markt neutraliseert door concurrerende platformen of apps op te kopen. 19:20 Blitz scaling kort uitgelegd aan de hand van de Blitzkrieg, en de verrassing dat Elon Musk hier ontbreekt. 21:05 Thiel moedigt ieder techbedrijf aan om een monopolie na te streven. 24:05 Verschil tussen de strategie van Hidden Champions en de drang van techbedrijven om monopolist te worden. 26:05 De mentale druk op influencers op een platform om continu door te gaan om in beeld te blijven. 28:35 Het verslavende effect van de platformen op kinderen is bewust gecreëerd. 31:00 Dat technologie steeds meer gemak realiseert en bedrijven gebruikmaken van onze hang naar luidheid. 33:30 Je kunt de verantwoordelijkheid nauwelijks meer bij de consument neerleggen, de enige die kan reguleren is de staat. 36:05 Hoe artsen slaven worden van een bedrijf met behulp van software. 39:25 Beperking van de Amerikaanse auteur: Europese voorbeelden, zoals woningcooperaties, worden niet genoemd. 41:20 Geef de woningbouwcoöperaties weer hun oude rol. 42:50 De Europese gemengde economie wordt niet genoemd, maar die functioneert wel beter bij publieke goederen. 43:15 Uitleg hoe economische macht verschuift naar politieke macht. 50:15 De vijf oplossing van Tim Wu. 52:00 Het beperkte zicht is dat, als het bedrijfsleven maar beter functioneert, je dan de problemen hebt opgelost. 54:15 Met het heel zwaar belasten van de miljardairs zou het probleem ook kleiner worden. 55:05 De problemen van de technologieplatformen proberen op te lossen met meer technologie (AI en crypto). Bronnen die we genoemd hebben Vibe van Mistral (voorheen Le Chat) Nazimiljardairs – David de Jong #boekencast afl 66 Pierre Omidyar - Wikipedia - oprichter eBay MacKenzie Scott (ex-Bezos) - heeft zich ertoe verbonden minstens de helft van haar vermogen aan goede doelen te schenken. Abigail Disney - Wikipedia (kleindochter oprichter Disney) Jimmy Wales - Wikipedia (medeoprichter Wikipedia) Blitzscaling – Hoffman en Yeh #boekencast afl 17 Autoroutes en verkeersrapporten van Waze Zero to one boek - Thiel Reid Hoffman - Wikipedia Peter Thiel - Wikipedia Palantir Technologies - Wikipedia Alex Karp - Wikipedia - CEO Palantir Strijd tussen Trump en paus - NOS De onzichtbare hand - Bas van Bavel Over Tirannie – Snyder en Krug #boekencast afl 118 Over vrijheid – Timothy Snyder #boekencast afl 121 Hidden Champions van de 21e eeuw boek Elon Musk – Walter Isaacson #boekencast afl 94 Muskisme - Quinn Slobodian en Ben Tarnoff Sir Timothy John Berners-Lee - uitvinder van het internet, het URL systeem Here Comes Everybody - Clay Shirky Scott Galloway (hoogleraar) - Wikipedia De tijd van de oligarchen - Aldous Huxley Brave New World - Aldous Huxley Animal farm - George Orwell Winners take all - Anand Giridharadas Geld genoeg, maar niet voor jou – Thomas Bollen #boekencast afl 135 De Trias Economica boek - Zo krijgen we een economie zonder verborgen impact – Babette Porcelijn Luister naar deze aflevering Beluister hier ons gesprek over het boek The age of extraction . We vonden het een leuk boek over de groei en achtergronden van de platformen en hoe macht verschuift van de economie naar de politiek. Maar we zijn teleurgesteld over de voorstellen waarmee Tim Wu komt. Door de problemen in de markt op te lossen, met regulering van de markt en met technologie de platformproblemen aan te pakken. Niets om de problemen in de kern op te lossen. In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld. Video van deze aflevering Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/RUko4jgpsQk https://youtu.be/RUko4jgpsQk In deze aflevering bespreken we het boek The age of extraction. Een leuk boek, met voorbeelden, met name uit de VS tenzij het te spannend wordt, bijvoorbeeld over de politieke macht en de afbraak van de democratie; dan zwijgt hij over de problemen in de VS. Hij mist goede oplossingen uit Europa en wil de problemen oplossen met antitrust en technologie. Proberen om de markt onder controle te krijgen, met vooral oppervlakkige oplossingen. Terwijl de geschiedenis, zeker in de VS laat zien dat de markt altijd voor winstmaximalisatie gaat en de burger geen schijn van kans heeft. Samenvatting (met hulp van AI) Transcript
16 jul 2026
Vandaag het gesprek met Lara Sibbing. Lara werkt aan een schone economie en een duurzaam voedselsysteem. Ze heeft een PhD in voedselbeleid en was kandidaat voor GroenLinks-PvdA bij de Europese en de Tweede Kamerverkiezingen. "Hoe komt het toch dat goede verhalen vaak zo slecht verteld worden? En wat doe je daar aan?". Die vragen houden Lara al een tijdje bezig. Ze besloot een boek te schrijven en een club op te richten. Laten we beginnen… Samenvatting Met hulp van AI gemaakt. In aflevering 493 van de Decide for Impact Podcast spreek ik met Lara Sibbing, die werkt aan een schone economie en een duurzaam voedselsysteem. Lara promoveerde in Wageningen op voedselbeleid, werkte als beleidsmaker en adviseur voor gemeenten en provincies, en was kandidaat voor GroenLinks-PvdA bij Europese en Tweede Kamerverkiezingen. Ze bespreekt integraal voedselbeleid en de rol van gemeenten in een gezonde voedselomgeving, zoals reclamebeperking, voedseleducatie en voorbeeldgedrag. Het gesprek draait vooral om waarom goede, feitelijke verhalen vaak slecht verteld worden en hoe verandering vraagt om meer dan kennis. Mensen worden overtuigd via emotie en intuïtie. Sibbing schrijft hierover een boek, start in Brussel de “More to Better” club met het motto “feel moved, start moving”, en wil hoofd, hart en handen verbinden via kunst, events en community, geïnspireerd door o.a. Burning Man en morele waarden van Jonathan Haidt. Wat ik zoal leerde van Lara: 00:00 intro - het voedselsysteem als startpunt 02:50 De kennis in de praktijk brengen 05:10 Lara ging van dierwetenschappen, naar planten, naar mensen (besluiten). 06:05 Een integraal voedselbeleid maken. 07:45 Dit doet een gemeente aan voedselbeleid, zoals reclame in openbare ruimte beperken, voedselonderwijs stimuleren en stadslandbouw. 10:25 Vormgeven van de nieuwe economie. 11:50 Van wie is de openbare ruimte en wat doet reclame daar? 13:20 Een kwaliteitseconomie van beter leven. 14:25 De verborgen kosten van openbare reclame worden niet berekend. 15:25 Een economie van groei naar bloei en van meer naar beter transformeren. 17:44 We zijn onszelf te veel als hoofden op pootjes gaan zien. 19:20 Je kunt pas echt de wereld verbeteren als je eerst het hart raakt, via intuïtie en emotie. 21:20 Onze opdracht is, meer aandacht te geven aan de emoties en intuïtie, zonder de feiten in de prullenbak te gooien. 25:15 De emoties van Temptation Island combineren met de kennis van economie. 30:15 Dat de goede verhalen niet goed verteld worden en de slechte verhalen wel, is een grote opgave. 32:30 Raken in het hart en laten zien van jezelf. 34:35 De club in Brussel die het hoofd, het hart en de handen wil raken. 37:20 Feel moved, start moving 42:05 Dingen die je raken, die je in je lijf voelt en die je bijblijven. 43:40 Zo komt jouw verhaal, als wereldverbeteraar, verder. 47:10 Het verhaal van de liefde waarvoor ze naar Brussel verhuisde. 49:50 Natuurlijk hedonisme 55:30 Mooi voorbeeld van hoofd, hart en handen combineren in de praktijk. https://www.linkedin.com/in/larasibbing/ Lara Vita Sibbing Meer over Lara Sibbing: Andere bronnen: Temptation Island - Wikipedia The more to better club in Brussels Kate Raworth - Wikipedia Jacinda Ardern - Wikipedia Inner Development Goals IDG HUB Achterhoek Jonathan Haidt - Wikipedia Moral foundations theory - Wikipedia (zes morele smaken) Jens van der Weele - transitietaal Burning Man Netherlands Louis de Jaeger Hedonisme - Wikipedia Video van het gesprek met Lara Sibbing https://youtu.be/CN-99GV2t2k Kijk hier https://youtu.be/CN-99GV2t2k Transcript van het gesprek [00:00:00] Erno Hannink: Hallo en welkom bij aflevering 493 van de Decide for Impact Podcast. Vandaag het gesprek met Lara Sibbing. Lara werkt aan een schone economie en een duurzaam voedselsysteem. Ze heeft een PhD in voedselbeleid en was kandidaat voor GroenLinks-PvdA bij de Europese en de Tweede Kamerverkiezingen. Hoe komt het toch dat goede verhalen vaak zo slecht verteld worden? [00:00:28] Erno Hannink: En wat doe je daaraan? Die vragen houden Lara al een tijdje bezig. Ze besloot een boek te schrijven en een club op te richten. Dit was een supermooi gesprek waarin ik leerde over hoofd, hart, handen en dat je daar veel van kan leren en wat het helpt om voor wereldverbeteraars een beter verhaal in de wereld te krijgen. [00:00:51] Erno Hannink: Mijn naam is Erno Hannink en ik deel mijn opgedane kennis en ervaringen met jou. Ik coach ondernemers zodat ze besluiten om hun impact te groeien. Welkom in de nieuwe podcast aflevering! Vandaag spreek ik met Lara Sibbing. Welkom Lara! Dank je wel! Leuk om er te zijn. Ja, en wij kennen elkaar van het werk van Paul Schendeling. [00:01:16] Erno Hannink: Tenminste, dat is voor mij waar we elkaar echt ontmoet hebben. Ja. En met name rondom de introductie van zijn laatste boek en de acties er omheen. Om een soort gemeenschap op te zetten rondom sufficiency, rondom het genoeg. En met name dan bij professionals. Dus mensen die werkelijk aan de slag gaan in bedrijven of voor zichzelf met het onderwerp. [00:01:42] Erno Hannink: En in die tijd was jij ook bezig met campagne voeren omdat je verkiesbaar stond op de lijst voor de Tweede Kamer. [00:01:58] Erno Hannink: Waarom? Waarom wil je de Tweede Kamer in? [00:02:03] Lara Sibbing: Die stap is eigenlijk voortgekomen uit heel veel stappen die ik daarvoor heb genomen. En elke keer kwam ik weer één stap verder. En ja, die laatste stap was eigenlijk naar de politiek. Maar ik ben begonnen met mijn met mijn werk in de wetenschap. [00:02:20] Lara Sibbing: Ik ging onderzoek doen. Ik ben gepromoveerd aan de Universiteit van Wageningen in voedselbeleid. En nou ja, dus ik ik was onderzoeker en ik werkte ook daarna als, als beleidsmaker bij een gemeente, gemeente Ede. En toen ik begon ik studeerde. Ik vond studeren heel leuk en ik dacht van nou weet je, hoe kunnen we de wereld verbeteren? [00:02:43] Lara Sibbing: We moeten uitzoeken hoe dat moet. We moeten onderzoek doen, we moeten kennis op. En toen raakte ik steeds meer kwam ik eigenlijk daar achter van oké, we moeten niet alleen die kennis vinden, maar die moet je ook in de praktijk brengen. Het gaat om de besluiten die mensen nemen. Dus dat is beleid. Dus toen ben ik steeds meer opgeschoven naar het beleid. [00:03:02] Lara Sibbing: Maar toen kwam ik er dus bij dat voedselsysteem ook steeds achter van ja maar zelfs het beleid, ja, dat is dat is ook niet genoeg. Inmiddels was ik zelf beleidsmaker en ik gaf ook advies als consultant aan gemeentes en provincies. En dat ging dus nog steeds niet snel genoeg. Er gebeurde nog steeds niet genoeg wat mij betreft om dat voedselsysteem beter te maken. [00:03:24] Lara Sibbing: En dat is eigenlijk toen ik de stap naar de politiek heb gemaakt was het kabinet was gevallen en toen heb ik aangeklopt bij GroenLinks-PvdA. En toen ben ik daar eigenlijk mee gaan schrijven aan een, een, een, een stuk voor het verkiezingsprogramma over voedselbeleid. En nou ja, toen mocht ik eigenlijk al best wel snel veel verschillende dingen doen. [00:03:46] Lara Sibbing: En heb ik ja, ben ik verkiesbaar geworden voor de Europese verkiezingen en later ook voor de Tweede Kamerverkiezingen. Maar het kwam dus eigenlijk steeds neer op een zoektocht van oké. Voor mij was dat voedselsysteem was het startpunt. Hoe kan dat beter? Duurzamer, gezonder, diervriendelijker. En dan steeds een stapje verder van oké, waar kan je de meeste impact maken? [00:04:10] Lara Sibbing: En zo kwam ik uiteindelijk op dat moment dat wij elkaar ontmoetten uit bij de politiek. [00:04:17] Erno Hannink: Voedselbeleid Wageningen. In mijn beleving heb ik toch ergens altijd iets met Wageningen dat het niet automatisch is, iets met zoveel nog plantaardig. Er zit toch altijd een soort dier element in. Heb jij dat ook ervaren? [00:04:33] Lara Sibbing: Nou, het is leuk dat je dat vraagt, want ik ben. In mijn bacheloropleiding ben ik juist zelfs begonnen met dierwetenschappen. Dus Dierhouderij omdat ik dieren eigenlijk heel interessant vond. En daarna ben ik overgestapt op planten en eigenlijk als laatste op mensen. Want de menselijke beslissingen, dus het beleid, want ik dus zo ben ik dus van die dieren, planten, mensen gegaan van oké, daar zit de meeste impact. [00:04:58] Lara Sibbing: Maar wat Wageningen kenmerkt is eigenlijk dat het heel divers is. Dus er zijn mensen die zijn echt bezig met biotechnologie. Er zijn mensen bezig met gezondheidswetenschappen, met plantenveredeling, maar dus ook met biologische landbouw en beleid en bedrijfskunde. Dus ja, het beeld wat je misschien meer het meeste hoort en ziet van Wageningen is, is dat. [00:05:22] Lara Sibbing: Maar het diverse dat is, dat is echt wat Wageningen kenmerkt. [00:05:27] Erno Hannink: Kun je iets omschrijven van het beleid wat jij hebt opgeschreven of wat jij waar jij voor staat rondom voedselvoorziening? [00:05:36] Lara Sibbing: Ja, nou ja, toen ik daarmee begon, dat is inmiddels twaalf jaar geleden of zo. Toen was nog heel erg het narratief: we moeten dat minder verkokerd doen. [00:05:46] Lara Sibbing: Dus economiebeleid, gezondheidsbeleid, landbouwbeleid. We moeten dat veel meer integraal doen. Holistisch dus dat je kijkt oké, dat dat voedselsysteem, daarvoor wil je dat dat bijdraagt aan gezondheid, aan onze economie, aan de lokale economie en ook aan voedselproductie. En dat is dus vooral wat, wat toen het vernieuwende was dat je dus integraal voedselbeleid ging ging maken. [00:06:14] Lara Sibbing: En dat is dus bijvoorbeeld dat je en voedselverspilling tegengaat en voedseleducatie voor kinderen en duurzame landbouw voor boeren. Dat je dat goed beloont. Eerlijke prijzen. Dus eigenlijk dat dat totaalpakket zonder dat je aan de ene kant het één doet en de andere kant het ander....
25 jun 2026
Vandaag bespreken we het boek Reframing - the art of thinking differently, van Karim Benammar. Bennamar was docent aan de Universiteit van Kobe en lector aan de Hogeschool van Amsterdam. Benammar richtte in 2002 PLETHORA op, een bedrijf dat cursussen en workshops in denktechnieken aanbiedt. Hij is verbonden aan verschillende instituten, waaronder THNK School of Creative Leadership en The School of Life in Amsterdam. "Ik ben een filosoof gefascineerd door de denkkaders waarmee de wereld begrijpen" https://www.linkedin.com/in/karimbenammar Karim Benammar: TRANSFORMEREND DENKEN https://www.youtube.com/watch?v=M4cXLbVehs0 TEDx talk https://www.youtube.com/channel/UC6yZSC1HqsPVDG1qT66yJMA? Eerdere boeken: Denken over geld en waarde – 23 sleutelteksten (2013) Reframing (2012) Overvloed (2005) coauteur van Reflectietools (2006) Het is een bijzonder boek - bij de eerste hoofdstukken dacht ik: wat veel herhaling. Nu weet ik het wel. De hoofstukken die in deel 2 en deel 3 volgen, maken het boek leuk. Terwijl ik ook vond dat het een beetje de vorm heeft om alles door deze lens te zien. Ik heb een hamer en ga op zoek naar spijkers. Zelfs allerlei gebeurtenissen uit de geschiedenis bekijkt hij door deze lens (de rode draad achteraf zien - hindsight bias). Toch vond ik het interessant om te leren hoe ik anders naar dingen kan kijken door mijn keropvattingen te onderzoeken. Daarvoor heb ik een agent opgezet in Le Chat en gespeeld met allerlei kernopvattingen die ik heb en gekeken naar alternatieve opvattingen. Zo ook naar mijn opvatting dat dit boek vol met herhalingen zit, dat 25% van het boek ook genoeg was geweest en dat alles door deze lens wordt bekeken. En kwam ik met Le Chat tot een nieuwe, meer gebalenceerde kernopvatting: "Het boek Reframing van Karim Benammar is weliswaar repetitief, maar die herhaling dient een doel: het verankeren van een praktische methode die toepasbaar is in diverse contexten. Hoewel de methode soms geforceerd lijkt op bepaalde onderwerpen, biedt het boek waardevolle inzichten voor wie bereid is om ermee te experimenteren. De kracht ligt in de eenvoud en toepasbaarheid, niet in theoretische diepgang." Bijzonder vind ik hoe hij soms voorbeelden van zichzelf en zijn eigen denken geeft waarin hij behoorlijk vast lijkt te zitten in zijn kernopvatting. Zoals in de TEDx talk over abundance. Karim Benammar (1966) is een filosoof gespecialiseerd in transformerend denken. Hij studeerde filosofie in Engeland, de Verenigde Staten en Japan, en was docent aan de Universiteit van Kobe en lector aan de Hogeschool van Amsterdam. Benammar richtte in 2002 PLETHORA op, een bedrijf dat cursussen en workshops in denktechnieken aanbiedt. Hij is verbonden aan verschillende instituten, waaronder THNK School of Creative Leadership en The School of Life in Amsterdam. Zijn internationale achtergrond en ervaring in zowel academische als praktische contexten maken hem een expert in het begeleiden van individuen, teams en organisaties bij het herzien van hun denkwijze. Benammar schrijft en spreekt over thema’s als overvloed, waardecreatie, en het doorbreken van vastgeroeste patronen in werk en economie. Zijn werk is gericht op het creëren van impactvolle verandering, zowel op persoonlijk als maatschappelijk niveau. Dit boek is vooral waardevol voor iedereen die op zoek is naar manieren om vastgeroeste denkpatronen te doorbreken en nieuwe, creatieve oplossingen te vinden voor persoonlijke en professionele uitdagingen. Deel 1 Technique Reframing in four steps Step 1: Determine a core belief Step 2: Find supporting beliefs Step 3: Construct opposites Step 4: Determine a reframed core belief The terminology of reframing Why do we think what we think? Step 1: Determine a core belief Step 2: Mapping our supporting beliefs The four pillars of our current frame 3 How can we think differently? The power of opposites Step 3a: Construct simple grammatical and linguistic opposites Step 3b: Try different variations of these opposites Step 3c: Make the opposites extreme Step 4: Determine the reframed core belief How reframing works Getting better at reframing Instructions and practical advice Part II Applications Reframing personal situations Reframing our perspective Reframing our patterns Reframing change Reframing organisations The Semco way Reframing business models Proactive reframing The price of resisting change Part III Philosophy Paradigms and the web of belief Quine's web of belief Reframing the web of belief Kuhn's paradigm shifts The revaluation of all values Nietzsche and the foundations of morality Reframing moral values Asserting our own values Fundamental human values Reframing large-scale paradigms Reframing production methods Reframing the way we use objects Reframing from scarcity to abundance Reframing from taking to giving Reframing the twenty-first century Michel Serres'six profound changes Radical changes Human flourishing Hoofdstuk 1 - duidelijk en praktisch. Goede uitleg met een mooi voorbeeld. Hoofdstuk 3 waardevol, verdiepen hoe je tot extreme tegenpolen komt Hoofdstuk 4 - praktische toepassingen van de methode in je eigen leven, waarbij het je helpt om anders tegen zaken aan te kijken - heel stoïcijns, waardoor je meer acceptatie krijgt voor een ergenis zoals bellen in het OV. Hoofdstuk 5: hoe je reframing in je bedrijf kunt gebruiken - met een heerlijk voorbeeld van Ricardo Semler en Semco. Hoofdstuk 6 - begrijp ik niet zo goed waarom toegevoegd Hoofdstuk 7 vooral over Nietsche's werk Hoofdstuk 8 over abundance en afzetten tegen het denken vanuit tekort - gelimiteerde grondstoffen. Daar heb ik duidelijk een andere visie over. Het probleem ligt niet bij de tekorten, maar bij het gebrek aan democratie en de machtsverdeling. Hij schetst het voorbeeld dat in de natuur ook alles doorgroeit (wandeling in TEDx talk). Hoofdstuk 9 - interessant met 6 veranderingen in de 21e eeuw van Michel Serres. Dingen die significant anders zijn in de 21e eeuw: 1. relatie tot de natuur, 2. toegenomen mobiliteit 3. gezondheid (voorkomen van pijn) 4. demografie 8 miljard mensen nu en leven langer 5. de verbindingen tussen mensen, hyperverbonden 6. Conflicten: de capatiteit van vernietiging Dit vraagt om anders denken, anders ontwikkelen van mensen Human flourishing - veel focus op de centrale rol van de mensen, in plaats van onderdeel van het geheel: Seva. Opvallende lessen uit het boek voor ons: 00:00 Intro van het boek met eerste indruk van Erno 02:55 Een AI agent met de reframing stappen 04:00 Radicale transparantie van Tom over de auteur en het boek 09:25 De vier stappen van reframing 11:30 De automobielindustrie als voorbeeld om te oefenen met reframing. 15:00 Nog een denkmodel om je patronen te doorbreken. 19:30 Mooi voorbeelden van Semco en Ricardo Semler. 23:00 De kanteling in het denken van de mens door Nietsche 25:55 De creatie van de Übermensch is het vaststellen van je eigen waarden. 26:50 De paradigma verschuiving van Thomas Kuhn 28:55 Werken vanuit overvloed. Een paradigmaverschuiving over de eindigheid van grondstoffen. 33:05 De 6 grote veranderingen van de 21e eeuw. 37:35 Technisch hebben we alle mogelijkheden, maar doordat we zo'n corruptie hebben, lossen we de problemen niet op. 41:00 Je bewust worden van je denkbeelden en daar vraagtekens bij plaatsen. Bronnen die we genoemd hebben Vibe van Mistral (voorheen Le Chat) The Infinite Game – Simon Sinek #boekencast afl 104 en Leaders eat last – Simon Sinek #boekencast afl 2 Daniel Pink Drive – Daniel Pink #boekencast afl 13 Over Tirannie – Snyder en Krug #boekencast afl 118 Abundance - Ezra Klein en Erik Thompson Denkmodel: zou het tegengestelde ook waar kunnen zijn? Ricardo Semler - Wikipedia Start-up Factory – Minnaar en de Morree #boekencast afl 79 (Haier) Friedrich Nietzsche - Wikipedia Thomas Kuhn - Wikipedia Michel Serres - Wikipedia Geschiedenis voor morgen – Roman Krznaric #boekencast afl 112 Gelijkheid Piketty en Sandel #boekencast afl 117 Seva: mens dienstbaar aan natuur (bron: D.C. Wahl) Luister naar deze aflevering Beluister hier ons gesprek over het boek Reframing. Een handige en leuke methode om je eigen aannames te onderzoeken. Het boek heeft ook een interessante voorbeeld specifiek voor ondernemers. In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld. Video van deze aflevering Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/eX5ej6CYHxE https://youtu.be/eX5ej6CYHxE In deze aflevering bespreken we het boek Reframing. Het boek had met minder herhaling uitgekunt waardoor het nog makkellijker leest. Het voorbeeld van Ricardo Semler en Semco spreekt ondernemers aan. De methode leent zich om een AI agent te bouwen waarmee je je eigen aannames kunt onderzoeken. Samenvatting (met hulp van AI) In aflevering 139 van de Ondernemers Boekencast bespreken Arno en Tom het boek "Reframing: The Art of Thinking Differently" van Karim Benammar, filosoof en workshopleider (oprichter van Pretoria) met academische ervaring in Japan en Nederland. We vinden het boek inhoudelijk sterk maar repetitief en soms technisch/stug; deel 1 legt in vier stappen de reframing-methode uit (kernpositie, supporting beliefs, omkeren/extremer maken, alternatief frame), met voorbeelden over duurzame auto-industrie en bellen in het OV. Ik experimenteer met een Mistral-chatagent opgezet met deze methode om mijn eigen frames te testen. Tom noemt de verkorte oefening die hij vaak gebruikt, "Could the opposite also be true?". We bespreken toepassingen voor organisaties (Semco, transparantie, zelfsturing),...
17 jun 2026
Today, we are learning from Mila Aliana. Mila works in the messy, uncharted spaces where complexity lives, across industries, sectors, coalitions, and multi-stakeholder systems, where things are no longer working and no one quite knows how to navigate what’s next. Mila tends to work at the level of patterns and relationships, helping people see what’s really shaping behaviour beneath the surface, not just what’s visible. Her practice has been shaped by working across very different contexts, from government and global consortiums to sitting with indigenous elders, and Mila brings that into how she holds spaces for people to sense, relate, and move differently together. At the moment, she is closely involved in stewarding the transition of the Inner Development Goals ecosystem, staying with the tension between structure, culture, and what it actually takes to shift how we lead and work. Let's get started... In this conversation with Mila Aliana, I learned: 00:00 Intro - how we met and why I invited Mila Aliana 04:00 How do you become a weaver? 07:00 When we say system, it is relationships that weave together. 08:55 Time is my kin (family) 10:10 Wayfinding is the orientation. 17:25 Control is a coping strategy when we face uncertainty. 19:30 Wayfinding and weaving in the no-map territory. 21:35 Learning from sensing and knowing, and how can it be supported by science? 22:30 We are all participants in life, not answers. We are all relational. 25:20 The land is not a resource; it is our relative. Time is our kin. 25:40 I am part of the relay team that passes down to the next generation. 29:35 The fundamental question: Does it actually matter? 30:10 How do you make it possible for others to become the best version of themselves? (this part is important to me) 32:50 Does it matter to you that you know what the impact is? Why does it matter to you? 35:10 How do we make a living from this work? (important section) 36:10 If I create value, money will follow. 37:55 Translate what you work into something that people can pay for in their language. 40:10 Go where you are invited. 42:40 Separate survival from your purpose. 43:05 Design for mutual reciprocity and not transactional relationships. 45:45 Four criteria for mutual reciprocity in living systems. Does it give mutual benefit to each other? Is it complementary? Are you adaptive to change? Is it readily available? 53:30 Using the spiritual level in the decision-making. 56:55 The trust cultivated about boundaries. 58:05 The misunderstanding of purpose in your work. 1:06:40 Mila asks Erno what he will use tomorrow based on what he has learned in this conversation. 1:09:10 A before and after embodied experience in a workshop or meeting. 1:12:55 Experimentation and adaptive action. 1:15:30 Working in collaboration in a participatory process. More about Mila Aliana: https://www.linkedin.com/in/milaaliana/ Resources we mention: Arnold Mindell, a quantum flirt The Transition working group - for the transition of the IDG organisation. Barry's Economics - YouTube channel by Barry Ferns Diary Of A CEO Is Making You Less Successful - Barry's Economics Vibe by Mistral (formerly Le Chat) De Trias Economica - book by Babette Porcelijn Zo krijgen we een economie zonder verborgen impact – Babette Porcelijn Chantal Walg IDG Guide IDG skill finder Video of the conversation with Mila Aliana https://youtu.be/QwbVoipQQ9Q Watch the conversation here https://youtu.be/QwbVoipQQ9Q Summary (created with AI) In episode 492 of the Decide for Impact podcast, host Erno Hannink interviews Mila Aliana about working in complex, uncharted multi-stakeholder systems and her role as a “chief weaver.” Mila explains weaving as making visible the relational dynamics, patterns, narratives, and intergenerational tensions that shape behavior in living systems, and wayfinding as sensing an inner compass to move without a clear map by listening to emergence rather than controlling outcomes. They discuss how silence and culture co-create toxicity (including reflections on rising fascism), how humans are participants in interdependent systems rather than in control, and how impact matters through relationships and ripple effects without needing recognition. Mila shares practical guidance on earning a living through boundaries, creating value, translating work into clients’ language, building trust-based mutual reciprocity instead of transactional funnels, and choosing projects via deep knowing; they end with applying “before/after” experiences to introduce IDG work and experimenting through collaborative events and questions. Transcript [00:00:00] Erno Hannink: Hello, and welcome to episode 492 of the Decide for Impact podcast. Today, you're listening to the conversation with Mila Aliana. Mila works in the messy, uncharted spaces where complexity lives across industries, sectors, coalitions, and multi-stakeholder systems, where things are no longer working and no one quite knows how to navigate what's next. [00:00:29] Erno Hannink: Mila tends to work at the level of patterns and relationships, helping people see what's really shaping behavior beneath the surface, not just what's visible. Her practice has been shaped by working across very different contexts, from governments and global consortiums to sitting with indigenous elders, and Mila brings that into how she holds spaces for people to sense, relate, and move differently together. [00:01:00] Erno Hannink: At the moment, she is closely involved with stewarding the transition of the Inner Development Goals ecosystem, staying with the tension between structure, culture, and what it actually takes to shift how we lead and work. My name is Erno Hannink, and I share my knowledge, experience, and expertise with you. [00:01:21] Erno Hannink: I coach entrepreneurs so they make decisions that will help them to grow their impact. In this conversation with Mila, I learned so much about working differently based on relationships and how to make impact and how it does maybe impact my personal ego. Let's get started. Welcome in this new podcast episode. [00:01:47] Erno Hannink: Today, I'm talking to Mila Aliana [00:01:52] Mila Aliana: Yes. And- Thank you, Miguel. Very honored ... [00:01:56] Erno Hannink: yes, I am very honored that you're here, so thank you for being here. I got to know you... I've heard your name on several occasions when I w- in the, in the development goals environment. I was very active o- on the Global Practitioners Network. [00:02:09] Mila Aliana: Yes. [00:02:10] Erno Hannink: Uh, very active in my own community here that, that we organize meetings every month for, and, uh, then I finally met you in call last year- [00:02:19] Mila Aliana: Yes, that's right ... [00:02:20] Erno Hannink: when we had the conversations about the ambassadors, and I found that you were like a breath of fresh air and calmness in all these heated debates that were happening around ambassadors we need, and we need, we need this, and we need this, and- [00:02:34] Mila Aliana: Yeah [00:02:34] Erno Hannink: I was going like, "What? What are you, what are you doing?" I didn't understand what these people were just so mad about. [00:02:39] Mila Aliana: Yes. A- [00:02:40] Erno Hannink: and you were just very calm, asking questions, listening, bringing calm to the meeting, and I, I was very impressed with how you did then. I'm very happy that you were there, and even though you were just there a, a day and a half, you just, just very short, ha, like a breath of, a breath of fresh air. [00:03:00] Erno Hannink: So then I decide... I'm gonna just intro this, right? Yeah, sure. So then I decided to, 'cause I have this great project, also a large project that I'm working on right now. I'm building my new house with my wife, and so I'm doing all the installation work myself. I wanna be as much as I can with the build, with the builder. [00:03:19] Erno Hannink: It's bio-based. It's, it's w- wood. It's everything as, as good as I can afford. So I decided to l- dec- last December to say I'm gonna stop, uh, the Global Practitioners Network. I, I- Yeah ... have no space for the monthly meetings to- Yeah ... organize everything. [00:03:34] Mila Aliana: Yeah. [00:03:34] Erno Hannink: And then the request came along. We have this transition going on. [00:03:39] Erno Hannink: We need volunteers who w- is willing to help you. [00:03:42] Mila Aliana: Yeah. [00:03:42] Erno Hannink: And I felt the calling. I felt like I, I have to do this. I have to be part of this. Yes. I don't know how to find time, but I have to be part of this. Yes. So that's how we met again, because you were running this. But that's just an intro, a long one. [00:03:55] Mila Aliana: Yes. [00:03:56] Erno Hannink: But it's okay. It's an intro of how I got to know you and h- why I wanna have a conversation with you. My first real question for you is, and you call yourself a, a chief weaver. Well, somebody who's weaving. [00:04:09] Mila Aliana: Mm-hmm. [00:04:09] Erno Hannink: What does a weaver do, and h- how do you become a weaver? [00:04:14] Mila Aliana: So I think I'll start with how do you become a weaver? [00:04:20] Mila Aliana: It's really organically born because we are all weavers, uh, funnily enough. And it was just a conversation with, um, with one of my clients, and he says, "What do you actually do?" And I, I shared... 'cause normally when I have clients, they are-- it's very challenging for them to give me a label. I'm not a strategic advisor only. [00:04:45] Mila Aliana: I'm not a consultant only. I can also coach when I need to. But mainly big, huge collaborations, consortiums into really messy,...
23 apr 2026
Vandaag bespreken we het boek Het uur van de wolven, van Giuliano da Empoli. Giuliano da Empoli (1973) is een Italiaans-Zwitserse politicoloog, schrijver en journalist. Hij groeide op in verschillende Europese landen, studeerde rechten aan de Sapienza-universiteit in Rome en behaalde een master in politieke wetenschappen aan Sciences Po in Parijs. Da Empoli was onder meer politiek adviseur van de Italiaanse premier Matteo Renzi en locoburgemeester van Cultuur in Florence. Momenteel is hij directeur van de denktank Volta in Milaan en doet hij onderzoek en geeft les aan Sciences Po in Parijs. Da Empoli beweegt zich al jaren in de hoogste kringen van de internationale politiek en staat bekend om zijn scherpe analyses van macht, autoritairisme en de invloed van technologie op de samenleving. Zijn boeken, zoals "De Kremlinfluisteraar" en "Het uur van de wolven", zijn veelgelezen en worden gewaardeerd om hun diepgaande inzichten en verhalende stijl. Hij wordt gezien als een belangrijke stem in het debat over de toekomst van Europa en de democratieën. Zijn achtergrond als adviseur en denker maakt hem tot een opvallende figuur die zowel de academische wereld als de politieke praktijk kent. Het boek "Het uur van de wolven" van Giuliano Da Empoli is een indringend essay dat de gelijktijdige opkomst van autoritairisme en de invloed van tech-giganten en AI op onze samenleving onderzoekt. De kernboodschap is dat we in een tijdperk zijn beland waarin de oude, liberale democratische orde – met vaste spelregels, rechtsstaat en internationale samenwerking – plaatsmaakt voor een nieuwe realiteit. In deze realiteit heersen "wolven": autoritaire leiders zoals Trump, Orbán en Meloni, en tech-magnaten zoals Musk, die chaos en ontregeling gebruiken om hun macht te vergroten. Da Empoli beschrijft hoe deze krachten samenspannen en de democratie, de rechtsstaat en de internationale betrekkingen ondermijnen. Het boek waarschuwt voor de gevaren van deze ontwikkeling en benadrukt hoe slecht de gevestigde orde hierop was voorbereid. De titel "Het uur van de wolven" verwijst naar het moment waarop de wolven – de nieuwe machthebbers – actief worden en de bestaande structuren bedreigen. Het is een oproep om wakker te worden en de schaduwzijde van de macht te herkennen en te bestrijden het boek gaat over de crisis van de democratie en de opkomst van nieuwe, meedogenloze machtsstructuren in politiek en technologie Wat ik mooi vind, is hoe hij met voorbeelden uit de geschiedenis laat zien dat landen en volken dit allemaal al meerdere keren hebben meegemaakt. Inhoud New York, september 2024 Florence, maart 2012 Riyad, november 2024 New York, september 2024 Washington, november 2024 Chicago, november 2017 Montreal, september 2024 Parijs, september 1931 Berlijn, december 2024 Rome, oktober 1998 Lissabon, mei 2023 Lieusaint, december 2024 Intro vergelijk Azteken in de 16e eeuw met de westerse democratieën tegenover de conquistadores van de tech. Zelfvernedering om uiteindelijk vernietigd te worden. Stukje bij beetje leggen de oligarchen de politiek de wil op. Er is geen twijfel mogelijk: het uur van de wolf heeft nu echt geslagen, anders blijft er geen democratie over. Europa lijkt het enige continent waarin de democratie nog wordt verdedigd. New York, september 2024 Begint gelijk ingewikkeld met allerlei ontmoetingen en de algemene vergadering van de VN, Libanon, Israël, Iran, Rusland, Oekraïne, de politiek en ontmoetingen met de dictators rondom deze conflicten. Boek Tony Blair met drie stadia waar politieke leiders doorheen lopen: Als ze net aan de macht zijn, luisteren ze aandachtig. Ze weten dat ze niet veel weten. Na een tijdje overtuigen ze zichzelf dat ze voldoende ervaring hebben opgebouwd en dat ze alles doorhebben. 'Dan heb je geen zin meer om naar anderen te luisteren.' Maar weinigen komen in deze mature fase waarin je tot inzicht komt dat jouw ervaring niet het totaal generaal van politieke kennis is. Dan begin je weer naar anderen te luisteren. Dit gaat vooral over het conflict in Libanon. Oorlog is weer in de mode. In de afgelopen vijf jaar zijn de militaire uitgaven met een derde toegenomen. Een periode waarin aanvallen goedkoper is dan verdedigen. De nucleaire dreiging neemt weer toe. Florence, maart 2012 Mooie start over een werk van Da Vinci over De slag bij Anghiari. p44 over de periodes waarin verdedigen goedkoper is dan aanvallen en perioden waarin aanvallen goedkoper is dan verdedigen. Vergelijk raketten met vliegdekschepen. Cyberaanvallen en chemische en biologische oorlog. Riyad, november 2024 De kroonprins Mohammed bin Salma (MbS). Jong, gestudeerd op een prestigieuze universiteit. Verhaal over gasten in Ritz-Carlton die denken naar een feest gaan maanden worden vastgehouden om voorwaarden van MbS te accepteren om hun schuld te vereffenen (leverde meer dan 100 miljard op). Je moet mensen óf strelen óf uitroeien. De eerste wet van strategisch handelen is krachtdadig optreden. Onbesuisde actie. New York, september 2024 Het bijzondere verhaal over Nayib Bukele die de algemene vergadering toespreekt over zijn actie in El Salvador en iedere met tatoeages vastzet om zo miljoenen mensen te bevrijden van geweld. om uiteindelijk de democratie te ontmantelen. Washington, november 2024 p72 De verandering van het debat van de publieke ruimte naar online waardoor het lijkt dat alles is toegestaan voor eigen gewin. Het bewust creëren van chaos p74 In de nieuwe wereld hebben borgianen een beslissend voordeel. Kennis is een van de grootste vijanden van actie. De juristenpartij (Democraten). Chicago, november 2017 Montreal, september 2024 Parijs, september 1931 Berlijn, december 2024 Rome, oktober 1998 Lissabon, mei 2023 Lieusaint, december 2024 De burgemeester die de sluiproute van Waze die door zijn gemeente stuurt onderuit haalt met maatregelen als verkeerslichten, extra wachtijd van een paar minuten zodat deze sluiproute niet meer sneller is dan de route vervolgen via de snelweg. (nadat er niet naar hem geluistert werd door het bedrijf en het al heel ingewikkeld is om uberhaupt een mens te spreken) Interessant ook de link met de verhalen van Kafka in het Kasteel die de schrijver legt. Interview Buitenhof Opvallende lessen uit het boek voor ons: 00:00 intro - een eerste indruk van het boek en de auteur 03:30 De auteur is een interessante persoon in de toeschouwerrol. 06:20 In de Nederlandse media zijn de wereld van de politiek en de wetenschap gescheiden. 08:10 Wat leer ik uit het verleden voor de huidige tijd. 13:50 Goede voorbereiding op politiek overleg: verdiep je in de geschiedenis. 14:50 De coalitie van techniek en autocratie, dat is levensgevaarlijk. 17:30 Als je aarzelt en niets doet, dan word je onder de voet gelopen. 20:50 De drie stadia van luisteren naar anderen van een politicus. 22:10 In een oorlog is op dit moment, economisch gezien, aanvallen weer goedkoper dan aanvallen. De wapens om een land aan te vallen zijn goedkoper dan het materieel om je te verdedigen tegen een agressor. 29:10 Begin met het definiëren van je kernwaarden als natie. 31:30 De Europese federalisering is niet ver genoeg ontwikkeld. 34:45 Het bijzondere verhaal van Mohammad bin Salman over een bizarre actie die hem meer dan 100 miljard opleverde. 41:50 Het belang om de infrastructuur snel te beheersen bij een staatsgreep, en de link naar de big tech en de Europese afhankelijkheid nu. 43:00 De overeenkomsten van de big tech met Obama en Trump, met de directe invloed op de president, bij de Democraten en Liberalen. 46:45 Eric Schmidt legt zijn taken bij Google neer om Barack Obama te ondersteunen in de verkiezingsstrijd. Door gebruik te maken van data. 47:50 Twee weken na de herverkiezing staakt de antitrustcommissie de gerechtelijke stappen tegen Google. 50:00 Het idee van zelfregulering is een van de grote leugens. Vertrouw bedrijven nooit. 51:30 Een mooi voorbeeld van klein verzet tegen big tech. 53:55 De cirkel rondmaken met het verhaal van Hernán Cortés en de vergelijking met de spiegels en kralen van Big Tech (AI). 55:20 Een democratiecheck doen van de spullen in je (digitale) winkelwagen. Bronnen die we genoemd hebben Ilja Leonard Pfeijffer - Wikipedia Absolute democratie - Ilja Leonard Pfeijffer Alkibiades - Ilja Leonard Pfeijffer Piratenverlichting – David Graeber #boekencast afl 87 Het begin van alles – Wengrow en Graeber #boekencast afl 63 Geschiedenis voor morgen – Roman Krznaric #boekencast afl 112 De goede voorouder – Roman Krznaric #boekencast afl 53 Mohammad bin Salman al-Saoed - Wikipedia (MbS) Jamal Khashoggi - Wikipedia Curzio Malaparte - Wikipedia Man Hacks Google Maps Traffic with 99 phones Hernán Cortés - Wikipedia Onafhankelijk worden van (Amerikaanse en Chinese) Big Tech - een overzicht en actielijst. Cinetree Antifragile – Nassim Nicholas Taleb #boekencast afl 37 Luister naar deze aflevering Beluister hier ons gesprek over het boek Het uur van de wolven. Wat een fijn geschreven boek met confronterende inzichten. In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld. Video van deze aflevering Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/tL-ep3S5T4Q https://youtu.be/tL-ep3S5T4Q In deze aflevering bespreken we het boek Het uur van de wolven. Wat een bijzonder boek. Een kijkje in de wereld van de toppolitiek. De geschiedenis herhaalt zich. We halen het paard van Troje zelf binnen. Met spiegels en kralen (AI) worden we verleid. We halen hiermee zelf het onheil en daarmee onze ondergang, binnen in Europa. De democratie wordt ondermijnd en afgebroken door de onschuldig uitziende founders die een ander beeld van de toekomst hebben v
9 apr 2026
Vandaag het gesprek met Babette Porcelijn. Babette is systeemdenker, schrijver en spreker op het snijvlak van economie en duurzaamheid. Ze ontwikkelde de trias economica, een principe dat economische macht scheidt en besluitvorming democratiseert. Babette studeerde Industrieel Ontwerpen aan de TU Delft en is auteur van meerdere boeken, waaronder De verborgen impact (30.000+ exemplaren verkocht) en Het happy 2050 scenario (10.000+). In maart 2026 verscheen De trias economica – economie zonder verborgen impact.. Laten we beginnen… Samenvatting In aflevering 491 van de Decide for Impact podcast spreekt Erno Hannink met systeemdenker en auteur Babette Porcelijn over haar nieuwe boek De Trias Economica, Economie zonder Verborgen Impact, gepresenteerd bij De Nederlandsche Bank. Porcelijn beschrijft hoe haar onderzoek naar milieu-impact (De Verborgen Impact) en toekomstscenario’s (Happy 2050) leidde tot de conclusie dat economische besluiten nu ondemocratisch in boardrooms worden bepaald door aandeelhouders, wat machts- en vermogensconcentratie, ongelijkheid en uiteindelijk maatschappelijke en ecologische instabiliteit veroorzaakt. Ze koppelt dit aan de historische cyclus van opkomst en verval (Van Bavel) en pleit voor scheiding van economische machten: financiële macht, publieke regels en uitvoerende bedrijfsmacht. Voorstellen omvatten o.a. stakeholders-zeggenschap, bredere vertegenwoordiging (ook natuur en toekomstige generaties) en het uit het commerciële domein halen van de financiële sector om de groeidwang door geldschepping en rente te verminderen, met ruimte voor een sterker MKB. Ze nodigt uit tot meedenken en experimenteren via thinkbigactnow.org. Wat ik zoal leerde van Babette: 00:00 intro - 02:40 De lancering van het boek De Trais Economica 06:50 Waarom schrjif je een boek over de economie, als niet-econoom 8:20 De macht van het mondiale Noorden over het mondiale Zuiden waardoor we daar verborgen impact kunnen hebben. 09:00 Het vliegticket is goedkoper dan een treinticket omdat je de vervuiling niet hoeft te betalen. 10:30 Degene die getroffen worden door die beslissingen hebben geen enkele inspraak en dat is ondemocratisch. 12:00 Oorlog is iets verschrikkelijks en dat wil je voorkomen. 16:05 Het kapitalistische systeem, zoals we het nu hebben ingericht, is ondemocratisch, wat onvermijdelijk leidt tot vermogens- en machtsconcentratie. 17:00 Uitleg van de cyclus van Bas van Bavel uit het boek De onzichtbare hand. (pagina 115) 18:50 We koersen richting de fase van verval uit deze cyclus. 20:40 De rijkste helft van de wereld heeft 98% van al het bezit. 22:40 Belastingen zijn hét instrument voor herverdeling. 24:00 Belastingen zijn het beste 'goede doel' dat er is. 26:30 Zolang we nog een democratie hebben, kunnen we er iets tegen doen. 30:40 De zin van het leven is dat je bijdraagt aan de toekomst van het collectief en dat de volgende generatie succesvol kan zijn. 35:10 De trias politica als basis voor de trias economica. 35:40 De drie machten in de economie. 37:00 Aandeelhoudersvergadering vervangen door een stakeholdersvergadering. 38:00 Kapitalisme is trickle-up. Het geld gaat omhoog. 41:20 Arbeid loont niet meer en is daarom voor het arme deel van de bevolking, geld loont nu. Daar moeten we vanaf. 43:40 De financiële sector uit het commerciële domein halen, zodat geld gaat dienen in plaats van het doel is. 45:00 Groeidrang ontstaat bij de geldschepping. 49:30 De bezitters van geld willen dat het geld altijd rendeert. 51:50 Stap 1 van hoe we de trias economica gaan invoeren. 52:50 Geld kan dan stromen naar waar het nodig is, in plaats van daar waar het rendeert. 55:10 Het MKB is de vrije markt binnen de trias economica. Meer over Babette Porcelijn: https://thinkbigactnow.org/ https://www.linkedin.com/in/babetteporcelijn/ https://mijnverborgenimpact.nl Boeken: De verborgen impact (2016) Ecopositief in vijf stappen (2020) Het Happy 2050 scenario (2021) De Trias Economica (2026) Vorige afleveringen met Babette: Samen werken naar het happy 2050 scenario – Babette Porcelijn Andere bronnen: Kees Klomp prof. Klaas van Egmond Rens van Tilburg De onzichtbare hand - Bas van Bavel Enshittification - Cory Doctorow A Day in the Life of an Ensh*ttificator (video) Natural Intelligence: Bio-inspired Innovation - Leen Gorissen Voorzitter van de Vakbond voor (werkende) dieren- Marjolein de Rooij Waarom we politiek niet alleen aan politici kunnen overlaten – Eva Rovers #boekencast afl 129 Geld genoeg, maar niet voor jou – Thomas Bollen #boekencast afl 135 Naar Wero - iDEAL Adam Smith - Wikipedia Video van het gesprek met Babette Porcelijn https://youtu.be/fsXhERT3jzo Kijk hier https://youtu.be/fsXhERT3jzo Transcript van het gesprek [00:00:00] Erno Hannink: Hallo en welkom bij aflevering 491 van de Decide for Impact podcast. Vandaag het gesprek met Babette Porcelijn. Babette is systeemdenker, schrijver en spreker op het snijvlak van economie en duurzaamheid. Ze ontwikkelde de trias economica, een principe dat economische macht scheidt en besluitvorming democratiseert. Babette studeerde industrieel ontwerpen aan de TU Delft en is auteur van meerdere boeken, waaronder De Verborgen Impact, waarvan er al meer dan 30.000 exemplaren zijn verkocht, en het Happy 2050 scenario, en daarvan zijn er al meer dan 10.000 verkocht. In maart 2026 verscheen haar nieuwste boek De Trias Economica, Economie zonder Verborgen Impact. Mijn naam is Erno Hannink en ik deel mijn opgedane kennis ervaringen en expertise met jou. Ik coach ondernemers zodat ze besluiten nemen om hun impact te groeien. Dit was een supermooi gesprek en het hielp dat ik de dag ervoor naar haar boeklancering was geweest van de Trias Economica. Ik had het boek daarvoor ook al gelezen, dat maakte het nog iets makkelijker. Het werd een gesprek van herkenning en toch ook heel veel dingen die ik geleerd heb. ik hoop dat jij net zo geniet van dit boek als ik tijdens de opnames in het gesprek met Babette. Laten we beginnen. Welkom in de nieuwe podcast aflevering Vandaag spreek ik opnieuw met Babette Porcelijn. Welkom Babette. [00:01:37] Babette Porcelijn: Dank je, hoi. [00:01:39] Erno Hannink: En opnieuw want het is bijna twee jaar geleden dat we ieder gesprek hebben gehad. Het was een herhaling van je boek. Daar heb je 20 20, 50. Engels is heel erg ingewikkeld. Engels neemt elkaar. Scenario. Het [00:01:53] Babette Porcelijn: is een moeilijke titel. Nou [00:01:55] Erno Hannink: ja, het is een hele dikke pil. Waar heel veel informatie in staat. En daarvoor heb je het boek Verborgen Impact geschreven. Had ik ook gelezen. Omdat het heel inzichtelijk maakt wat je verbruikt. Welke impact het heeft. [00:02:06] Babette Porcelijn: Ja. [00:02:07] Erno Hannink: Het lastige, ik zat hier over na te denken vanochtend in de voorbereiding van het gesprek. Het lastige van gesprek is dat ik met ontzettend veel, zo niet alle dingen die jij schrijft eens ben. Dus het wordt misschien een heel saai gesprek Dat we eigenlijk helemaal geen dingen hebben. Maar laten we beginnen met gisteren Gisteren was 23 maart maandag 23 maart En dan had je een presentatie, een verhaal Je mag het niet een boeklancering noemen. Dat zei je gisteren. Bij de Nederlandse Bank. In Amsterdam. En daar lanceerde je een nieuwe boek. Vertel eens, hoe heb je de dag ervaren Hoe heb je het beleefd? [00:02:42] Babette Porcelijn: Ah, ja. Nou, voor mij was het eigenlijk wel een boeklancering. Want het was gewoon het moment. Nou ja, ik vond het gewoon... Het was tien jaar geleden dat ik een... Want de Happy 2050 heb ik nooit officieel gelanceerd. Dus het was tien jaar geleden dat ik een boeklancering had gedaan. Dus het was de tweede keer heel gaaf om dat weer mee te maken. Ik vond het ook best wel spannend. Ik bedoel, ik sta natuurlijk best wel vaak op het podium, maar voor je eigen boeklancering voelt het toch anders. En ik had heel veel mensen uit mijn eigen ambassadeursnetwerk en gewoon ook vrienden bekenden natuurlijk uitgenodigd Ik denk dat drie kwart van de zaal of zo was gewoon mijn eigen netwerk, mijn eigen achterban en allemaal lieve mensen. Dus dat was sowieso heel erg fijn. En het was een inhoudelijk programma en dat was ook de bedoeling vanuit DNB, want die mogen geen boeklancering doen. Want dat is iets, nou ja toch iets te commercieel voor, dat mogen zij niet. Dus daarom mocht het ook niet zo heten, maar hij moest het dus inhoudelijk zijn. En dat vind ik eigenlijk alleen maar fijn, want dat had ik bij mijn eerste boeklancering van de Verborgen Impact dus niet gedaan. Dat was echt alleen maar het praatje van een ander en het proces en nog even hoe blij we wel niet zijn. En dan overhandigen, het moment, weet je wel, dubbels erbij en zo. En dit was gewoon een inhoudelijk programma en dat vond ik eigenlijk wel heel fijn. Want dan gaat het gewoon echt. Over de inhoud daar ben ik heel erg van. Ik ben niet heel erg op de vorm, maar meer op de inhoud. En ik had natuurlijk best wel goed geprobeerd om me daarvoor te bereiden En wel de tijd genomen om een presentatie te maken. Maar ik weet van mezelf dat mijn presentatie nooit af is. Dus ik ga altijd doorontwikkelen. En aanleiding van vragen uit de zaal en reacties die ik krijg en zo. Ga ik denken van, oh ja, maar eigenlijk moet ik dat dus er meteen bij zeggen. Want anders begrijpen ze dat niet goed. Of dan zitten ze dat dwars. Of dan geloven ze het niet. Of weet ik veel. Of dan snappen ze de redenering niet goed. Of daar was het te langzaam. En dat gebeurde nu achteraf al meteen. Gisteravond in bed lachen en dacht van, ging het zo door mijn hoofd. Van oh maar... Ja, nou dat soort momenten weet je, dat ik nu alweer heb geleerd van gisteren, van de volgende keer ga ik hem weer beter maken....
2 apr 2026
Vandaag bespreken we het boek Filosofie van de kroeg, van Hans Schnitzler. Hans Schnitzler is filosoof en we bespraken eerder zijn boek Wij nihilisten en Kleine filosofie van de digitale onthouding. Voor mij was het boek een herhaling van zetten waarin de ouderwetse kroeg de oplossing biedt voor de plek tussen de grote boze buitenwereld en de intieme besloten kring van je huis en je gezin. Een plek waar je bekenden en vreemden tegenkomt die op een gemoedelijke manier elkaar ontmoeten. Voor mij heeft de kroeg een geur van bier. Ik drink geen alcohol en heb dat gevoel niet van de kroeg. Zelden gehad ook. Ik herken het gevoel wel van de sportvereniging en de koffietent. Een plek waar ik een kop thee drink en kan genieten van de mensen die er zijn en een gesprek heb. Bekende met een gepaste afstand. Ik begrijp de behoefte aan een plek die vroeger de gemeenschap rondom de kerk bood, maar dan minder veroordelend. De alcohol zorgt voor een lossere sfeer. Na een paar biertjes of glazen wijn worden de lippen losser, maar de meeste mensen ook luidruchtiger. Het boek is voor mij een verromantisering van de oude bruine kroeg die steeds minder bezocht wordt en dus langzaam verdwijnt. Een cultuur die verandert. Het voelt bijna alsof Schnitzler het liefst in deze cultuur wil blijven hangen, wat nostalgisch. Het boek gaat ook vooral over samenleven, de samenleving. Een plek waar je gezien wordt, maar niet beoordeeld. Het is een boekje, klein, compact, met niet veel pagina's waarin hij fijn schrijft. Maar dat kan toch nog veel tekst zijn als je het idee van de kroeg niet echt ziet als een fijne plek. Video van de NOS over de afname van de bruine kroegen in Nederland https://youtu.be/aJtExYDiMCI Inhoud Berichtje vooraf: een café-overpeinzing Een eerste verkenning van het terrein: ik versus wij Een confrontatie als teken aan de wand Een hybride tussenwereld: noch publiek, noch privé Ademruimte Universiteit voor Humoristiek Luchtige samenklontering Vallen en weer opstaan Wil tot (on)vriendelijkheid De bruine kroeg is dood, leve de bruine kroeg! (Her)ontwakend tribalisme Kabbelde troost: de kroeg als wijkplaats Slim en glad: de samenleving als apparaat Een wereldlijke liefdespraktijk Het ritme van de menselijke maat (délicatesse, s'il vous plaît!) Na sluitingstijd Berichtje vooraf: een café-overpeinzing Hoe samen te leven - een belichaamde interactiviteit onderzoeken wat de mogelijkheidsvoorwaarden zijn voor een leefbare samenleving Een eerste verkenning van het terrein: ik versus wij Een extreem ik-tijdperk waarin we de ander hard nodig hebben met toenemende ongelijkheid en polarisatie. Niets muffigs aan naoberschap - je kan op de buurt rekenen en de buurt kan op jou rekenen. P20 Een tirannie van het persoonlijk (p25) - meritocratie Oefenruimtes voor het 'goede leven' - mooi p31 Symbool voor de Europese geest - ik zou dan eerder samen eten aan een grote tafel kiezen als in het zuiden van Europa. P32 koffiehuizen vind ik logischer dan de kroeg, meer een noord-Europese gelegenheid, meer in het geniep. Zuid-Europees is meer op straat, aan tafel, op het terras. Een confrontatie als teken aan de wand Bijzonder hoofdstuk, hoe je iemand verwijderd (Wilders) uit de voor jou bekende en beschermende omgeving. MEt verbaal geweld, veroordeling en dreiging. Een hybride tussenwereld: noch publiek, noch privé Ademruimte Universiteit voor Humoristiek Luchtige samenklontering Vallen en weer opstaan Wil tot (on)vriendelijkheid De bruine kroeg is dood, leve de bruine kroeg! (Her)ontwakend tribalisme Kabbelde troost: de kroeg als wijkplaats Slim en glad: de samenleving als apparaat Een wereldlijke liefdespraktijk Het ritme van de menselijke maat (délicatesse, s'il vous plaît!) Na sluitingstijd Opvallende lessen uit het boek voor ons: 00:00 intro - een eerste indruk van het boek 04:50 Het masculine van de kroeg. 08:30 De mogelijkheidsvoorwaarden voor een leefbare samenleving. 10:10 De kroeg is een tegengewicht van de echokamer (social media). 12:10 Is naoberschap muffig? 15:55 De internationaal georienteerde elitaire opvatting over de ontwikkelingen versus de lokale en regionale verbindingen. 21:00 Hans heeft een rechtse politicus met verbaalgeweld uit zijn café verwijderd. Had een gesprek hier beter gepast? 25:10 Hoe creëer je veedraagzaamheid? 30:50 De luchtigheid van de kroeg, het niet echt kennen van mensen en niet intiem worden. 34:00 Is de kroeg de ideale publieke ruimte waar mensen weer met elkaar in gesprek komen? 37:00 Zo bouw je een betere samenleving - délicatesse. 38:30 Subjectief zijn als je een boek leest. Bronnen die we genoemd hebben Wij Nihilisten – Hans Schnitzler #boekencast afl 78 Kleine filosofie van de digitale onthouding – Hans Schnitzler #boekencast afl 120 Interview Wim Kayzer met George Steiner https://www.youtube.com/watch?v=K3G-I6vCIZc Hannah Arendt - Vita Activa Jürgen Habermas - Wikipedia Schrijver Eva Rovers wil een Derde Kamer in Den Haag - FD Nu is het aan ons – Eva Rovers #boekencast afl 61 Waarom we politiek niet alleen aan politici kunnen overlaten – Eva Rovers #boekencast afl 129 How to Live Together - Roland Barthes Wachten, een levenshouding – Dirk De Wachter #boekencast afl 136 Luister naar deze aflevering Beluister hier ons gesprek over het boek Filosofie van de kroeg. We hebben een leuk boek gekozen om te lezen, niet per se om de inhoud, maar vooral om het gesprek dat het heeft opgeleverd. In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld. Video van deze aflevering Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/mDReCUAFrYk https://youtu.be/mDReCUAFrYk In deze aflevering bespreken we het boek Filosofie van de kroeg Samenvatting (met hulp van AI) In Boekenkast aflevering 137 bespreken Tom en ik, Filosofie van de kroeg van filosoof Hans Schnitzler, na eerdere afleveringen over Wij nihilisten en Digitale detox. Ik vind het boek minder door haar negatieve associaties met de kroeg en alcohol en omdat Schnitzler de kroeg als dé plek voor sociale ontmoeting presenteert, terwijl ik ook andere publieke ruimtes zie (zoals sportkantines, koffietenten of samen eten). Tom vond het leuker, maar werd kritischer door het gesprek, onder meer over drempels voor vrouwen, nostalgie en culturele verschillen tussen Noord- en Zuid-Europa. We bespreken thema’s als kroeg versus echokamers, noaberschap, ‘oefenruimtes voor het goede leven’, humor en de publieke ruimte (Arendt/Habermas), en een scène waarin een extreemrechtse politicus uit een stamkroeg wordt gezet, wat volgens hen wringt met het ideaal van open gesprek. We eindigen met waardering voor het gesprek dat het dunne boek oproept en we kondigen Het uur van de wolven aan. Transcript [00:00:00] Erno Hannink: Welkom in de nieuwe Boekencast aflevering, aflevering 137 Vandaag het boek Filosofie van de kroeg door Hans Schnitzler. We hebben eerder een boek van Hans gelezen, Wij nihilisten. Dat is al even geleden, aflevering 78. En Hans is een filosoof. Hij schrijft veel in... In columns en zo, in verschillende bladen, de standaard de groene, de Amsterdammer weet ik dan wat, vallende money. Hebben wij niet [00:00:29] Tom van der Lubbe: ook digitale detox gedaan van hem? Ja [00:00:33] Erno Hannink: ook nog. [00:00:34] Tom van der Lubbe: Dus als een derde boek. [00:00:36] Erno Hannink: Ja, precies. [00:00:37] Tom van der Lubbe: Want ze zijn van de sterren bij ons. [00:00:40] Erno Hannink: Nou, misschien was, maar is. Oké sorry. Want, waarom zeg ik dit? Ja, weet je, ik vond het niet zo'n leuk boek en dat komt omdat twee dingen voor mij. Ik heb een soort emotie bij de kroeg en die is niet echt positief. Ik heb daar een verbinding met alcohol in zitten en met alcoholgebruik en met te veel alcoholgebruik en daar ben ik niet zo'n fan van. Maar wat ik verder van het boek... Wat vind, is dat hij veel terugkomt op telkens weer dat de kroeg dan het verschil maakt. En ik denk, maar er zijn toch nog meer plekken waar dat kan. Het is heel erg, ik heb het gevoel dat het heel erg van zijn eigen beleving, hoe hij de kroeg ervaart dat hij daar heel veel zit. Dat het fundament is van het boek. Natuurlijk filosofie is het andere fundament, dat is ook super duidelijk. Maar ik heb andere plekken waar ik dat doe, waar ik dit soort dingen doe. En ik snap wel waar hij over schrijft dat je een... Plek hebt tussen de grote maatschappij die grote boze buitenwereld en die interne die intieme besloten kring van je huis van je gezin dat je daar een plek tussen hebt waar je mensen ontmoet die Nou, waar je gewoon lekker mee keuvelt, waar je ook misschien niet tegen zegt, maar dat je gewoon samen bent. En die plek zie ik ook, maar dan heb ik andere plekken. Ik vind dat niet in de kroeg. Dus voor mij was het telkens weer van, oh ja, dan komen we weer bij de kroeg uit hoor. Dan gaan we weer naar die kroeg en dan hebben we de kroeg en dan hebben we de kroeg. En dus ik had het een beetje van, kom op man. Had je niet een andere plek kunnen bedenken dan de kroeg? Grappig hadden wij, heeft de NOS nu gisteren een nieuwe video gepubliceerd Ze hebben altijd van die... Ja, onderwerpen die ze in video's bespreken, die niet in hun nieuws of zo uitkomen, maar dat gaat over de teloorgang van de kroeg in deze huidige tijd. Dus dat sluit er heel erg aan bij dit boek natuurlijk. Daar klaagt Hans ook over, die vindt dat dat overeind moet worden gehouden. En voor mij is het ook een soort... Nostalgie wat hij heeft in dit, dat hij daar hier aan vast wil houden aan die oude geschiedenis die cultuur van vroeger dat dat er bij hem in zit en dat hij daarin wil blijven hangen dat gevoel heb ik ook een beetje,...
26 mrt 2026
Vandaag het gesprek met Daniëlle de Jonge. Daniëlle is veelgevraagd spreker, bestsellerauteur en podcasthost. Vanuit haar expertise van klantgerichtheid en commerciële slagkracht helpt ze bedrijven om zakelijk onweerstaanbaar aantrekkelijk te zijn. Met haar nieuwste boek ‘Planeetaardige zaken’ laat ze zien dat dit uitstekend hand in hand gaat met duurzaamheid en toekomstgericht zakendoen. Laten we beginnen… Samenvatting In aflevering 490 van de Decide for Impact podcast spreekt host Erno Hanink met Daniëlle de Jonge, spreker, bestseller-auteur en podcast-host, over haar nieuwe boek Planeetaardige Zaken met tips voor toekomstgerichte organisaties. De Jonge vertelt hoe ze twee hectare akkergrond kocht en omvormde tot natuur, en hoe ze via stichting Meer Natuur (waarvan zij voorzitter is) en via Dierdonatie natuur- en dierenprojecten ondersteunt. Ze schreef het boek om haar expertise in klantgerichtheid en commerciële aantrekkingskracht te verbinden met duurzaamheid, met focus op ‘plantaardige’ oplossingen zoals voeding, biobased materialen, composteerbare verpakkingen, gezondheid en natuurherstel. Ze benadrukt praktische stappen, positief framen, ‘doe iets’, en dat iedereen in een organisatie invloed heeft. Ook bespreken ze betaalde versus vrijwillige impact, het belang van samenwerking tussen bedrijven en het zichtbaar maken van duurzaam gedrag. Wat ik zoal leerde van Daniëlle: 00:00 intro - 03:35 Zo koop je een stuk akkerland om er weer natuur van te maken. 06:50 Stichting Meer Natuur gaat grond kopen met behulp van donateurs en crowdfunding om natuur te behouden of ontwikkelen. 08:55 De reden om Planeetaardige zaken te schrijven. 10:05 De oorsprong van het idee voor dit boek. 13:10 De focus van 2026 is om klanten erbij te krijgen die de groenere kant op willen. 15:20 Impact maken en de beleving van wat dat waard is. 18:50 Verdeling van werken voor een inkomen en vrijwilligerswerk voor de maatschappij, de wereld, de natuur... 22:45 Dit heeft ze gebruikt uit alle boeken die ze o.a. als managementboek recensist heeft gelezen bij het schrijven van dit boek. 26:25 De invloed die iedereen heeft en een goed voorbeeld uit de praktijk van hoe dit werkt. 27:45 Practice what you preach, én preach what you practice. De handafdruk vergroten. 32:00 Benadruk de positieve dingen die het je oplevert. 40:40 De bedrijven weten het, maar de argeloze consument heeft geen idee. 41:10 Ik wil in één generatie veranderen wat er in twee generaties kapot is gemaakt. 53:00 Wil je een grote transitie laten slagen, dan moet je minder bang zijn voor concurrentie. 54:10 De belangrijkste systeemverandering: weg gaan van het concurrentiemodel om samen verder te komen. 56:50 De bewuste keuzes bij de productie van het papieren boek en het weer delen. Dat je meer mensen meekrijgt met een positief verhaal dan met een negatief verhaal. Meer over Daniëlle de Jonge: https://www.linkedin.com/in/danielledejonge/ danielledejonge.nl dierendonatie.nl Boeken: Planeetaardige zaken (2026) ‘Extreem klantgericht’ (2022) Human2Human: de nieuwe Klantrelatie (2015) Verleid de klant (2013) Vorige afleveringen met Daniëlle: https://decideforimpact.com/show194/ - 18 april 2019 https://decideforimpact.com/authetieke-zelf-verkooptechniek-danielle-de-jonge/ - 2 oktober 2015 Andere bronnen: Dyon Temming - Social design in een veranderend landschap Buitenburo – Landschappelijke en maatschappelijke ontwikkeling Agroforestry Netwerk Gelderland Stichting Meer Natuur Africa Wood Grow Land van Ons - Draag bij aan herstel van landschap en biodiversiteit Idealistisch en pragmatisch dansen met klanten – Liliana Rengifo De Ondernemers Boekencast Geschiedenis voor morgen – Roman Krznaric #boekencast afl 112 De goede voorouder – Roman Krznaric #boekencast afl 53 Hoe ga je kwetsbaar transparant ondernemen? – Anne Pleun van Eijsden Leontine Jacobs - The Alliance (podcast gesprek met Danielle) Video van het gesprek met Daniëlle de Jonge https://youtu.be/2mmE2BGulfU Kijk hier https://youtu.be/2mmE2BGulfU Transcript van het gesprek [00:00:00] Erno Hannink: Hallo en welkom bij aflevering 490 van de Decide for Impact podcast. Vandaag het gesprek met Danielle de Jonge. Danielle is veelgevraagd spreker, bestseller-auteur en podcast-host. Vanuit haar expertise van klantgerichtheid en commerciële slagkracht helpt ze bedrijven om zakelijk onweerstaanbaar aantrekkelijk te zijn. Met haar nieuwste boek Planeetaardige Zaken laat ze zien dat dit uitstekend hand in hand gaat met duurzaamheid en toekomstgericht zaken doen. Mijn naam is Erno Hanink en ik deel mijn opgenade kennis ervaringen en expertise met jou. Ik ben een coach voor ondernemers zodat ze besluiten nemen om hun impact te groeien. Dit was een heel mooi gesprek met Danielle waarbij ik geleerd heb over hoe je zaken doet op een manier Die plantaardig is maar ook zeker goed is voor de mens. En de dieren en alles wat er op leeft. Zaken doen met een hart voor alles wat er leeft. Laten we beginnen. Welkom in de nieuwe podcast aflevering. Vandaag spreek ik opnieuw met Daniela de Jonge. En ik zeg opnieuw het is al even geleden maar we hebben tenminste twee keer eerder al gesproken. In 2019, 18 april was die online aflevering. En in 2015 zelfs. [00:01:29] Daniëlle de Jonge: Ja. [00:01:30] Erno Hannink: Dat is meer dan tien jaar geleden Danielle. Dat [00:01:34] Daniëlle de Jonge: is grappig wat gaat dat snel. [00:01:36] Erno Hannink: En toen kwam ik nog bij jou. Op locatie. Zat wel in jouw kantoor. Maar nu doe ik dat tijdje vooral via Zoom. Vaak voor beide is het handiger. En bevalt mij ook heel erg goed. Dus we hebben het nu al via Zoom. En waarom nu? Nou, sowieso leuk om met je te spreken. Maar ook om van je te horen wat je allemaal aan het bezig bent. Het is natuurlijk veel veranderd in de jaren. Maar ook omdat nu... Ja boek. [00:02:03] Daniëlle de Jonge: Er is een... ... [00:02:04] Erno Hannink: Planeetaardige zaken net uit is gekomen. Stamvol tips voor toekomstgerichte organisaties. Nou dat is stamvol. Boy, dat is wel waar hoor. Jezus. [00:02:16] Daniëlle de Jonge: Ja, je hebt het gelezen. Dus je kunt zeggen van... Er [00:02:20] Erno Hannink: staat er echt heel veel in. [00:02:22] Daniëlle de Jonge: En [00:02:22] Erno Hannink: je ziet ook heel veel relaties met jouw vorige boeken. Waaronder bijvoorbeeld extreem klantgericht. En human to human en verleidde klant. Dus dat is veel vanuit de marketinggedachte. Komt hier naar voren. Dus ook die link is super duidelijk. Ik wil met iets heel anders beginnen, iets wat je in het boek schreef wat me enorm raakte, omdat ik dat zelf ook al heel lang op mijn lijstje heb staan en ik heb niet echt heel veel lijstjes van dat wil ik nog doen ofzo, maar dit staat wel heel lang in mijn onbewuste lijstje zeg maar. En dat is dat jij twee hectare akkergrond hebt gekocht en ben bezig met het omtoveren naar een meer inclusieve omgeving. Hoe kom je daarop? Hoe doe je [00:03:07] Daniëlle de Jonge: dat? Het kwam ook op mijn pad, om het maar even zo te zeggen. Want je kunt natuurlijk niet naar een of misschien ook wel, weet ik niet, ergens naartoe gaan en zeggen, ik wil een akker kopen. Dat werkt toch net even anders. Maar soms worden gronden willen de eigenaren het verkopen, om wat voor reden dan ook. Dus daar kwam ik, ja, dat is toch ook al wel bijna tien jaar geleden denk ik. Kwam dat op mijn pad, dat iemand dat zei. Toen dacht ik, meteen mijn gedachte was, ja, dat wil ik geen idee wat het kostte of wat erbij kwam kijken. Maar ik dacht gewoon, ja, dit wil ik gewoon. Ik weet niet, nou jij snapt dat misschien, want dat staat ook op jouw lijstje. Ik dacht, nee ja, dat is gaaf, want dan heb je een akker en daar kan je dan natuur van maken. Want dat was wel de verplichting, zeg maar. Het moest dan natuur gaan worden. Nou, dan heb je mij meteen mee, want daar ben ik sowieso een groot voorstander van. Dus dat, nou ja, dat duurt natuurlijk een tijdje Kopen bestemmingsplannen, noem het allemaal maar op. En uiteindelijk heb je dan een akker met van die maisstoppels want er stond mais op. En het was midden in de winter allemaal plassen water. Want het is helemaal strak aangereden door die trekkers al die jaren. Dat je denkt, oh waar begin ik aan? Maar goed, dat dat. En dan maak je met mensen die er het verstand van hadden toen al. Ik kan er inmiddels ook veel verstand van. Maar toen nog niet. Maak je een plan van wat gaan we doen? We gaan het poel graven. En we moeten dat soort bomen en struiken. Want dat is hier inheems. Dus daar heb je hier de insecten en de dieren voor. We moeten open delen in. En zo ga je dat dan een beetje vormgeven. En ook letterlijk vormgeven met handschoenen aan boompjes planten. En boompjes zijn dan boompjes van... Het is een beetje een onhandige uitleg. Op wat beeld zie je, dat zijn gewoon sprietjes. En dat wordt dan een boom. En dat is nu natuurlijk. Zijn het ook bomen? En ik heb in de achterliggende jaren enorm veel geleerd over de natuur daardoor. Dus omdat je het natuurlijk van heel dichtbij meemaakt. Waarom doen bomen het wel of niet? Waar worden ze gelukkig van of wel of niet? En dat sommige soorten dus niet aanslaan omdat het te nat is op dat deel. Dan moet je weer wat anders. Dus het is gewoon eigenlijk, je bent er altijd mee bezig Maar je bent er ook weer nooit mee bezig Want de natuur doet haar ding. Maar je kijkt natuurlijk wel, hoe kan ik het zo mooi mogelijk... Hoe kan ik de natuur zo goed mogelijk helpen, ondersteunen zodat het ook echt iets wordt? Dus ja, ik zou willen dat ik ervoor betaald kon krijgen Dan werd het mijn baan zeg maar. Dat je zoiets kan doen. Ja, dat is gewoon echt heel gaaf. [00:05:36] Erno Hannink: Ik weet dat ik zit in het netwerk van de Inner Development Goals. ...
19 mrt 2026
Vandaag bespreken we het boek Wachten, een levenshouding, van Dirk de Wachter. Waarom wachten als het sneller kan? Dat is het gevoel van de ondernemer. Terwijl wachten, ruimte maken, veel oplevert. Denk aan betere beslissingen, focus, meer aandacht voor de lange termijn, betere relaties. Dat is waar dit boek je inspiratie kan geven. Hoe je ruimte maakt voor een beter resultaat. Dirk de Wachter is psychiater-psychoterapeut en hoogleraar. We bespraken eerder Borderline Times van hem en andere bekende boeken van hem zijn De van het ongelukkig zijn en Vertroostingen. Hij is een graag geziene gast in Nederlandse programma’s zoals Buitenhof https://www.youtube.com/watch?v=JMU8KDnfwBQ . Dit is een video van VPRO boeken met Dirk over het boek Wachten https://www.youtube.com/watch?v=lqbMClKHEXE https://nl.wikipedia.org/wiki/Dirk_De_Wachter Hij is naar eigen zeggen erg beïnvloed door filosoof Emmanuel Levinas en schrijver Michel Houellebecq. In 2021 maakte Dirk De Wachter bekend dat hij kanker heeft. Voor mij is het een heerlijk boek waarin De Wachter het belang van wachten en stilstaan in de snelle wereld verduidelijkt. Dit doet hij vanuit verschillende standpunten, persoonlijk uit zijn eigen leven of in zijn praktijk. De hoofdstukken zijn kort, ongeveer 10 pagina's, en het leest gemakkelijk. Het is fijn om het per hoofdstuk te lezen en dan te laten bezinken. Wat ik soms lastig vind, zijn de Franse stukjes tekst die niet vertaald zijn. Zo goed is mijn Frans niet. De inhoudsopgave Wachten Wachten, een levenshouding Wachten bij de bakker Wachten en wondere gedachten Wachten zonder verwachting Wacht niet te lang, maar wacht als het kan Dichter bij het wachten Wachten op de verdieping Wacht maar, niet alles moet nu Wachten op de liefde Wachten om de tijd te doden Wacht eens… bidden we nog? Wachten op slecht nieuws Het museum van De Wachter Wachten op wat nog komen gaat Wachten Hij vertelt over zijn vriend en mentor Sam IJsseling en hoe het idee voor dit boek ontstond in 2009. Een beschouwing over het wachten. Waarbij Dirk opmerkt dat zijn achternaam de essentie van het leven bevat: de wachter. Wachten, een levenshouding Het wachten zonder verwachting (Heidegger Gelassenheit ist das Warten ohne Erwartung) Mensen misbruiken soms het ‘wachten’ als alibi om niets te doen. Dat is niet de levenshouding die Dirk bedoelt, die zelf , nu de kinderen ouder zijn, harder werkt dan ooit. Niets doen is je verantwoordelijkheid ontlopen, zegt hij zelfs. Het is niet de verbinding met de ander aangaan. Wachten is niet niets doen. Wandelen en wachten gaan goed samen. Hij noemt de flaneur. Wandelen en wachten, zonder doel. De Wachter wandelt vaak over kerkhoven. Verbinding aangaan met anderen, de doden. Bijzondere moment van zijn oom, die in een woonzorgcentrum wachte op zijn dood. Wachten bij de bakker Het wachten in de rij, buiten, voor de bakker. Een boekje lezen in de rij. Het verhaal over Bernard Dewulf die hij daar ziet in die rij, twee weken later overlijdt, de ontmoeting met zijn weduwe na een lezing. Lezen tijdens het wachten is heerlijk. Het uitkijken (wachten) naar iets lijkt niet meer te kunnen. We willen spullen en het resultaat zo snel mogelijk. Terwijl het wachten op dat resultaat net zo mooi is, of zelfs mooier dan het resultaat zelf. Zo beschrijft hij het werk van Levinas en het werk en wachten op het resultaat. Zoals de eerste appels van je eigen appelboom. Als afsluiting zegt hij nog dat we in de coronatijd hebben geleerd om te wachten en verbinding te maken. Wachten en wondere gedachten Dat doet het wachten: het overstijgen van de kloktijd, het aanzetten tot wondere gedachten, het ontstijgen van het dwingend moeten, het proeven van de wezenlijkheid van het bestaan. (mooi) Met zijn dochter op een bankje wachten tot de sluis weer dicht is en ze verder kunnen wandelen. Wachten zonder verwachting p49 Hij vertelt over hoe lastig lezen was in de tijd dat hij ernstig ziek was. Hij las één boek samen met zijn zoon - Een odysse en besprak ieder hoofdstuk samen met zijn zoon. De zin van het leven: ‘zum Tode leven’ enkel omdat we sterven heeft het leven zin. Alleen omdat we doodgaan, krijgt wat we hier doen betekenis. (wow) Niet vluchten voor het leven, maar goed en rustig en bedachtzaam nadenken over wat we doen en waarom. Misschien moeten we minder doen en beter nadenken over wat, waarom en wanneer. (WOW). Past goed bij mij (en bij ondernemers). Introduceert een filosoof die ik nog niet kende, Henri Bergson (de beroemste filosoof van de wereld - waarom kende ik hem nog niet) - Tijd en vrije wil, lezen. De Wachter noemt ook wachten in een rij, niet voordringen. Iemand voor laten gaan. Galant zijn. Levinas wachtte heel lang op erkenning omdat hij nooit op de barricades sprong. - Voor erkenning moet je dus positie innemen, de barricades op. Het programma Donderdagen met Dirk De Wachter https://npo.nl/start/afspelen/brainwash-special Levinas - Het zijn bestaat niet uit rusten in zichzelf, maar uit zichzelf ontdoen van zichzelf. Iets zijn betekent toegewijd zijn aan de ander. Zonder de ander was ik geen mens. Wacht niet te lang, maar wacht als het kan p68 De lastigheid is er nog, maar het leven is goed. Hoe kunnen we een goed leven hebben met een ernstige kwetsbaarheid die nooit helemaal voorbijgaat? Herstel zit in verbinding gaan. Geduldig aanwezig zijn en wachten tot mensen zelf een stap zetten. Niet te veel zeggen over wat mensen moeten doen. Mooi verhaal over het Wachthuis voor mensen die op de wachtlijst voor de psychiatrie staan. Dichter bij het wachten Geweldig om zo je netwerk met waardevolle mensen uit te bouwen. 'Niet door te zoeken, maar door te wachten en te vinden.' p85 In dit hoofdstuk staan veel quotes van andere boeken en gedichten. 'Schilderen, dat is wachten.' Het echte werk is dus wachten. De kunstenaar wacht. Dagboek van een dichter - Een levensboek: veertig jaar lang elke dag één zin, één regel. Wow. Michaux p91 'Het leven verstrijkt, verdwijnt, even snel als het wordt gebruikt; lang duurt het alleen voor wie in staat is tot zwerven, luieren. Aan de vooravond van zijn dood beseft de man van de daad en de arbeid - te laat - dat het leven van nature lang duurt, een duur die ook hem ten deel had kunnen vallen als hij zich maar niet constant tegenaan had bemoeid. Morning Pages - is ook zoiets. Schrijven komt er vanzelf op papier. Wachten op de verdieping Wacht maar, niet alles moet nu Wachten in een professioneel leven is absoluut niet zo slecht. Neem tijd om te groeien in je functie. Laat het rustig doordringen. Word beter. Watchful waiting. Beleggen in verbinding. Samen met mensen. Dat is heel kostbaar. Soms komen die leidinggevenden bij hem. Ze hebben een burn-out en het niet-wachten heeft hen tot wanhoop gedreven. De professionele wereld zou beter functioneren als we beslissingen bedachtzamer maken. Jonge mannen en vrouwen zouden op jongere leeftijd meer aandacht aan het gezinsleven moeten besteden. Pas als de kinderen groot zijn, gaan ze voor die carrière. Zijn stelling is dat het leven beter wordt met het ouder worden. Er komt met het ouder worden een soort geduld. Net alles moet nog. Wachten op de liefde Twijfel desnoods lang. Wees omzichtig, wacht, bespreek, denk lang na en beslis dan pas. Maar als je beslissing valt, moet dit je motto zijn: bemin je keuze. Je verandert in relaties niet tegelijkertijd. Iedereen groeit op zijn of haar eigen wijze mee. Zo scharnier je aan elkaar. (mooi) Over scheiden. Grote mensen moeten doen wat ze denken dat ze moeten doen, maar ze moeten vooral de zorg voor hun kinderen niet uit het oog verliezen. De verticale verbindingen zijn essentieel. Als je de keuze niet bemint, geef je die keuze geen kans. Als ouder niet te veel je eigen verwachtingen op je kinderen afwentelen. Het kind moet eigen dromen kunnen creëren. Liefst met Gelassenheit. Wachten om de tijd te doden Bij het vissen is het wachten de essentie, maar ook de verbinding tussen vader en zoon (of opa en kleinzoon). p115 als ouder heb je de taak om je kinderen af en toe te begrenzen. het is belangrijk dat ze zich kunnen vervelen. Niet alles moet ingevuld worden. Om van binnenuit, en vanut de verveling de creativiteit doen opstijgen. (geldt ook voor de volwassene zelf) Zoektocht naar de zin (Il y a). Dat kan niet door te geneiten van de kicks, maar wel door te genieten van de gewone dingen in het leven. De wereld dankbaar beleven als een goeie plek....
12 mrt 2026
Vandaag het gesprek met Liliana Rengifo. Liliana is geboren en getogen in Colombia en kwam als Operational Excellence specialist naar Nederland. Sinds de geboorte van haar zoons, Thomas en Matias, zet zij zich in als wereldverbeteraar. Ze startte met maatschappelijk verantwoord ondernemen voor alleenstaande moeders en koffieboeren in haar moederland. Sinds 2021 richt ze zich op de grondoorzaak van veel ongelijkheid en instabiliteit: klimaatverandering, via haar initiatief The Carbon Zero Club. Laten we beginnen… Samenvatting In aflevering 489 van de Decide for Impact podcast spreek ik met Liliana Rengifo, een in Colombia geboren Operational Excellence Specialist die via liefde en werk naar Nederland kwam. Ze legt uit dat operational excellence draait om continu verbeteren en verspilling verminderen (Lean/Six Sigma/TPM) en vertelt hoe ze na de geboorte van haar zoons startte met maatschappelijk verantwoord ondernemen voor alleenstaande moeders en koffieboeren in Colombia. Door misoogsten en stijgende kosten zag ze klimaatverandering als grondoorzaak en richtte ze zich sinds 2021 via de Carbon Zero Club op CO2-reductie. Ze bespreekt hoe verslapte wetgeving en onzekerheid (stikstof, netcongestie) bedrijven doen wachten, waarom ze met klanten buiten haar bubbel werkt, en hoe de club als coöperatie richting steward-ownership wil opschalen met een academy voor zzp’ers, projectmanagers en partners om besparingen, meerjarenplannen, implementatie en gedragsverandering te realiseren. Wat ik zoal leerde van Liliana: 00:00 intro - 02:10 Uitleg wat Operational Excellence is. 05:15 De grenzen opzoeken en verder duwen. 07:10 Uitdaging in de duurzaamheidsmarkt na de aanpassing van de Europese wetgeving. 08:40 De spagaat van bedrijven rondom de stikstof en wet- en regelgeving. 12:10 De worsteling van Liliana toen ze Nederlander werd. 13:55 Rouw om het verlies en afscheid nemen. In gesprek blijven. 19:40 De focus op carbon. 21:40 Het effect van de klimaatverandering voor de koffieboeren. 23:05 'Earth says shrink. Business says growth. We say both.' - Idealistisch en pragmatisch. 26:00 Definitie van groei: met minder meer kunnen doen en de goede dingen doen. Meer genieten. 28:50 Voorbeelden van anders groeien dan met meer spullen. 31:10 Je lichaam is meer dan alleen je hoofd. 32:30 Ze zijn een club gestart omdat ze weten dat ze het alleen samen met anderen kunnen. 34:30 De voorbereidingen om een steward-owned bedrijf te worden. 36:30 We hebben professionals nodig in de duurzaamheidswereld. 40:40 Een overzicht van praktische stappen om CO2-uitstoot te verminderen. 43:20 Mensen meenemen, aantrekkelijk maken om duurzaam gedrag te tonen. 46:10 De voordelen voor de ondernemer van de transitie naar duurzaam en regeneratief werken. 48:10 De voordelen voor de ondernemer om bij te dragen aan een soeferein Europa en als bedrijf meer autonomie krijgt. 51:10 Samen met de partners dansen, groeien en ontwikkelen. 52:00 Het lijkt alsof mensen een andere kijk hebben op duurzaamheid privé dan op het werk. 56:10 Vanuit Operational Excellence samen met de klant te kijken welke stappen er mogelijk zijn voor de eerste verbeteringen. 57:10 Mensen weten het al; ze hoeft alleen het proces te faciliteren zodat het gebeurt. Meer over Liliana Rengifo: https://www.linkedin.com/in/liliana-rengifo-impact/ https://thecarbonzero.club Andere bronnen: Samen werken naar het happy 2050 scenario – Babette Porcelijn Stichting Think Big Act Now - kennis over impact Efeso Kees Klomp KlimaatGesprekken | Workshops en training voor De verborgen impact - Babette Porcelijn Jan Rotmans Arne Eindhoven Video van het gesprek met Liliana Rengifo https://youtu.be/xDQj2zlQdtg Kijk hier https://youtu.be/xDQj2zlQdtg Transcript van het gesprek [00:00:00] Erno Hannink: Hallo en welkom bij aflevering 489 van de Decide for Impact podcast. Vandaag het gesprek met Liliana Rengivo. Liliana is geboren en getogen in Colombia en kwam als Operational Excellence Specialist naar Nederland. Sinds de geboorte van haar zoons, Thomas en Matthias, zet ze zich in als wereldverbeteraar. Ze startte met maatschappelijk verantwoord ondernemen voor alleenstaande moeders en koffieboeren in haar moederland. Sinds 2021 richtte ze zich op de grondoorzaak van veel ongelijkheid en instabiliteit, klimaatverandering, via het initiatief de Carbon Zero Club. Mijn naam is Erno Hanink en ik deel mijn opgedane kennis, ervaringen en expertise met jou. Ik coach ondernemers zodat ze besluiten nemen om hun impact te groeien voor het kijken. Dit gesprek met Liliana vond ik super interessant en leerzaam om te leren over hoe ze is begonnen, wat ze heeft gedaan en wat de resultaten zijn tot nu toe. Laten we beginnen. Welkom in de nieuwe podcastaflevering. Dit keer spreek ik met Liliana Rengifo. Goed? Ik doe mijn best. Welkom, Liliana. [00:01:19] Liliana Rengifo: Dank je wel. [00:01:20] Erno Hannink: Ik was jou via Babette Porcelijn en haar stichting tegengekomen met het werk dat je doet, met de club. Daar gaan we zo meteen over praten dat komt helemaal goed. Maar om even te starten voor de mensen, wat je doet, ben ik zeer benieuwd. Ik zag in het lezen, in de voorbereiding heb ik dingen gezien. Ik zag 'operational excellence specialist'. Ik had nog nooit van dat woord gehoord, dus ik ben benieuwd: wat is een Operational Excellence Specialist? [00:01:48] Liliana Rengifo: Ik wist het ook niet. En het was 2002, eerste stage lopen bij Tetra Pak en ik kwam in de afdeling dat heet WCM Class Management. Dat was de naam en ik was van wat is dat? En ik was heel geïnteresseerd want het is net als in een schildpad, stapje voor stapje verbeteren. En ik ben altijd een beetje maatschappelijk verantwoord en ik dacht dat het een prachtige manier was om operators te helpen, empowerment geven en om zijn eigen omgeving te veranderen. Dus ik was toen verantwoordelijk voor de suggestiesysteem en het was fantastisch want operators kwamen naar mij toe om te vertellen wat ze zelf wilden doen. En de beste suggestie, een van hen ging naar Mexico om nog meer ideeën te halen van een andere locatie. Ja, en daarnaast heb ik in de McDonald's gewerkt. En dat is hartstikke operational excellence. Alice is zo goed georganiseerd dat je beweging is minimaal. Dus het doel van operational excellence is continu verbeteren om verspillingen weg te nemen. Zodat mensen zo productief mogelijk zijn. Dus ja, dat is in het kort operational excellence. En ik maak het zo moeilijk, want er zijn verschillende afkortingen. Dus WSM was één. Die andere is TPM. En Lean, Six Sigma. Dus er zijn verschillende afkortingen. Maar ik zeg altijd, het is continu verbeteren. Dat is wat ik doe. Dat is wat ik afgestudeerd ben. En met veel plezier gedaan heb. En [00:03:32] Erno Hannink: om gelijk mensen een beeld te geven. Want jij bent geboren en getogen in Colombia. [00:03:38] Liliana Rengifo: Klopt. Wat [00:03:39] Erno Hannink: bracht je naar dit koude Nederland? [00:03:45] Liliana Rengifo: Ja, het was eerst liefde. Toen ben ik naar België België verhuisd Daarna heb ik wereldwijd gesolliciteerd voor consultant bij Eveso. Eveso was de guru consultancybureau die gespecialiseerd is in operational excellence. En ik wou per se voor hun werken en er was een vacatier hier in Nederland. En ze hebben tegen mij gezegd, oké je mag hier komen als je een reisbeweging hebt, als je Nederlands kan praten en als je een visum krijgt. En ik heb gezegd, ja, ik ga dat doen. En ik was heel naïef en ik dacht, ik kan alles. En het is wel gelukt, alleen was best wel lastig de taal. Dus dat heeft me wel heel veel tijd en energie gekost. Want in één keer kon ik zeggen. Dus ik kan alleen maar ja graag zeggen tegen een koffie. En dat was alles. Ja, heel oncomfortabel. [00:04:41] Erno Hannink: Oncomfortabel. [00:04:42] Liliana Rengifo: En [00:04:43] Erno Hannink: want jouw werk, de Carbon Zero Club, is dat ook oncomfortabel? Of is dat? Want ik kan me voorstellen dat het onderwerp toch voor veel mensen op dit moment heel oncomfortabel is. [00:04:56] Liliana Rengifo: Ik zoek altijd de grenzen. En ik probeer altijd te duwen. Ja, even de standaarden verder te duwen. Want ik geloof dat het altijd meer of beter kan. Ja, dat is een soort professioneel deformation, denk ik. Dus het was zeker oncomfortabel. Ik heb gewerkt als SAP'er sinds 2016. En ik heb altijd een opdracht gekregen. Totdat ik heb vormgegeven in sustainability en duurzaamheid. En daarna was het lastig om een opdracht te vinden. Dus dat was niet makkelijk. En het is zeker oncomfortabel om de gesprekken te hebben met mensen. En niet iedereen wil daarover spreken. Het is een soort taboe geworden. Dus ik moet wel af en toe wel voorzichtig zijn om even te checken van waar is de persoon in het verandertraject. Zijn ze net begonnen of ze willen niks weten of ze zijn verder helemaal groen. Dus ja, het is niet altijd makkelijk. [00:05:59] Erno Hannink: Want je zei net dat je dus op het moment dat je ging specialiseren op dit gebied, dat het toen ongemakkelijk werd. Dat het lastiger werd om klanten te krijgen, opdrachten. Heb je daar op het moment spijt van gekregen dat je die keuze had gemaakt? [00:06:15] Liliana Rengifo: Spijt Nee, want ik geloof wel in dat dit mijn doel is. Dus het is mijn calling Het is wel, ik heb wel een diepte gegaan toen ik, ik ging na vier jaar naar Colombia, op bezoek naar mijn ouders en daar speelt duurzaamheid helemaal niet een rol. En toen dacht ik, waarom doe ik mijn leven zo ingewikkeld? Ik zou wel in loondienst komen en pensioen bouwen en meer genieten van leven. En toen dacht ik, oké ga ik dit wel doorzetten? En toen ik begon te spreken met headhunters en de vraag was van, oké wat wil je doen? En ik ging hetzelfde omschrijven als ik wat ik doe met de carrossier. ...
6 mrt 2026
Vandaag bespreken we het boek Geld genoeg, maar niet voor jou van Thomas Bollen. De ondertitel is: Hoe heroveren we de macht over ons geld? Hij werkte korte tijd voor een aantal consultancy organisaties, maar is sinds 2016 werkzaam voor Follow the Money en schrijft daar over geld en woont in de Achterhoek :-) Hij sprak met Martin Wolf, werkte met Karlijn aan het waterwerk van ons geld met Carlijn Kingma en schrijft over de digitale euro. https://www.linkedin.com/in/thomas-bollen-028596b https://www.ftm.eu/author/thomas-bollen Het boek was voor mij waardevol en gaf veel inzicht in wat er in de financiële en geldwereld speelt. Via Heidi Leenaarts had ik al wat verhalen gehoord over de financiële wereld, dat banken geld creëren met een druk op de knop en 97% van het geld circuleert in de financiële wereld en maar 3% in de echte wereld. https://decideforimpact.com/show464-de-nieuwe-economie-in-de-praktijk-heidi-leenaarts/ In het boek wordt dit allemaal uitgelegd in begrijpelijke taal in gesprekken met verschillende mensen in deze wereld die er wel over durven te praten omdat hun baan/inkomen er niet meer vanaf hangt. Wat me opviel, is hoeveel geld er wordt verdiend in deze financiële wereld, zoals bij banken, maar altijd met een vangnet voor de burger. Als het misgaat, grijpt de overheid vaak in om ze te redden, waardoor de echt vermogenden zich verrijken ten koste van de rest van de burgers. Thomas gelooft in de toekomst van de digitale euro die door de centrale banken wordt uitgegeven en gecontroleerd. Dit zou aanzienlijk in de kosten besparen en de risico’s verminderen. Maar de financiële wereld heeft een grote lobby-macht en stagneert dit proces. Je krijgt ook een inkijkje in de cryptowereld, waar ik een soort piramidespelgevoel aan heb overgehouden. Daarnaast heb ik een goed gevoel overgehouden aan de digitale euro. Belangrijke bevindingen van het boek zijn dat als je de (financiële) markten de vrije hand geeft, ze uiteindelijk altijd ervoor zorgen dat ze zelf meer verdienen en dat dit ten koste gaat van de burger. Zeker wanneer het geldstelsel geprivatiseerd is, zoals nu. Private banken creëren geld. Banken hebben duidelijke afspraken nodig om te voorkomen dat ze bij een bankrun de banken ten onder dreigen te gaan en dat de overheid dit telkens moet oplossen. Dus hogere ondergrens van hoeveel van het geld dat ze uitgeven ook zelf moeten hebben als onderpand. Het kritische punt is misschien dat het veel is en dat ik soms het overzicht verloor tijdens het lezen. Dit zie je ook terug in het register van namen die Bollen in het boek noemt, het zijn er veel. Voor iedere persoon die met geld werkt, is dit een belangrijk boek om te lezen. Je leert beslist dingen over geld en de financiële wereld die je nog niet wist. Hopelijk gaat dat helpen om deze wereld te transformeren. Als je, zoals ik, druk maakt over inkomen en vermogensongelijkheid, dan ontdek je dat het allemaal nog veel erger is dan je had gedacht. Het boek geeft me ook een wat mistroostig gevoel. Er verandert weinig. Het is een uitgebreid boek met 300 pagina's. De hoofdstukken zijn kort en goed afzonderlijk te lezen. We kregen het van Follow The Money. Dank daarvoor. Actueel: artikel FD vandaag 5 feb 2026 ‘Verlaag de Europese kapitaaleisen, de banken hebben hun lesje heus wel geleerd’ - Politici en toezichthouders in Europa begrijpen onvoldoende dat een sterke economie een sterke financiële sector nodig heeft, zegt president-commissaris Lorenzo Bini Smaghi van Société Générale. Na het lezen van dit boek kijk ik hier anders tegenaan. Inhoud Woord Vooraf Proloog: Wat rekeninghouders zelden weten In het ‘Fort Knox van Europa Wakker worden in The Truman Show De toren van Basel Wij zijn de 99 procent In de ban van schuld De vergeten wetenschap Buitenbeendjes in actie De saaiste bank van Nederland De grote doorbraak De Europese Doomsday Machine De ontdekking vaan digitaal centraalbankgeld Wat het licht niet verdraagt, woekert in de schaduw De bankiers van de cryptowereld Het antwoord is ‘nee’ One coin to rule them all Karaktermoord Publiek geld naar private zakken Chantage door de tech-miljardairs ‘Zeg nee tegen CBDC’ De radicale keuze Woord Vooraf De opening van het boek gaat gelijk in op de problematiek in de wereld, zoals inkomens- en vermogensongelijkheid, de concentratie van geld en macht en de afbraak van de democratie. Hierover hebben we al vaker gesproken. Maar wat Thomas dan doet, is de connectie leggen met het geldstelsel. Dat hebben we nog niet eerder besproken, volgens mij. Hij noemt ook het grootste probleem hierin: de financiële geletterdheid die macht geeft en de financiële macht van de sector. Een van de machtigste en best georganiseerde lobby’s ter wereld. De macht over ons geld is de afgelopen 40 jaar steeds meer in private handen gekomen. Proloog: Wat rekeninghouders zelden weten Met een aantal sterke voorbeelden in (extreme) situaties ontdek je ineens dat het geld dat op je bankrekening staat niet echt jouw geld is. Dat is het bedrag dat je van de bank tegoed hebt. De bankruns in crisissituaties laten zien dat banken en de overheid je de toegang tot jouw banktegoed kunnen begrenzen of opschorten. Het geld op jouw bankrekening ligt niet in de kluis van de bank. In het ‘Fort Knox van Europa De titel van dit hoofdstuk is wat misleidend. Dit hoofdstuk gaat vooral over wat er allemaal mis is met het geldstelsel Geld is nooit neutraal of natuurlijk. Ze is altijd onderdeel van een complex sociaaleconomisch systeem van schulen, verplichtingen en vertrouwen. Geld is onderdeel van de politieke economie en dus een politiek onderwerp. Publiek (contant) geld van de centrale bank vormt de basislaag van ons geld. Aan cashbetalingen verdient de bank niets. Centrale banken hebben nagelaten om publiek geld naar het digitale tijdperk te updaten. p22 Het verschil tussen privaat en publiek geld is belangrijk om te begrijpen. Het geld op je bankrekening is privaat geld. Het werd door een private bank gecreëerd. De transitie naar digitale banktegoeden (dus al jouw transacties met geld zonder dat er papiergeld aan te pas komt) is een overgang naar privatisering van ons geld en dat brengt risico’s met zich mee. Zoals we de afgelopen jaren hebben ervaren. De risico’s en kosten om het bancaire systeem overeind te houden worden grotendeels collectief gedragen (bij dreigend faillissement grijpt de overheid in bijv. ABN), terwijl de winsten onder de financiële instellingen en aandeelhouders worden verdeeld. Hoe groot private equity is geworden in 12 jaar: ze lijken alles op te kopen en dragen bij aan het feit dat diensten die we nodig hebben duurder worden en tegelijkertijd de kwaliteit van de diensten slechter wordt. Denk aan kinderdagverblijven, huurwoningen, verzorgingstehuizen, watervoorziening, tandartspraktijken. In private equity zitten mensen die al geld (veel) hebben en vooral bezig zijn om het rendement te vergroten; ze zijn niet geïnteresseerd in het product of dienst zelf. Als het maar rendement oplevert. De democratie dreigt te vervalen tot een dictatuur van het geld. Als afsluiting lees je over $TRUMP, de cryptomunt van Trump, waarmee vooral de familie Trump veel geld heeft verdient. En de macht van Thiel. Wolf: Willen we de democratie redden, dan moeten we het kapitaal repareren. Wakker worden in The Truman Show Uitleg over bankruns en het probleem dat banken veel minder publiek geld in kas hebben. De regels van het kapitalisme worden opzij gezet tijdens de bail-out door de overheid van private banken. Waarbij de mensen met het meeste vermogen als eerste hun geld terugkrijgen. p39 uitleg over rommelhypotheken - hoge afsluitkosten incasseren en het risico op toekomstige wanbetaling niet in je eigen balans opnemen. Sinds de crisis van 2008 staat de overheid garant voor 100.000 privébanktegoeden. Terwijl de banken worden ondersteund door de overheid, keren de managers en de aandeelhouders forse bedragen uit. Ingewikkeld hoofdstuk De toren van Basel p50 het inzicht van Greenspan tijdens de crisis Internationale bankregels Basel III - belangrijk onderdeel financiering met meer eigen vermogen (Basel II - 2%) - Ackerman, CEO Deutsche Bank, en voorzitter IIF wilden de eisen vooral afzwakken. Ze vonden dat zij er het meeste verstand van hadden en het beste de nieuwe regels konden opstellen. Politici vooral buiten de deur houden en burgers bang maken (tabakpropaganda). Eigen vermogen werd uiteindelijk verhoogd naar 3%. Dit betekent dat je als bank je balans met 97 schuld mag financieren. Het doel was een eigen vermogen van 20-30 procent. Anat Admati - Dit hoofdstuk leest als achterkamertjespolitiek en strategietruc. Alles om ervoor te zorgen dat de macht bij de private banken blijft. Wij zijn de 99 procent De internationale geldhervormingsbeweging. Kennismaking met De Waal. Hij wilde een eenvoudige methode om onderling te betalen met een link. De bank leent geen geld uit van andere spaarders op het moment dat ze iemand een hypotheek verstrekken; ze creëren daarvoor nieuw geld. Met een druk op de knop. p62 De vraag waarom zo’n belangrijke maatschappelijke functie niet in publieke handen is. Want het geld scheppen kun je doen voor zaken die goed voor de toekomst zijn en die slecht zijn (fossiele brandstoffen stimuleren, private equity). Het winstmotief van de bank gaat boven het publieke belang. p65 Graeber We are the 99 percent en zijn boek Debt. Het kan wel anders, geschiedenis met een ‘debt jubilee’. Koning of keizer die de mensen hun schulden kwijt schold en weer vrij waren. De Waal: het privilege om geld te schappen is misschien wel het machtigste instrument om een samenleving vorm te geven. Start Stichting Ons Geld - doel publiek informeren over gevaren inrichting financiele systeem In de ban van schuld ...
27 feb 2026
Vandaag het gesprek met Marianne Lefever. Marianne is stedenbouwkundig ontwerper en expert in duurzame en gezonde stadsontwikkeling met meer dan 18 jaar ervaring in Europa en Noord-Amerika. Ze is operationeel directeur bij PosadMaxwan in Den Haag en is gepassioneerd door de vraag hoe onze leefomgeving onze gezondheid beïnvloed. Daarom onderzoekt ze samen met gemeenten, regio's en provincies hoe we actief kunnen werken aan een gezondere leefomgeving. Hoe kunnen we dit als inspirerend toekomstbeeld inzetten om betere ruimtelijke keuzes te maken? Laten we beginnen… Samenvatting (met behulp van AI gegenereerd) In aflevering 488 van de Decide for Impact podcast spreek ik met Marianne Lefever, stedenbouwkundig ontwerper en expert in duurzame en gezonde stadsontwikkeling, operationeel directeur bij PosadMaxwan in Den Haag. Marianne legt het concept “unreasonable innovation” uit: niet blijven hangen in incrementele verbeteringen of crisistunnelvisie (zoals alleen ‘bouwen, bouwen, bouwen’ bij de woningcrisis), maar de volledige opgave—wonen, gezondheid, klimaat, mobiliteit en samenleving—integraal begrijpen om tot systeeminnovatie te komen. Ze bespreekt woningdruk in Europa en Noord-Amerika, de dalende inwonersdichtheid door kleinere huishoudens, urban sprawl en monofunctionele wijken die autoverslaving en lange pendeltijden veroorzaken, met negatieve effecten op sociale cohesie en gezondheid (o.a. een Zweedse studie over langere commute en hogere scheidingskans). Het gesprek gaat ook over participatief en inclusief ontwerp, met een voorbeeld uit Dordrecht (De Staart) waar een ‘strandje’-plan weerstand opriep omdat veel bewoners niet konden zwemmen, waarna via gesprekken met diverse groepen en het versterken van bestaande ontmoetingsplekken een andere aanpak ontstond. Marianne beschrijft haar verschuiving van technologische duurzaamheid naar het centraal zetten van menselijk welzijn naast planetaire doelen, met voorbeelden rond watermanagement, kritiek op grootschalige technologische oplossingen en het belang van natuur voor stressreductie, microbioom en gezondheid. Ze waarschuwt voor ‘solutionisme’ (zoals filters met toegevoegd microbioom) en pleit voor steden bouwen met natuurlijke principes (biomimicry). Verder bespreekt ze gelijkwaardigheid en het voorkomen van gentrificatie door gemengde woningtypologieën en betaalbaarheid, het in kaart brengen van sociale netwerken en het voorbeeld Regent Park in Toronto met een sociaal charter waaraan ontwikkelaars zich moesten houden. Ze stelt dat wonen een investeringsproduct is geworden in plaats van een basisrecht, wat structurele betaalbaarheid ondermijnt. PosadMaxwan werkt volgens “omgekeerd ontwerpen”: starten bij ondergrond, blauw-groene netwerken en sociale structuren, daarna actieve mobiliteit en OV, voorzieningen en pas als laatste woning- en werklocaties. Tot slot vertelt Marianne dat ze zich vooral een teamspeler en intrapreneur voelt in het leiden van een bureau van bijna 75 mensen. Wat ik zoal leerde van Marianne: 00:00 intro - 02:45 We worden met z'n allen niet meer gezonder. Een gezonde levensjaren gaan achteruit. 03:25 De unreasonable innovation - een systeeminnovatie. 05:55 In de westerse landen krimpt de bevolking, maar we worden alsmaar ouder. 12:00 Als je pendeltijd meer dan 45 minuten is dan heb je meer dan 40% kans op een scheiding (Zweeds onderzoek) 15:10 Een straatje erbij lijkt een snelle oplossing, maar we moeten goed nadenken over welk soort samenleven we aan het creëren zijn. Meer over Marianne Lefever: https://www.linkedin.com/in/marianne-lefever/ www.posadmaxwan.nl https://www.youtube.com/watch?v=fzdBMmt0MCc https://www.youtube.com/watch?v=bPg8x43FBVQ Andere bronnen: Vincent Luyendijk https://www.linkedin.com/in/vincentluyendijk/ boek Happy City Video van het gesprek met Marianne Lefever https://youtu.be/bF2a_Q-2Djw Kijk hier https://youtu.be/bF2a_Q-2Djw Transcript van het gesprek [00:00:00] Erno Hannink: Hallo en welkom bij aflevering 488 van de Decide for Impact podcast. Marianne is stedenbouwkundig ontwerper en expert in duurzame en gezonde stadsontwikkeling, met meer dan 18 jaar ervaring in Europa en Noord-Amerika. Ze is operationeel directeur bij PosadMaxwan in Den Haag en is gepassioneerd door de vraag hoe onze leefomgeving onze gezondheid beïnvloedt. Daarom onderzoekt ze samen met gemeenten, regio's en provincies hoe we actief kunnen werken aan een gezondere leefomgeving. Hoe kunnen we dit als inspirerend toekomstbeeld inzetten en betere ruimtelijke keuzes maken? Mijn naam is Erno Hanink en ik deel mijn opgedane kennis, ervaringen inzichten met jou. Ik coach ondernemers zodat ze besluiten nemen om hun impact te groeien. Dit was een supermooi gesprek die heel anders van de andere onderwerpen in podcast was, maar toch ook iedereen raakt. Het gaat namelijk over onze eigen leefomgeving, over onze eigen stad en onze straat en onze buurt. Hoe we hier leven, wat is gezond, hoe we ervoor zorgen dat de wijken en de omgeving weer een goede en mooie leefomgeving wordt. Dus ik hoop dat jij net zo geniet van deze aflevering als ik heb gedaan van het gesprek met Marianne. Laten we beginnen. Welkom in de nieuwe podcastopname. Vandaag spreek ik met Marianne Levever. Welkom Marianne [00:01:33] Marianne Lefever: Hoi, welkom. [00:01:35] Erno Hannink: Ik kwam bij jou door een post van Vincent Luijendijk. We zitten nu begin januari, half januari. En die post was in november vorig jaar al. Dus we zijn even onderweg. Maar toch, we hebben nu het gesprek. En het ging over een stad die leefbaar is. Een mooie stad die groen is. Ik heb wat verhalen van je bekeken. Vincent is erg bezig met de groene stad. Dat is natuurlijk echt wel zo'n onderwerp van jou natuurlijk ook. Maar ik had daarvoor nog niet van je gehoord. Dus het was mooi om dat op die manier met je kennis te maken. En in een van jouw... Nee, dat zeg ik niet goed. In een aantal van jouw presentaties die ik van je heb gezien, heb jij het over dat een 'unreasonable innovation' belangrijk is. Je hebt het veel over een groene stad, welzijn en een gezond leven in een stad. Maar je hebt het ook over innovatie. Ja Het is [00:02:30] Marianne Lefever: een [00:02:31] Erno Hannink: onderwerp wat daaraan gekoppeld is neem ik aan. Maar wat is een unreasonable innovation? [00:02:36] Marianne Lefever: Ja, goeie vraag. Ik denk dat we vandaag, als we het hebben over de samenleving en waar we als samenleving naartoe willen, dan voelen we allemaal dat het piept en kraakt in alle systemen die we hebben vandaag en die ons de laatste decennia heel veel gebracht hebben, maar waarvan je merkt dat ze toch een beetje uit elkaar beginnen vallen of heel erg uit elkaar beginnen vallen. Bijvoorbeeld gezondheid. We worden met z'n allen niet meer gezonder, integendeel. We worden wel nog ouder, maar onze gezonde levensjaren gaan er sterk op achteruit. Dus daar moeten we iets mee. Maar als ik dan kijk naar wat we daar dan mee proberen te doen, dan merk ik dat we toch heel vaak vanuit diezelfde geïnstitutionaliseerde systemen blijven redeneren en proberen die incrementeel te verbeteren. En ik ben er rotsvast van overtuigd geraakt door die jaren dat we daar... Niet heel veel verder meekomen. En wat ik bedoel met 'unreasonable innovation' is dat als je echt wil innoveren, en dan bedoel ik echt een systeeminnovatie, dat je echt je maatschappelijke systemen gaat herbekijken en herdenken, dan moeten we gewoon op andere manieren gaan denken en op andere manieren naar dingen durven kijken. En dat wil dus ook zeggen, sommige geëikte kaders loslaten. Als het dan over gezondheid gaat bijvoorbeeld, of als het dan vooral vanuit mijn domein als stedenbouwkundige dan, hebben we het bijvoorbeeld heel de tijd over de woningcrisis. Er is een enorme woningbouwopgave, er is een enorme nood aan nieuwe woningen. [00:04:10] Erno Hannink: Dus waar kijken we naar? [00:04:11] Marianne Lefever: We moeten bouwen bouwen bouwen. De slogan kwam de afgelopen kabinet meermaals naar voren. Dat is één manier om daarnaar te kijken. Maar... Ik merk bij heel veel gemeenten en provincies en ook landelijk zit er een soort enorme, hoe moet ik dat noemen, een soort overlevingsstrategie bijna. Want we zitten in een crisis, dus we moeten zo snel mogelijk dit stukje oplossen. Maar daardoor krijgen we een soort tunnelvisie en verliezen we heel veel andere dingen uit het oog. Die het eigenlijk makkelijker zouden maken om naar een goede oplossing te komen. Bijvoorbeeld bij die woningbouwopgave, als we gewoon zeggen we gaan overal bouwen waar het maar kan, want dan komen er woningen bij, dan is de kans heel groot. En niet alleen de kans, maar dan weten we ook uit het verleden, toen we zo grote woningbouwsprongen gemaakt hebben, zit er gewoon een heel groot risico aan dat we heel veel neveneffecten aan het creëren zijn, die ons nadien heel zuur gaan opbreken. Dus waar ik voor pleit, als ik het heb over unreasonable innovation, is dat we ons niet laten verleiden Om alleen maar binnen de geëikte systemen Te knutselen en incrementeel te innoveren. Of aan de andere kant in een soort overlevingsmodus schieten en zeggen, oké crisis, dit is het probleem, dat is de oplossing lineair. Maar dat we onszelf de ruimte gunnen, en dat voelt heel contra-intuïtief, maar dat we onszelf de ruimte gunnen om de opgave echt goed te begrijpen in al haar aspecten. Ja, het gaat over wonen maar het gaat ook over gezondheid, het gaat ook over klimaat, het gaat ook over welke maatschappij willen we zijn en hoe willen we samenwonen. En als je die opgave als geheel veel meer gaat onderzoeken, dan kom je tot heel andere oplossingen. En dat is een beetje wat ik bedoel met die unreasonable innovation. Laten we lekker contra-intuitief toch nog iets langer bij het probleem blijven en daar echt goed grip op krijg
19 feb 2026
Vandaag bespreken we het boek, Intiem verzet van Josep Maria Esquirol. De ondertitel is: Naar een filosofie van nabijheid Josep Maria Esquirol Calaf (geboren in 1963 in Mediona) is een Catalaanse filosoof, essayist en hoogleraar filosofie aan de Universiteit van Barcelona. Hij leidt de Aporia Research Group, die zich bezighoudt met hedendaagse filosofie en in het bijzonder met de relatie tussen filosofie en psychiatrie. https://en.wikipedia.org/wiki/Josep_Maria_Esquirol_Calaf La resistència intima. Ensayo de una filosofia de la proximidad https://www.youtube.com/watch?v=rcxR_l1_I5E (gesprek) - Engelse ondertiteling aanzetten. Voor mij was het een ingewikkeld boek. Ik had moeite om erdoorheen te komen en heb dan ook niet alles gelezen. Daar zit voor mij ook een soort tweestrijd in, ik denk dat je dit soort boeken niet in één ruk (of in twee weken) moet uit willen lezen. Het heeft ruimte nodig om te herlezen, om te bezinnen en te filosoferen. Tegelijkertijd had ik het boek nooit uitgelezen als we deze deadline niet hadden. Dan was het blijven liggen en had ik veel liever het boek Wachten gelezen van De Wachter. Daar ben ik in begonnen en het leest weg. Lastig vind ik alle filosofen die hij aanhaalt, quotes uit boeken, en met delen is hij het wel eens en met anderen niet. Het voelt soms zinloos wat hij beschrijft voor mij. Ook de woorden die gebruikt worden zijn voor mij niet altijd bekend of duidelijk. Inhoudsopgave De warme maaltijd op tafel (moment) I Ontwrichting en verzet II Het niets en de nihilistische ervaring in kaart gebracht De tuin bewerken (moment) III Terug naar huis IV Lofzang op het alledaagse: hoe eenvoudig het leven kan zijn V Korte medische overpeinzing VI Zelfzorg zonder narcisme VII Niet zwichten voor het dogmatische van de actualiteit Subatomisch zweet (moment) VIII De oceaan of de woestijn? IX De essentie van taal als beschutting X Een metfysica van het verbond De warme maaltijd op tafel (moment) Samenleven staat of valt met samen eten. (past in de Mediterane cultuur) I Ontwrichting en verzet Bestaan is jezelf vormgeven, en daarmee verzet plegen. Leven is jezelf ontplooien (tegenpool bij life coaches van verzet) een persoonlijk uniek pad naar het geluk, overbodige sofisterij - middelmatigheid. Verzet tegen tirannieën is verzet tegen de ontwrichting. Een goed leven is niet het summum. II Het niets en de nihilistische ervaring in kaart gebracht Het nihilisme staat voor een gebrek aan waarden, het besef dat we de betekenis van ons bestaan niet kunnen doorgronden met concepten als doel, eenheid en waarheid. p29 De confrontatie met jezelf: enerzijds sta je oog in oog met het niets, maar anderzijds is het de beste manier om tot rust te komen. p33 De tuin bewerken (moment) Mooi in het verhaal hoe ze de man ontmoeten die de actualiteit niet volgt. Geen grootgrondbezitter, maar wel genoeg om van te leven met zijn kinderen. Door het werk op het land houden ze drie grote rampen van het lijf, de verveling, de ondeugd en de honger. Gedachtenloos werken maakt het leven draaglijk. Zingeving is te vinden in nabijheid. III Terug naar huis Het huis is een veilige plek om naar terug te keren. De beschutting, de rust die intimiteit biedt. Het gaat om bescherming en gastvrijheid. De gifteconomie gaat niet uit van groei, maar van volharding en herhaling. IV Lofzang op het alledaagse: hoe eenvoudig het leven kan zijn In plaats van steeds op zoek gaan naar het buitengewone, ons verwonderen over de eenvoud om ons heen, en leren het te waarderen. p60 en 61 Het gemiddelde leven wordt ondergewaardeerd. Ons bestaan is een verblijf in de nabijheid. V Korte medische overpeinzing VI Zelfzorg zonder narcisme VII Niet zwichten voor het dogmatische van de actualiteit Subatomisch zweet (moment) Dit hoofdstuk begreep ik niet. VIII De oceaan of de woestijn? IX De essentie van taal als beschutting X Een metfysica van het verbond Opvallende lessen uit het boek voor ons: 00:00 intro - een eerste indruk van het boek, het boek leest lastig 08:15 Een reactie is op onze wereld van social media en te veel media. Terug naar de kern, naar minder. 13:05 Samenleven staat of valt met samen eten. 16:10 Leven is je verzetten. 16:35 Onverzettelijk verzet tegen de zelfgenoegzaamheid van de massa. 17:20 Het Nederlandse woord samenleven is de kern van dit verzet. De redzame burger is het tegenovergestelde van samenleven. 18:35 Life coaches die zeggen dat je naar je persoonlijke unieke pad naar geluk moet zoeken, dit is overbodige sofisterij . 19:25 Verzet tegen tirannieën is verzet tegen de ontwrichting. Het glorificeren van het simpele bestaan door Esquirol. 26:10 Solidariteit neemt de vorm van een huis aan, en ongastvrij is geen huis. 27:30 De gifteconomie gaat niet uit van groei, maar van volharding en herhaling, totdat iedereen een huis en te eten heeft. 28:55 In plaats van op zoek te gaan naar het buitengewone, ons verwonderen over de eenvoud om ons heen en leren waarderen. 30:20 Een dagelijks leven dat rijk genoeg is ligt binnen het bereik van de meeste mensen. 36:50 Nadenken, reflectie, is al een vorm van voor jezelf zorgen. 42:25 Het suikerzoete scepsis van huis-, tuin- en keukenintellectuelen. 49:10 Alleen buiten de actualiteit is leven. Bronnen die we genoemd hebben Wij Nihilisten – Hans Schnitzler #boekencast afl 78 Stop chasing happiness – Frank Martela #boekencast afl 133 Infocratie – Byung-Chul Han #boekencast afl 72 Over het verdwijnen van rituelen – Byung-Chul Han #boekencast afl 123 Jaaroverzicht #boekencast 2025 Michel Foucault - Wikipedia Limitarisme – Ingrid Robeyns #boekencast afl 96 Toxisch reich – Sebastian Klein #boekencast afl 122 Komt een land bij de dokter – Michelle van Tongerloo #boekencast afl 114 Hannah Arendt - Wikipedia arts Wico Mulder - Praktijk SALUT Inner Development Goals Filosofie van de kroeg - Hans Schnitzler Luister naar deze aflevering Beluister hier ons gesprek over het boek Intiem verzet Opmerking: ik heb per ongeluk deze aflevering met de verkeerde microfoon opgenomen die wat verder wegstaat. Mijn excuses daarvoor. In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld. Video van deze aflevering Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/jdKfi565MGo https://youtu.be/jdKfi565MGo Opmerking: ik heb per ongeluk deze aflevering met de verkeerde microfoon opgenomen die wat verder wegstaat. Mijn excuses daarvoor. In deze aflevering bespreken we het boek Intiem verzet In deze aflevering van de Ondernemers Boekencast bespreken we Intiem Verzet: Naar een filosofie van nabijheid van Josep Maria Esquirol (hoogleraar filosofie in Barcelona, leider van de Actoria Research Group rond hedendaagse filosofie en de relatie met psychiatrie). Het boek (Nederlandse vertaling, ca. 185 pagina’s leestekst) hebben we als complex en soms moeilijk toegankelijk ervaren, met veel verwijzingen naar andere filosofen en wisselende leesbaarheid per hoofdstuk en tussenteksten (‘momenten’). We bespreken de goed leesbare onderdelen o.a. ‘De warme maaltijd op tafel’ en ‘De tuinbewerkers’, maar we vinden passages zoals ‘Het subatomische zweet’ onbegrijpelijk. De bespreking richt zich op de kernideeën: ‘intiem verzet’ als verzet tegen ontwrichting, egoïsme en de ‘heerschappij van de actualiteit’ (social media, media-overload en een virtuele wereld), door terug te keren naar het nabije en alledaagse: samen eten, het huis als plek van bescherming en gastvrijheid, de tuin/het werk (met verwijzingen naar kloostertradities en ‘ora et labora’), en aandacht voor solidariteit. We noemen het concept ‘gifteconomie’ als kritiek op groei-logica en als volharding en herhaling ‘tot iedereen een huis en te eten heeft’, en verbinden dit aan fraternité/solidariteit en aan hedendaagse thema’s zoals dakloosheid. Verder komt ‘lofzang op het alledaagse’ aan bod (verwondering over eenvoud, waarbij eenvoud niet hetzelfde is als banaliteit) en het hoofdstuk ‘zelfzorg zonder narcisme’, waarin reflectie wordt gepresenteerd als zorg voor jezelf zonder egocentrisme. Tom bespreekt het hoofdstuk over taal als beschutting, met Levinas-citaten over taal als contact en een oprecht ‘gaat het goed met je?’ als vorm van zorg, en contrasteert dat met oppervlakkige ‘hoe gaat het?’-gesprekken en mediapraat. Het boek eindigt volgens ons met de gedachte dat ‘eenvoudige mensen’ dit al lang wisten en dat filosofische reflectie later aansluit, met verzet als het bewaken van verbinding. We sluiten af met de oproep de ‘stekker eruit te trekken’ uit actualiteit en routines, en terug te keren naar eenvoud, nabijheid en echte verbinding als basis voor een (her)nieuwde samenleving. Transcript Erno Hannink: [00:00:00] Welkom in de nieuwe Ondernemers Boekencast. Vandaag bespreken we het boek Intiem Verzet. Het boek van Josep Maria Esquirol. De ondertitel is Naar een filosofie van nabijheid. Het boekje hebben we gekregen van Ten Haven. Dankjewel daarvoor. Geregeld door Tom. Laat ik eerst even zeggen, Esquirol dat is een cartelaan. Hij is hoogleraar filosofie aan de Universiteit van Barcelona. En hij leidt de Actoria Research Group. Die is bezig met hedendaagse filosofie en in het bijzonder de relatie tussen filosofie en psychiatrie. Ik heb wel wat meer met filosofie en technologie, daar heb ik wel een paar keer wat dingen van gehoord en naar geluisterd. Maar ik moet zeggen, van de combinatie filosofie en psychiatrie nog niet. Het oorspronkelijke boek, de Spaanse versie, is volgens mij vier jaar geleden uitgekomen. En dit is de Nederlandse vertaling daarvan. Het boek is ongeveer 185 pagina's, het leesgedeelte. Het heeft [00:01:00] niet echt een heel uitgebreid notenapp
13 feb 2026
Today, we are learning from Priscilla Zamora Politis. Priscilla is a global leadership mentor, speaker, and social entrepreneur working at the intersection of conscious leadership, work and life transitions and community. With over 15 years of international experience, she has supported leaders, organizations, and networks across Latin America, Europe, and the Middle East to navigate change with clarity, humanity, and inner alignment. Priscilla is a LinkedIn Top Voice, a UAE Golden Visa holder as a content creator, and now she's creating Beyond Work, a platform exploring new paradigms of leadership, work, and life beyond hustle. Her work is deeply inspired by community living, the Inner Development Goals (both expressed as being an Emerge Lakefront alumni), and has the belief that meaningful work should expand life — not consume it. Let's get started... https://youtu.be/FnCTwt6h9t4 Deze video (short) is een klein stuk uit het gesprek. Voor de gehele audio of video kijk je hieronder. In this conversation with Priscilla Zamora, I learned: 00:00 Intro - 02:30 Living between three continents. 04:05 Learning in the personal development or spiritual path. 05:40 Developing your life based on the expectations of others. 07:15 At a conference, leave the seat next to you intentionally open for someone who needs to sit next to me, can. 10:00 Worked 10 years and 1 day in the corporate world, then she felt emptiness. 13:00 She decided to take a year off to discover what she wanted to do and took many courses. 16:00 How do you talk with people who know the 'old' you? 21:50 Experiencing closeness and life-changing friendships in the community. 25:40 The fixer mindset as the foundation for entrepreneurship. 33:50 Not scaling up businesses to help more people and have more impact. 38:50 How inner development helps people to work towards a better future. 41:00 Intentionally designing the most beautiful life I can get. 42:50 Bringing the South American perspective to Europe. 43:54 The IDG organisation is working a lot on reflection, theories and the framework. Where is the action? 45:00 The balance between Sweden, South America and Dubai. 46:30 The IDG Summit in 2023 was a very white and European environment. 48:00 We don't see pain in the IDG environment. 52:05 Working on the being in organisations. 54:35 People are longing to talk about spirituality at work. 59:00 Coming to the end of the second liminal phase. 1:00:05 If you are going through a crisis, embrace it with devotion. Look the pain in the eye. 1:09:05 Small is beautiful. Small businesses. Small communities. Small impact. Navigating Life Transitions with Priscilla Zamora Politis: Conscious Leadership and Inner Development In episode 487 of the Decide for Impact podcast, Erno Hannink has a compelling conversation with Priscilla Zamora Politis, a global leadership mentor, speaker, and social entrepreneur. Priscilla shares her journey of working at the intersection of conscious leadership, life transitions, and community. With over 15 years of international experience in supporting leaders across Latin America, Europe, and the Middle East, Priscilla discusses her path from corporate executive roles to becoming a prominent voice in conscious leadership and social entrepreneurship. Topics include her experiences living in Dubai, the importance of inner development, the challenges and transformations of entrepreneurial life, and how personal crises led her to profound spiritual growth and a commitment to meaningful, impactful work. Priscilla also explores the cultural nuances of leadership and her perspective on the future of work and community living. 00:00 Introduction to Episode 487 00:07 Meet Priscilla Zamora Politis 02:01 Priscilla's Journey to Dubai 04:14 The Impact of Future Human Conference 09:12 Existential Crisis and Career Shift 15:44 Navigating Personal and Professional Transitions 22:02 The Role of Community and Friendship 25:50 Entrepreneurship and Inner Development 33:36 Rethinking Business Growth and Impact 39:28 Embracing Inner Development Goals 40:20 Balancing Profit and Purpose 41:01 Designing an Intentional Life 41:58 Cultural Reflections and Inspirations 44:00 Challenges of Action and Reflection 46:28 Diversity and Inclusion in IDGs 52:12 Personal Practices and Spiritual Growth 57:06 Navigating Life's Challenges with Faith 01:07:28 Global Challenges and Personal Responsibility 01:12:58 Final Thoughts and Gratitude More about Priscilla Zamora Politis: https://www.linkedin.com/in/priscillazamora/ Resources we mention: Emerge Lakefront MindValley Future Human conference Small is beautiful Zebra entrepreneurs Video of the conversation with Priscilla Zamora Politis https://youtu.be/Vn_-c3wLVWQ Watch the conversation here https://youtu.be/Vn_-c3wLVWQ Transcript [00:00:00] Erno Hannink: Hello and welcome to episode 487 in the Decide for Impact podcast. Today you are listening to the conversation with Priscilla Zamora Politis. Priscilla is a global leadership mentor, speaker, and social entrepreneur working at the intersection of conscious leadership work and life transitions and community. With over 15 years of international experience, she has supported leaders, organizations and networks across Latin America, Europe, and the Middle East to navigate change with clarity, humanity, and inner alignment. Priscilla is a LinkedIn Top voice, a UAE Golden Visa holder as a content creator, and now she's creating Beyond work a platform exploring new paradigms of leaderships work and life beyond hustle. Her work is deeply inspired by the community living in the inner development goals. Both expresses being an Emerge lakefront alumni and has the belief that meaningful work should expand life, not consume it. My name is Erno Hannink and I share my knowledge, experience, and insights with you. I coach entrepreneurs so they can make decisions that will help them grow their impact. This was a very inspirational conversation and I was very curious to learn about what you was doing today. Let's get started. Hello and welcome to this new podcast episode. Today I'm talking to Priscilla Zamora. Welcome, Priscilla. [00:01:41] Priscilla Zamora: Thank you so much for having me. [00:01:43] Erno Hannink: Yeah, and I'm wondering, 'cause we met on a conversation where we talked about, well the common topic was about, the transition of the. Systems of inner development goals that the foundation and all the, everything around that. And you explained to me in a later conversation that you are now living in Dubai. How did you get to Dubai? Because you're not coming from Dubai. [00:02:11] Priscilla Zamora: no. Yeah, I mean, today I'm living between three continents. I do have, I'm originally from Chile, so I have a lot of projects in my family. My networks are most of them in Latin America still. And on 2025 I find out about this community called Emerge Lakefront, which is very related to the inner development goals. And I stayed there for five months. but I've been related to the IDGs for almost three years when I co-founded with two other friends, the first half in Teale regarding to that, and I've been in Dubai a couple of times before, but it wasn't until January of this year that I came for like a personal development conference. And I was supposed to be here for a week, which ended up being three months. And it actually ended up, getting a. Residency and, coming to live here and having a base related to, I think that environments that support entrepreneurship in a fast paced environment. I don't think that there's a place in the world today like Dubai and also regarding too many biases that people may have. There is a lot of personal development, inner work and transformational changes, structural changes happening here to a lot of the conversations. So I love to have that mix. A little bit of Europe, the Middle East and Latin America. [00:03:33] Erno Hannink: And, you were going there for a self development project. It's probably not a project, but what ignited that? What started that [00:03:43] Priscilla Zamora: there? Well, I think that in the personal development slash spiritual path, however, one wants to call it, 'cause for me, are very related. You find different authors, networks, platforms. Experiences and for me, one that helped me a lot in the last, I would say five, seven years has been Mindvalley, which is a platform for personal development, but also has different approaches on business, physical health and mindfulness. And they had this conference called Future Human in January on 2025. And that was the reason on, I don't know, I think six months before on 2024 when I just read it, I was like, I have to be there. I don't know how I'm gonna get to Dubai and be there in January. But it was like I, I always have this expression of when something pulls you, like you read something and it's like, oh, I have to be there. That happened to me with Future Human and Little, I know that was going to be like a series of react, a chain reaction on many things that will happen in my life. It was the same how I read about lakefront on LinkedIn. It was the same, like I had to be there. I'm trying to lead my life now that way, like following a little bit of calling intuition, something that is not always intellectual. we can go a little bit more on that, but, that's how I gotta Dubai and that's how, why I'm here. [00:05:10] Erno Hannink: Okay, so the title piques my interest, right? So Future Human. What did you learn there? [00:05:20] Priscilla Zamora: It's been, I think that as many people maybe I developed my life very related to academic achievement, societal expectation....
16 jan 2026
Vandaag bespreken we het boek, Stop chasing happiness van Frank Martela. De ondertitel is: A pessimist’s guide to a good life Frank Martela, PhD, is filosoof en onderzoeker op het gebied van psychologie en werkt als assistent-professor aan de Aalto-universiteit in Finland. Op YouTube vind je videos van zijn TEDx talks https://youtu.be/rdKBZbTCVFY?si=zhM7QzWpEUTwwXDd https://youtu.be/egFuBtCc6Aw?si=fTl-s4iCPkv2x529 https://youtu.be/EqwoOfpM6Ks?si=T6xuuLOJ6r-uLt_B Stop chasing happiness is van maart 2025 Hij schreef eerder Een prachtig leven (2020) - A wonderful life. https://www.frankmartela.com/books Zijn YT kanaal https://www.youtube.com/@frankmartela Ik vind het een fijn, leuk en interessant boek. Gaandeweg het boek realiseerde ik me hoe stoicijns de Finnen zijn. Ik heb mooi dingen uit boek gehaald die voor mijn gevoel bijdragen aan een goed leven. Het boek is opgedeeld in blokken: Kill the ego Kill the expextations Start living your own life Introduction: Are you ready to be born for the third time? Finland - the land of quiet satisfaction. The art of accepting life (stoicism, Taoism, to Buddhism), while pursuing goals and projects you find valuable. Physical birth, cultural birth, and now the birth of an individual Identify goals and values that are truly your own (not from your partner, parents) Part I Kill the ego 1 Stop caring about your own happiness You are seeking happiness in the wrong places To attempt to maximize happiness ironically diminishes it Exclusive focus on your own happiness makes you selfish and lonely The tyranny of toxic positivity makes inevitable moments of unhappiness intolerable 2 Stop caring about what others think 3 Stop caring about how you feel Part II Kill the expectations 4 Stop Caring about your past 5 Stop caring about what happens in the world 6 Stop caring about your future success 7 Intermission: The centre of indifference The fact that nothing really matters can be highly liberating. p125 Nothing binds you. There is nothing you have to do to make your life worthy. There is no wrong way to spend a life. - Love it. Je hoeft dus ook niemand te veroordelen. Het verleden kunnen we niet veranderen. Jouw acties kunnen de toekomst veranderen. Dus kun je het beste concentreren op een betere toekomst te realiseren. - Meliora (beter) No single person can alter the course of an overwhelming issue like climate change. But by doing what we can to be a part of the solution, we remain active, energized, and purposeful. Frankl : What man actually needs is not tensionless state but rather the striving and struggling for a worthwhile goal. Part III Start living your own life 8 Start caring about yourself 9 Start caring about others 10 Start caring about building a better world Conclusion: The delicate art of not caring while caring deeply Life is the best thing that has happened to you, but also the worst. p183 Accept the present and pursue a better future for yourself and for us all. Playful striving - het gaat niet om competitie maar wel om iets na te streven. Voor mensen die altijd bezig zijn met competitie wordt het leven een continu project. 187 Epicurus - Stoic Mooi moto - Put in the work and dare greatly. Dare to enter the arena and leave your own mark (nalatenschap en goed leven) When you have found your direction, dare to follow it. You may succeed, you may fail. But even if you fail, you fail while daring greatly. (love it) It is a miracle that you exist p 192 In the end, there is nothing you have to do. Nothing you have to be. Just be. p193 Opvallende lessen uit het boek voor ons: 00:00 intro - een eerste indruk van het boek 03:40 Tom's eerste indruk van het boek en waarom Tom het boek heeft gekocht. 09:20 De Finnen zijn gelukkig zonder daar echt over te praten. 10:05 De derde geboorte na het lezen van dit boek. 11:25 De verbinding met wat de normen, waarden en denkwijze die we van onze ouders hebben meegekregen, tot het moment dat je het je eigen weg kiest. 13:20 Mensen die zich druk maken over gelukkig zijn, zijn over het algemeen minder gelukkig dan mensen die zich daar niet druk over maken. 15:50 De tirannie van giftige positiviteit, maken de moeilijke momenten onaanvaardbaar. 18:40 Als je middenin in de cultuur zit is het lastig om te zien dat jouw cultuur bijzonder is. Daarvoor moet je eerst in contact komen met een andere cultuur. 20:05 "Wie gelukkig is moet het niet aan anderen laten zien." 21:00 Als je af en toe niet aardig gevonden wordt dan is dat een bewijs dat je de vrijheid uitoefent om jezelf te zijn. 23:10 Aan het einde van je leven spijt van hebt dat je niet het lef hebt gehad om die te zijn die je eigenlijk bent. 26:00 Je wil een distantie ontwikkelen en je gevoelens beschrijven, 'Ik voel dat ik boos ben.' 26:20 Je bent niet je emoties, je hebt emoties. 30:10 Momenten van rust en stoïcijnse oefeningen in het dagelijkse vinden. 32:30 Je verleden kun je alleen veranderen door de acties die je in de toekomst onderneemt. 34:40 Wat is het verleden waar je in de toekomst op terug wil kijken? 36:50 Met al je aandacht in het heden en nu zijn. 38:00 Met het 'het is zoals het is' als basis opnieuw nadenken over welk verschil kan ik dan maken. 42:05 Bij beslissingen maak je niet druk over mogelijk succes in de toekost. Succes kan volgen, en kan ook niet. Leef het leven dat je wilt onafhankelijk van toekomstige verwachtingen. 43:10 Het effect van je realiseren dat niets er toe doet kan heel bevrijdend zijn. 45:50 Er is niets dat je hoeft te doen. Er is geen verkeerde manier om te leven. 46:50 Meliora, beter. Wat kan vandaag doen om iets beter te maken. 48:15 Ken jezelf. Weet wat je leuk vindt, want dan kun je daar aandacht aan geven. 49:35 Hoeveel tijd besteed je aan de mensen die het meest belangrijk zijn in je leven? 51:40 Doe drie kleine aardige dingen op een dag. 53:30 Neem waar je bent als startpunt en kijk om je heen naar kleine dingen die nu moeten worden opgelost. 54:50 Commiteer je aan het proces en niet aan het doel. 57:15 Neem het heft in eigen hand en doe waar je zin hebt. 58:05 Niet geven om het resultaat en tegelijkertijd je er wel druk voor maakt. 58:35 Het feit dat je leeft is een wonder. Maak gebruik van dat wonder. 1:00:05 Put in the work and dare greatly. Enter the arena and dare to leave your own mark. Bronnen die we genoemd hebben Pierre Bourdieu - Wikipedia WEIRD is a backronym that stands for Western, Educated, Industrialized, Rich, and Democratic. The Courage to Be Disliked - Ichiro Kishimi en Fumitake Koga(boek via Libris - lokale boekhandel) Aki Kaurismäki - Wikipedia - Finse regisseur Marcus Aurelius - Wikipedia Memento mori - Wikipedia The Subtle Art of Not Giving a F*ck UK - Mark Manson The Myth of Sisyphus - Albert Camus Luister naar deze aflevering Beluister hier ons gesprek over het boek Stop chasing happiness In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld. Video van deze aflevering Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/9Da3ie_UvjM https://youtu.be/9Da3ie_UvjM In deze aflevering bespreken we het boek Stop chasing happiness. Transcript
9 jan 2026
Vandaag het gesprek met Sarah Nasrawi. Sarah Nasrawi (uitgesproken Na-Srauw-i) is 26 jaar, komt uit Amsterdam en is net terug van de klimaattop COP30 in Brazilië. Met een interdisciplinaire achtergrond in klimaat- en milieuwetenschappen en internationale ontwikkelingsstudies zet ze zich al jaren in voor klimaatrechtvaardigheid. Op COP30 rondde ze haar tweejarige mandaat af als VN-jongerenvertegenwoordiger, waarin ze samen met een collega de stem van jongeren uit het Koninkrijk liet horen in de nationale én internationale klimaatpolitiek. Laten we beginnen… Wat ik zoal leerde van Sarah: 00:00 intro - 02:15 Als jongerenvertegenwoordiger bij de COP30 in Brazilië. 03:10 Er wordt door politiek chronisch niet naar jongeren geluisterd, of valt dat mee? 05:25 De meningen van jongeren vooral opgehaald bij middelbare scholen en beroepsopleidingen. 07:55 Haar bijbaan naast jongerenvertegenwoordiger was energiefixer. 10:20 Een achtergrond van klimaatrechtvaardigheid, met ervaring in Tanzania namens ActionAid. 11:30 Door de confronterende reis naar Tanzania raakte ze meer geinteresseerd in schade en verlies, een onderwerp binnen de VN klimaat. 13:55 De stem van de Nederlandse jongere bestaat niet. 15:15 Educatie over klimaat is belangrijk voor jongeren, waarbij het vooral gaat over de waarom vraag. 17:00 Actief dwarsbomen van de bewustwording over klimaat. 18:35 De wetenschappelijke informatie over klimaat is wel beschikbaar, maar je moet het wel geloven. 19:50 Veel strenger optreden tegen de onzin die wordt verteld over klimaatverandering. 20:25 Meer transparantie over fossiele lobbyisten rondom de COP. 23:55 Welke belang heeft de medewerker van een bedrijf met een fossiele focus? 24:55 Duizenden jonge mensen gesproken, die ik anders niet zou hebben gesproken. 27:00 Wat drijft haar om zich zo in te zetten voor het klimaat? 28:20 Veel van de vrijwilligers van NJR doen er nog allerlei werkzaamheden naast. 29:10 Ruimte vinden voor jezelf zodat het mentaal gezond blijft. 30:55 De extra gevolgen voor vrouwen rondom klimaatverandering en klimaatrampen. 34:50 Je krijgt veel haatberichten als je je uitspreekt over het klimaat. 36:15 Als je echt iets wil veranderen moet je nationaal de politiek in. 36:55 Het aantal haat berichten tijdens één week van campagne voeren maakt dat ze het spannend vindt om de politiek in te gaan. 37:35 Veel onderwerpen minder politiek maken. Klimaat is bijvoorbeeld niet politiek. 38:30 Ultieme droom is dat klimaat geen 'links' thema meer is. 40:00 Opgegroeid met respect voor anderen, met diversiteit en met kunst, het is vreemd dat we dat links noemen. 40:50 Het is een politieke keuze om een neutraal onderwerp als klimaat, politiek te maken. 42:55 Je vindt elkaar in de waarom vraag. We willen hetzelfde. 44:05 Eigenlijk zou de BBB bij uitstek een klimaatpartij moeten zijn. 45:00 Een positie innemen waar je veel macht kan innemen en die positie delen. 47:55 Investeren in vriendschappen en vasthouden aan de relaties die niet binnen de bubbel zitten. 49:10 Gelijkwaardigheid, dat mensen een waardig leven kunnen hebben. Gelwaardigheid is geen einddoel, maar een proces. Meer over Sarah Nasrawi: https://www.linkedin.com/in/sarah-nasrawi-080877119/ Andere bronnen: Klimaatconferentie van Belém 2025 - Wikipedia - COP31 UN Climate Change Conference - Belém, November 2025 Wat heeft de COP30 VN-klimaatconferentie opgeleverd? Tommy Blomvliet Jongerenvertegenwoordiger - Wikipedia - Jongerenvertegenwoordigers | NJR Sarah Nasrawi - Nederland Maakt Impact Topconferentie 2023 ActionAid Climate Justice Summer School (nu de Feminist Climate Academy) Dr. Katharine Hayhoe: Leading Climate Scientist Saving Us - Katharine Hayhoe (boek) Video van het gesprek met Sarah Nasrawi https://youtu.be/OpMHQ6YRIKw Kijk hier https://youtu.be/OpMHQ6YRIKw
2 jan 2026
Vandaag blikken we terug op de boeken die we in 2025 in de boekencast besproken hebben. In de foto hiernaast staan niet alle boeken een gedeelte heb ik digitaal en enkele boeken heb ik doorgegeven. Top 3 uit de boekencast: Dit is fascisme - Rosan Smits Waarom we politiek niet aan politici kunnen overlaten - Eva Rovers Geschiedenis voor morgen - Roman Krznaric Een overzicht van alle boeken die we besproken hebben in 2025 Dit zijn de boeken die we in 2025 hebben besproken: Geschiedenis voor morgen – Roman Krznaric #boekencast afl 112 Zo moet het niet – Rolf Dobelli #boekencast afl 113 Komt een land bij de dokter – Michelle van Tongerloo #boekencast afl 114 Generatie Angststoornis – Jonathan Haidt #boekencast afl 115 Give and Take -Adam Grant #boekencast afl 116 Gelijkheid Piketty en Sandel #boekencast afl 117 Over Tirannie Snyder en Krug #boekencast afl 118 De Bermudadriehoek van talent – Simon van Teutem #boekencast afl 119 Kleine filosofie van de digitale onthouding – Hans Schnitzler #boekencast afl 120 Over vrijheid – Timothy Snyder #boekencast afl 121 Toxisch reich – Sebastian Klein #boekencast afl 122 Over het verdwijnen van rituelen – Byung-Chul Han #boekencast afl 123 De 4 weken reset – Oliver Burkeman #boekencast afl 124 Het spel van de populist – Bas Erlings #boekencast afl 125 Wir können auch anders – Maja Göpel #boekencast afl 126 Leer denken als Socrates – Donald Robertson #boekencast afl 127 Slow Productivity – Cal Newport #boekencast afl 128 Waarom we politiek niet alleen aan politici kunnen overlaten – Eva Rovers #boekencast afl 129 De democratische markt – Lisa Herzog #boekencast afl 130 Continent van de kwaliteit - Paul Schenderling #boekencast afl 131 Dit is fascisme – Rosan Smits #boekencast afl 132 De beste boeken van 2025 voor ons: 00:00 intro 00:45 Het boek dat ons het minst is bijgebleven. 01:45 Het boek waar Erno de meeste moeite mee had. 04:25 Erno No 7 - Toxisch Reich 06:40 De lakmoesproef, zou ik het boek nog een keer lezen? 08:25 Erno No 6 - Wir können auch anders 09:30 Tom No 5 - Over het verdwijnen van rituelen 10:35 Erno No 5 en Tom No 4 - Komt een land bij de dokter 13:45 Erno No 4 - Geschiedenis voor morgen 15:15 Tom No 3 - het inhoudelijk, intellectueel het beste boek van afgelopen jaar dat we besproken hebben. 19:15 Tom No 2 - Dit is fascisme. 21:00 Erno No 2 - Waarom we politiek niet aan politici kunnen overlaten 26:00 Tom No 1 - Over tirannie 28:10 Erno No 1 - Dit is fascisme 30:10 Tom draait zijn No 1 en No 2 om. 33:05 We hebben meerdere boeken gelezen en besproken die In deze tijd passen wat je als ondernemer en burger kunt doen voor een betere toekomst, door bijvoorbeeld de democratie te beschermen. 34:15 Ondernemers zijn de vonken van verandering - Pieter van Osch 35:00 Wat is de rol van het bedrijfsleven wanneer je richting een autoritair regime gaat? Update 5 jan 2026: In een reactie op het bericht over deze top 3 vroeg Sandra Nap welk boek we het meest hoopvol en welk boek we het leukst vonden. Meest hoopvol: het boek van Eva Rovers - Waarom we politiek niet alleen aan politici kunnen overlatenHet leukst: Geschiedenis van morgen van Roman Krznaric. Bronnen die we genoemd hebben Limitarisme – Ingrid Robeyns #boekencast afl 96 Cory Doctorow - Wikipedia Enshittification - Cory Doctorow Rotterdam – Arjen van Veelen #boekencast afl 75 Carola Schouten - Wikipedia BLYM Statement on Police Raids in Westminster Meeting House Nu is het aan ons – Eva Rovers #boekencast afl 61 Nationaal Burgerberaad Klimaat overhandigt advies aan kabinet en Tweede Kamer Adviesrapport - Nationaal Burgerberaad Klimaat.pdf Rapport Wennink - De route naar toekomstige welvaart - Een sterk Nederland in een relevant Europa - het rapport (pdf) Nazimiljardairs – David de Jong #boekencast afl 66 Walraven van Hall - Erik Schaap Luister naar deze aflevering Beluister hier ons overzicht van de boekbesprekingen die we in 2025 publiceerden. Met de top 5 van Tom, en de top 7 van Erno. In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld. Video van deze aflevering Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/_cxdWzQzTnA https://youtu.be/_cxdWzQzTnA Dit is een extra aflevering in de Ondernemers Boekencast, een overzicht van de belangrijkste boeken die we hebben besproken in 2025.
30 dec 2025
Vandaag bespreken we het boek, Dit is fascisme van Rosan Smits. Rosan Smits is adjunct Hoofdredacteur van de Correspondent. Rosan is politicoloog, deed onderzoek naar radicalisering en geweld in oorlogsgebieden. Ze gaf leiding aan de Conflict Research Unit bij Clinendael. Dit boek is onderdeel van de serie Vonkjes. Wat het boek goed laat zien is hoe fascisme op veel plekken in de wereld al de normaal is. Ze laat de belangrijkste voorbeelden zien die we veel tegen komen in de VS, in Europa en in Nederland en laat je zien waar en hoe het fascisme doordringt. Smits gaf me het gevoel dat het in Nederland niet zo snel gaat als in de VS en Hongarije bijvoorbeeld, en tegelijk schrok ik van de internationale netwerken en denktanks waar ze over schrijft. Het voordeel van de vonkjes, ook nu weer, is dat je in 180 pagina’s weet hoe je fascisme herkent, het ondermijnen van de democratie ziet voor wat het is, de rol van extreem rijke mensen ziet en wat je er als burger tegen te doen hebt. Ze komt tot de kern in drie delen zoals het draaiboek dat we eerder zagen in het boek van Over tirannie, met wat er in de VS gebeurt, in Europa en in Nederland en hoe we het stoppen. Het is interessant, maar ook angstaanjagend. Het heeft mij bewuster gemaakt van dingen die ik las om ze te zien als fascisme, de afbraak van de democratie. Zoals in Nederland het wegbezuinigen van onderzoekende programma’s als Tegenlicht en Zomergasten. Inhoud Inleiding: het fascisme is terug Deel 1 Dit is fascisme 1 Het draaiboek van het fascisme Deel 2 Het fascisme van vandaag 2 Het fascistische regime-Trump 3 Fascisime in hedendaags Europa 4 Hoe Geert Wilders uit het draaiboek van het fascisme put Deel 3 Een dam tegen het fascisme 5 Samen tegen fascisme 6 Het fundament: strijdbare politiek 7 De beschermlaag: weerbare journalistiek 8 De barrière: een solidaire samenleving Inleiding: het fascisme is terug We hebben het al vaker gehad over hoe veel eenvoudiger de nazis het nu zouden hebben met social media. De inleiding laat zien dat dit nu gebeurt. Facisme is er in veel meer vormen dan alleen de nazis tijdens de Tweede Wereldoorlog. Wie tijdig waarschuwt, wordt gezien als alarmist. Maar als de dreiging onmiskenbaar is, is het te laat. p10 Benoemen, begrijpen en bestrijden - zie ook Over tirannie van Snyder. Niet iedere facist is een alleenheerser (zoals Hitler). Het is geen eenduidige ideologie, het is een politieke strategie. Ze ziet het als haar rol dat zoveel mogelijk mensen begrijpen: dit is facisme. Dit boek en haar berichten hierover dragen daar zeker aan bij. Deel 1 Dit is fascisme 1 Het draaiboek van het fascisme Het draaiboek hadden we ook gezien in het boek Het spel van de populist. Hier beschrijft Smits de vijf stadia van het facisme: Ontstaan: de voedingsbodem wordt gelegd in de maatschappij, aanleiding een crisis of onvrede Organisatie: een fascistische partij of beweging vormt zich rond een leider Machtsverwerving: de beweging krijgt toegang tot de politieke macht, (democratisch) via verkiezingen Machtsuitoefening: politieke macht groeit uit tot regeringsmacht; de beweging probeert de controlerende macht uit te schakelen en grondrechten af te breken. Radicalisering of verval: het regime radicaliseert verder of verliest richting en brokkelt af. Tien instrumenten voor mobilisering van het volk Mythisch verleden Propaganda Anti-intellectueel Alternatieve waarheid Hiërarchie Slachtoffer van het complot (dolkstootlegende) gendernormativiteit (de natuurlijke orde) Arbeidsideaal (hardwerkende burgers en luie profiteurs) Kloof tussen stad en platteland Wapens van de rechtstaat (gebruikt recht om tegenstanders te vernietigen en staan zelf boven de wet) Hedendaags facisme herkennen Deel 2 Het fascisme van vandaag 2 Het fascistische regime-Trump De hoeveelheid leugens die Trump verspreid is enorm, de media word ermee overspoelt. Mede via Twitter en zijn eigen social media platform. Alles wat Trump doet past in het draaiboek van facisme. p52 wie zijn land redt, kan de wet niet overtreden. De grote leuge toe hij de vorige verkiezingen verloor en beweerde dat het een gestolen winst was. Ze hadden hem kunnen uitsluiten van de volgende verkiezingen na het veroorzaken van deze bestorming. Rechters worden aangevallen en omzeilt. De Amerikaanse bevolging beweegt, september de No Kings Dat, de grootste landelijke protest in de geschiedenis van de VS. Maar verzet tegen Trump is niet meer zonder risico en reikt tot in Europa. 3 Fascisime in hedendaags Europa 4 Hoe Geert Wilders uit het draaiboek van het fascisme put Deel 3 Een dam tegen het fascisme 5 Samen tegen fascisme 6 Het fundament: strijdbare politiek 7 De beschermlaag: weerbare journalistiek 8 De barrière: een solidaire samenleving Opvallende lessen uit het boek voor ons: 00:00 intro - een eerste indruk van het boek 04:50 De vergelijk met het boek Over tirannie van Timothy Snyder 07:15 Het effect van ons social media gebruik op onze vrije beweging. De fascisime machine draait al. 08:10 Benoemen, begrijpen en bestrijden. 09:40 Fascisme is een politieke strategie om alleenheerschappij te verwerven, door met steun van de massa, de democratische rechtstaat van binnenuit kapot te maken. 12:40 Het is gebeurt, dus het kan weer gebeuren. 16:00 Een mooie toevoeging zou een matrix kunnen zijn om per land te laten zien hoe ver ze zijn in het draaiboek. 17:15 De tien instrumenten voor mobilisering van het volk. 19:20 Waarom staan we toe dat de fascisten het draaiboek kunnen volgen zonder dat ze worden afgeremd of gestraft? 22:45 Trump verspreid zoveel leugens dat het niet bij te houden is. 24:35 Trump volgt het fascisme draaiboek en gebruikt social media voor de verspreiding. 27:20 De tech broeders die de fascisten ondersteunen met onrechtmatige acties en middelen om zo nog meer macht te krijgen. 29:45 Als je de grote leugen de wereld in brengt en blijft herhalen dan blijft een kern hangen bij de mensen. 31:20 Het gebruik van Amerikaanse software binnen de overheid is een drama. 32:25 Verschil in handelen door de minister bij overname door een bedrijf uit de VS of een bedrijf uit China. 34:15 Waarom zijn de fascistische allemaal anti-Europees? 35:50 De dreiging voor de VS komt nu ook uit Europa waardoor ze nu werken aan het destabiliseren van de lidstaten. met The Great Reset. 42:10 De rol van Rutte in het openzetten van de deuren voor de VVD om te regeren met de PVV. 44:20 De beïnvloeding van het debat in de tweede kamer door de voorzitter Martin Bosma (PVV). 45:50 De rol van de burger tegen het fascisme. Wat kan ik doen? In plaats van de rol van de politiek. 47:50 Een matrix bij het draaiboek met data erbij van de stappen die al gezet zijn in Nederland. 50:20 De realiteit waar we staan in het draaiboek van het fascisme in Nederland. 51:00 Burgers die het heft in eigen handen nemen, met grenscontrole, op het domein van de staat. Opruiing door de fascist Wilders. 53:00 Hoe kan een partij met één leider, zonder leden, juridisch aan de Nederlandse verkiezingen meedoen? Bronnen die we genoemd hebben Over Tirannie - Snyder en Krug #boekencast afl 118 Is dit een mens - Primo Levi How Fascism Works - Jason Stanley June 2025 No Kings protests - Wikipedia op 18 oktober 2025 Kamer slaat alarm over mogelijke Amerikaanse overname van DigiD-partner Solvinity Karremans zoekt uitweg in crisis met China over Nexperia Het spel van de populist – Bas Erlings #boekencast afl 125 Sarah de Lange - Wikipedia Vernielingen bij D66-kantoor in Den Haag - NOS Nazimiljardairs – David de Jong #boekencast afl 66 Luister naar deze aflevering Beluister hier ons gesprek over het boek Dit is fascisme. Een ijzersterk boek waarmee je in korte tijd leert wat het draaiboek is voor fascisme en hoe ver we in Nederland al zijn gezonken in het fascistische moeras. In een halfuur delen wij dit boek met jou. Een halfuur met kennis die je tot je neemt terwijl je wandelt, loopt of rijdt, bijvoorbeeld. Video van deze aflevering Bekijk ons gesprek op video https://youtu.be/7_yovPlHTR0. https://youtu.be/7_yovPlHTR0 In deze aflevering bespreken we het boek Dit is fascisme . Volg Rosan Smits op LinkedIn. Een belangrijk boek om te lezen. Het geeft duiding en laat je zien hoe ver de VS, landen in Europa en Nederland op de fascisme ladder staan. Een duidelijke matrix per land met data er bij van de acties bij de stappen uit het handboek zou het nog duidelijker hebben gemaakt en de lezer de volgende stap sneller laten herkennen. Persoonlijk zou ik het fijn vinden als de acties die ik als individu, als burger, kan ondernemen scherper naar voren komen. Nu heb ik het gevoel dat ik de eerste acties kan afschuiven op de politiek en de media. Lees dit boek en leer fascisme herkennen in het nieuws. Transcript
24 dec 2025
Vandaag het gesprek met Musetta van Wetsingh. Musetta van Wetsingh, mens, maatschappelijk ondernemer en initiatiefnemer van GOED, een burgerbeweging die de energietransitie ziet als middel om armoede en kansenongelijkheid tegen te gaan. Ze denkt in systemen en menselijke dynamieken en handelt vanuit verbinding met zichzelf en anderen. Laten we beginnen… Wat ik zoal leerde van Musetta: 00:00 intro - 01:50 Robin Doet, is een maatschappelijke onderneming 02:35 Daarmee staat ze aan de maatschappelijke kant van de energietransitie. 03:35 Een verschuiving van Big Oil naar Big Green. 04:20 Wat ook kan is van Big Oil naar Common Green gaan, waarbij de energie weer van ons allen wordt. 06:05 De ruimte vraag van zonnepanelen in Nederland opgelost. 06:55 We gaan naar een energiesysteem waarbij het ingewikkelder is om het in balans te houden. 10:35 We zitten nog steeds in de industriële revolutie, die is nooit gestopt. Energietransitie is de volgende fase. 12:00 De energietransitie als middel om maatschappelijke verandering en menselijke verbinding weer tot stand te brengen. Telkens kijken wat is het middel en wat is het doel. 13:35 Nalatenschap is het doel van de mens. 14:35 Wat hebben mijn voorouders neergelegd en wat vind ik daarvan. 16:05 De aarde redt zich wel als wij er niet meer zijn. 17:05 De reis naar IJsland die liet zien wat ze wel kan doen. 18:50 Mensen om je heen klaarmaken om vanuit zichzelf te handelen. 20:35 Emotie gebruiken als middel om beslissingen te nemen. 21:30 Je emoties doorvoelen en erkennen. 23:10 Gezien en gehoord worden door in de politiek actief te worden. 24:35 Als we nu de klimaatcrisis niet aanpakken, dan hoeven we niets meer te doen op wonen en sociaal. 28:15 Wij in Nederland gaan diegene zijn die moeten migreren. 31:25 We houden ons zelf voor de gek, want we weten al lang hoe we CO2 uitstoot moeten stoppen. 33:55 Wat wij missen een overheid als hoeder van ons als burgers. Ze zijn slavendrijvers. 34:15 Het kapitalistische systeem draait vooral op om zichzelf in leven te blijven houden en daar moeten we mee breken. 36:45 In burgerinitiatieven worden alle krachten van mensen op een hoop gegooid, die menselijkheid, daar kunnen we iets mee. 38:05 Ze ziet dat er in de samenleving iets veranderd en dat geeft hoop. 41:40 Een mens in verbinding met anderen om voor elkaar te zorgen, in verschillende rollen. 44:50 Fast fashion in kinderkleding, als het kind er is uitgegroeid dan gooi ik het weg. 48:00 Waar voel je je bestaansrecht? 51:25 Het bestaansrecht wat mensen in het huidige systeem meekrijgen is, je moet presteren of je moet je aanpassen. 53:40 De zeven basisbehoeften uit de schematherapie. 54:10 Neem deel in de burgerbeweging Cooperatie GOED (Groen Opwekken en Delen), zodat je een bijdrage kan leveren aan de energietransitie. 55:20 Een kantelpunt voor wind op zee. 57:25 We hadden de energietransitie nooit aan de markt over moeten laten. Alle winsten zijn afgeroomd. Meer over Musetta van Wetsingh: https://www.linkedin.com/in/musettavanwetsingh/ https://www.robindoet.org/ons-team/ https://www.cooperatiegoed.nl Andere bronnen: Zo werd de energietransitie gebruikt om klimaatbeleid te saboteren | VPRO Tegenlicht - gesprek met Franse historicus Jean-Baptiste Fressoz. Paradox van Jevons - Wikipedia - de stelling dat technologische vooruitgang die de doelmatigheid verhoogt, waarmee een productiefactor wordt gebruikt, er toe neigt de mate van consumptie van die factor te laten stijgen in plaats van te laten afnemen. Het is het extreme geval van het rebound-effect. Inner Development Goals - IDGs Als de dijken breken - Wikipedia (serie van VRT) I am Scared for Ireland… - Hank Green over het vertragen van de AMOC Steward owned bedrijven - luister het gesprek met Gijsbert van We Are Stewards Basisbehoeften uit de schematherapie. Video van het gesprek met Musetta van Wetsingh https://youtu.be/iJYuO64_jfo Kijk hier https://youtu.be/iJYuO64_jfo
11 dec 2025
Vandaag bespreken we het boek Continent van de kwaliteit van Paul Schenderling. Subtitel: Hoe Europa een eigen economische koers kan varen Ik vind het een steengoed boek dat past in deze tijd, waar iedere ondernemer waardevolle inzichten kan uithalen over hoe ze bijdragen aan een betere toekomst van zichzelf, hun omgeving en de planeet. Het lastige is dat het boek te dik is voor 90% van de ondernemers om op te pakken. Een boek met een hoopvolle boodschap en suggesties voor wat je kunt doen. Met een reële actuele analyse van wat op dit moment het probleem is voor Europa en de bedrijven, de mensen en de planeet. Het lijkt me goed om hier een geillustreerde versie van te maken met de kern, zoals de doeleinden van het leven, de vier grote spelveranderaars, de vier industriële investeringen en de vijf grote impactfactoren om te komen tot een overzicht van de kwaliteiten die een nieuwe economie kan leveren en de strategische stappen naar het continent van kwaliteit. Om af te sluiten met een overzicht van wat ondernemers en burgers kunnen doen en wat dat oplevert. Het verhaal dat we voorbij de groei moeten komen levert voor veel mensen weerstand op, omdat ze denken dat ze iets verliezen. Een verhaal waarin we naar een kwaliteit van leven gaan is hoopvol en geeft mij energie, je krijgt iets beters. Het boek kreeg ik van Paul en Tom kreeg het van Bot Uitgevers. Het boek bestaat uit 4 delen: I Onze economie dient onze doelen niet meer II De vier grote spelveranderaars die onze toekomst mede zullen bepalen III Een hoopvolle realistische visie voor de toekomst van Europa IV Sufficiëntie, de nieuwe maatstaf voor het succes van bedrijven. V Handvatten om de nieuwe economie dichterbij te brengen Inleiding In het kort de bedreigingen waarmee Europa te maken heeft, de druk vanuit Rusland met de oorlog. De opkomst van radicaal rechts die de democratie aanvalt. De import van spullen uit China waarmee we de productie in Europa zelf onder druk zetten, en daarmee de toekomst van het mkb. Dan de mondiale druk op de ecologische grenzen van de planeet die de natuur (en daarmee de mens) in de problemen brengt. Verder schetst Paul een beeld van de kwaliteiten van Europa, wat maakt dit continent anders en wat is dat Europese levensgevoel. Dan volgt een utileg over de oorzaak waarom de economie in Europa de verkeerde kant op gaat de rol van het kapitaal, de economie boven alles een focus op efficientie waarbij de opbrengsten vloeit naar de grote bedrijven en de rijken en de lasten voor d regio en de rest van de mensen. Dan laat Paul voorbeelden zijn van de het verborgen potentieel van de nieuw economie zoals goed werk, verbetering kwaliteit producten en diensten, meer gelijkheid, duurzaam ondernemerschap en geluk. Dit is een mooi vooruitzicht om verder te lezen. I Onze economie dient onze doelen niet meer Interessant hoofdstuk over welke doelen de economie dient met een mooi overzicht op p60 in een tabel. De kern is vrijheid, vrede, rechtvaardigheid, naastenliefde en dat levert kwaliteit van leven op (bloei). Op p64 heeft hij een overzicht van de zeven zekerheden van goed werk. Een goed overzicht over wat je zoekt in werk. De opkomst van het neoliberialisme, wat mensen ook stemmen in de afgelopen veertig jaar, het neoliberale economische beleid blijft. p80 Ondemocratisch liberalisme - het boek van Lisa Herzog. Het belangrijkste verzetswapen: een krachtig contrarratief. De race naar de bodem doordat we overspoelt worden door goedkope producten omdat de bedrijven in China worden gesteunt door de staat, er veel minder regels zijn en daardoor de mens en de natuur kunnen worden uitgeperst. Daarnaast wordt steeds meer marketing gebruikt. Met het handelsblok tussen de VS en China, terwijl de productie doordraait om de groei van de economie te waarborgen, moeten de producten ergens naar toe, Europa want de regels aan de grens zijn door de mondiale handel die mede door de Duitse grote bedrijven is ondersteund. II De vier grote spelveranderaars die onze toekomst mede zullen bepalen De vier grote spelveranderaars van onze tijd: De strijd om digitale monopolies of anti-monopolies De strijd om het toekomstige concurrentievermogen De strijd om internationale economische en politiek orde De strijd om een leefbare toekomst op deze planeet (De strijd om de toekomst van de democratie) - De rol van monopolisten grond - schaars maken. Kennis van de complexe waardeketens. Dit verschuift nu naar de eigenaren van de cloud en data. AI geeft veel macht, veel hoeveelheden data opslaan en inzichten uit halen, die je weer kunt gebruiken om mensen te beinvloeden. De gevolgen van AI op de economie lijkt vooral een efficiency verhaal. Als je bovengemiddeld goede antwoorden wil krijgen op onze vragen dan is de samenwerking tussen de mens en AI belangrijk. Voor de EU is het belangrijk om zelf AI omgeving te bouwen en beheren zodat we niet opnieuw afhankelijk worden van de VS of China. Interessant punt over de Duitse exportstrategie, grote bedrijven die lage kwaliteit import vanuit China toestaan in ruil voor hoge kwaliteit producten export naar China. Dit verandert nu China zelf steeds meer hoge kwaliteit producten bouwt en ook exporteert en zo de Europese markt uithollen. De vier industriele investeringen investeringen in kennis (te weinig durfkapitaal in EU) investeringen in vergroening versterking van de defensie investeringen in eigen energie Het ziet er naar uit dat er niet een nieuwe mondiale macht ontstaat, maar verschillende machtsblokken denk aan VS, China, de EU, Rusland en India. (pentarchie) De grote vijf impactfactoren (verantwoordelijk voor het overschreiden van de negen essentiële ecosystemen: Uitstoot van broeikasgassen: netto nul in 2050 Materiaalverbruik: volledig circulair in 2050 Watergebruik: zoetwaterverbruik met meer dan 25% verminderd in 2030 Landgebruik: voor menselijke consumptie gehalveerd in 2050 Emissies vna toxische stoffen: vervangbare zeer zorgwekkende stoffen in 2050 uitgefasseer en niet-vervangbare zeer zorgwekkende stoffen sterk gereduceerd. p160 Nuchtere constateringen, nieuw economisch realisme: p166 door de vergrijzing de toekomstige economische groei in Europa tegenvalt; hogere publieke en private kosen als gevolg van de vier industriële investeringen; structurele negatieve economische impact van de mondiale milieucrisis. Positief effect: samenwerking tussen mensen en AI-systemen kan productiviteit verbeteren. Spelmakers van de toekomste: internationale machtsblokken, bedrijven en regio's (burgerbewegingen, netwerken van bedrijven en decentrale overheden). p169 III Een hoopvolle realistische visie voor de toekomst van Europa Keuzes maken met kwaliteit als kompas. de kwaliteiten die de economie kan leveren: p 179 kwalitatief betere producten met lange levensduur verhoogt tastbare welvaart; deze betere producten zorgen beter voor de aarde en toekomstige generaties burgers met laag inkomen kwaliteitsdivident geven vragen om betere productieprocessen - dus innovatie welvaartswinst (te gebruiken voor de industriele investeringen) breed gevoel van zekerheid Europese waarden verdedigen op het mondiale speelveld strategische stappen naar dat continent van de kwaliteit: p182 verdediging Europese waarden en kwaliteitsnormen op mondiaal economisch speelveld vloer en plafond van economie reperareren - goed werk en productie en consumptie binnen de draagkracht van de planeet brengen digitale soevereiniteit opbouwen structurele oplossing voor financieren vier industriele investeringen Ruimte scheppen voor regionale, veerkrachtige gemeenschapseconomieen Quota voor de grote vijf impactfactoren serieus werk maken van digitale dekolonisering. Eignaarschap van data. met belastingen en de vorige stappen het geld vinden voor de industriele investeringen Sterke regio’s maken binnen Europa. Wat is uniek van de regio en hoe kun je dat uitbouwen en delen? Zoal de Achterhoek een bijzondere positie innemen. IV Sufficiëntie, de nieuwe maatstaf voor het succes van bedrijven. ik vind dit een lastige term om te delen met anderen. Relaties bouwen in de keten, niet zoals nu met allemaal anonieme leveranciers waarvan onduidelijk is wat ze precies doen en hoe. Prijsstrategie, eerlijke prijzen en absolute schaarste Voor bedrijven: De goede dingen doen, de dingen goed doen en geen kwaad doen. Sufficientie: het verhaal van de Fairphone (van Abel) p249. Sturen op efficientie is inefficient - absolute schaarste Kwaliteitsdiensten die bedrijven kunnen leveren: p 272 kwalitatief hoogwaardige diensten die voorzien in de noden van mensen (niet nut) kwalitatief goed werk en florerende bedrijfsgemeenschappen creeren nieuwe natuur Netto positieve bijdragen die bedrijven kunnen leveren: een netto positieve bijdrage bij de inzet van natuurlijk hulpbronnen in de keten een netto positieve bijdrage aan wederkerige relaties in de waardeketen netto positiefe bijdrage aan de continuiteit van de waardeketen Verliezen van absolute schaarse middelen die bedrijven kunnen vermijden minimaal verlies van niet-hernieuwbare hulpbronnen minimaal verlies van ongerepte natuur minimaal verlies van eigen vrije tijd van mensen De grootste menselijke nood is nodig zijn p276 Jaarlijkse budgetten voor bedrijven op de grote vijf impactfactoren p285 sufficientie meetbaar maken (IIRF) V Handvatten om de nieuwe economie dichterbij te brengen Nieuwe economie dichterbij brengen: van onderop bij betrokken burgers en ondernemers innovatieve bedrijvennetwerken (united economy - Heidi Leenaarts) samenwerking tussen burgers en bedrijven De economie democratischer maken (boek Lisa Herzog) met oa. belastingherziening p349 aparte rechtsvormen (ander belastingtarief en herkenbaar),...
4 dec 2025
Vandaag het gesprek met Simone Blüm. Simone is oprichter van Stoicisters, een platform dat stoïcijnse wijsheid praktisch maakt voor het dagelijks leven van moderne vrouwen. Ze laat zien hoe je met die eeuwenoude principes rust, kracht en helderheid vindt in de drukte van alledag. En wat het betekent om goed te leven én een goed mens te zijn. Met Stoicisters bouwt ze bovendien aan een community waar vrouwen elkaar ontmoeten, inspireren en aanmoedigen om stoïcijns te leven. Laten we beginnen… Wat ik zoal leerde van Simone: 00:00 intro - 02:05 De afbeeldingen van filosofen uit de klassieke oudheid creëren een masculine beeld van iets dat kosmopolitisch is, filosofie. 05:25 Meer vrouwen bekend maken met het stoïcisme en er ook een vrouwelijk gezicht aan te geven. 07:05 Enkele boeken die een breder perspectief op stoïcisme hebben. 09:30 Ze heeft veel steun aan de deugden uit het stoïcisme, zelfbeheersing, rechtvaardigheid, moed, wijsheid en broederschap (sisterhood). 11:20 Filosofie was vroeger veel meer verbonden met het dagelijks leven, om je te helpen een goed leven te leiden. 12:55 Een praktische vertaling van de filosofie en stoïcisme, zodat meer mensen er mee bekend worden. 13:50 Een netwerk van vrouwen die gebruik maken van elkaars wijsheid en ervaringen. 16:00 Jezelf weerbaar maken tegen het perfecte plaatjes van sociale media. 18:50 Emoties en gevoel zijn oordelen en dat doe je met je rede. 21:20 Het verschil tussen eenvoud en gemak. 23:35 Gebruik technologie op een stoïcijnse manier. 25:40 Er is vast iemand die me kan vertellen wat ik moet doen. Hoe krijg ik mijn leven weer op de rit en uit de chaos? 27:20 Het is minder druk in mijn hoofd en ik kan betere keuzes maken. 28:35 Gelukkig zijn met minder waardoor er minder druk op het inkomen zit. 30:10 De beloning zit vooral in de impact. 33:20 Een positieve impact maken op iemand anders' leven is een onderdeel van stoïcijns zijn. Het leven van een goed leven. 36:30 Het alternatief voor het mannelijke, krachtige stoïcisme de Stoicisters. 37:25 Een onderscheid maken met wie je werkt, bijvoorbeeld alleen met vrouwen. Met een het voorbeeld van Deja Foxx en waarom Erno voor de podcast alleen vrouwelijke leiders uitnodigt. 39:45 Als je je buitengesloten voelt door een bepaalde netwerk, waar ben je dan bang voor, wat zit er achter? 43:40 Elementen uit het stoïcisme misbruikt worden in de sfeer van de macho man voor de eigen agenda. 46:15 Marcus Aurelius als het voorbeeld hoe een leider moet zijn, medemenselijk en onzeker. 48:05 Meer kijken naar de overeenkomsten en wat je van de ander kunt leren, in plaats van de verschillen zoeken en je daar tegen afzetten. 48:15 Richt je op de dingen die binnen je macht liggen en accepteer de dingen die niet binnen je macht liggen. 49:20 Wees het tegenovergestelde van de persoon waar je van denkt die het niet goed doen. 54:00 Het meest lastige is nee zeggen tegen de dingen die je leuk vindt, en vooral als je ervoor gevraagd wordt. 56:50 Houvast aan de deugden bij lastige keuzes, zoals moed. 1:00:35 De maatschappij beter kunnen maken wanneer we de definitie van 'werk' veranderen. Dat dit niet hoeft te gaan over inkomen. Meer over Simone Blüm: https://www.linkedin.com/in/simone-bl%C3%BCm-b5391928/ https://stoicisters.substack.com Andere bronnen: Leer denken als Socrates – Donald Robertson #boekencast afl 127 A Guide to the Good Life - William B Irvine Stoïcijnse levenskunst - Miriam van Reijen Boeken van Brandon Sanderson Ryan Holiday (website) Wikipedia Going Viral Taught Me the Internet Is Broken — but Fixable | Deja Foxx | TED - uit de video, internet for girls (sisterhood): GenZ Girl Gang, "an Instagram community determined to redefine sisterhood for a new generation" Search Engine Lore Archive of Our Own - Wikipedia Manifesto - Sunroom - Where women & non-binary creators get paid to exist Diem | Social Search Engine Het beest dat ongelijkheid stimuleert – Xaviera Ringeling Inner Development Goals (IDG) IDG Global Practitioners Network (GPN) Video van het gesprek met Simone Blüm https://youtu.be/5QP2bGxH5Eg Kijk hier https://youtu.be/5QP2bGxH5Eg
21 nov 2025
Vandaag het gesprek met Monique Bolung. Monique is transcultureel systemisch coach en opleider met meer dan dertig jaar ervaring. Ze was directeur van SchoolvoorCoaching, oprichter van Breinkorf, een bureau voor teamcoaching, en werkt nu vanuit Golden Blues. Bescheiden als een Indische, plat Amsterdams als het moet — Monique draait niet om de waarheid heen. Ze begeleidt mensen die willen leven met alles wat ze zijn: kracht, kwetsbaarheid, verlies en verlangen. Haar werk raakt thema’s als macht en onmacht, verzoening en thuiskomen in ontheemding. Laten we beginnen… Wat ik zoal leerde van Monique: 00:00 intro - 02:40 Het was vooral hard werken en ze kwam tot de realisatie dat dit niet was wat ze nu moest doen. 003:55 Op je 69e 'systemic dans and movement' gaan geven. 04:45 We hebben in deze tijd (met Ai) geen behoefte aan nog meer slimmere mensen, maar aan mensen die kunnen doorvoelen en doorgronden. 08:25 Kun je je legacy doorgeven? 12:40 Haar levensenergie is toegenomen, toen ze zich bewust realiseerde dat haar leven eindig is. 16:30 Ze heeft een aantal succesvolle bedrijven gehad, en dat gaf veel werk, succes, geld, maar ook een gevoel van leegte. 17:35 Een voorbeeld hoe je op een lollige manier oud kunt worden. 18:30 Voornemen om oud, stout en fout te zijn op haar leeftijd. 20:05 De komende jaren zal ze veel verlies lijden. 25:05 Ze is statenloos opgegroeid en kreeg op haar zestiende de Nederlandse nationaliteit om te gaan studeren. 34:25 Neem je leven zoals het komt, en leef het zoals je bent, en niet zoals je moet zijn. - haar legacy 36:45 Het verschil tussen onderwijs/opleiden en ontwikkelen. 38:55 We hebben vooral iets te ontwikkelen op de emotionele en sociale kant in deze tijd met de ontwikkeling van de Ai, en minder op de intellectuele kant. 40:40 Iedereen ziet dat dit niet goed gaat, maar we wachten tot de wal het schip keert. 41:35 Ondernemers hebben een soort leeftijdsgrens, die komt na de groei- en succesverslaving. 44:40 De maximalisatie van welzijn in plaats van winst. 48:15 'F*ck you' ongelukkige jeugd ik doe mijn eigen ding. 49:10 In voldoende mate je slachtofferschap en in voldoende mate je daderschap nemen. 51:20 Ze kon niet zeggen, 'Ik ben kwetsbaar.' 52:40 Ondernemers en managers in de top laag van de organisatie hebben vaak iets van, ik heb misschien geen makkelijke start gehad, maar ik trek me er niets van aan en gaan dan in de overdrive en zijn daar succesvol in. 54:50 Het leven kunnen nemen, en blij zijn met wat het leven je geeft. 56:15 Hoe lang heeft het familiesysteem voeten aan de grond in de regio? Hoeveel stabiliteit zit er in je dna? 58:40 De bijdrage die ze levert door met migranten te werken. 1:02:00 Het gesprek aan gaan door de juiste vraag te stellen in plaats van stelling nemen. 1:04:10 Als er meer wij komt, wordt je rijker, ook als individu. 1:09:00 Organisaties hebben meer doorleefd leiderschap en wijsheid nodig. Meer over Monique Bolung: www.goldenblues.nl https://moniquebolung.nl https://www.linkedin.com/in/moniquebolung/ https://decideforimpact.com/show402-de-prijs-van-migratie-monique-bolung/ - De prijs van migratie. https://decideforimpact.com/show40/ - Wat moet ik met al dat geld? Boek: 10 Tips voor Teamcoaching (2020) Andere bronnen: Her-innering is niet hetzelfde als geheugen. - YouTube - Paul de Blot Arawana Hayashi - the art of true move Sandrijn Dekkers Blue zone - Wikipedia Hilbrand Westra - School voor Systemisch Bewustzijn (SSB) Tao (filosofie) - Wikipedia Bersiap periode - Wikipedia Paul Mbikayi Inner Development Goals Video van het gesprek met Monique Bolung https://youtu.be/kcKx2qwq55Q Kijk hier https://youtu.be/kcKx2qwq55Q De onderwerpen die we bespreken raken aan belangrijke thema’s zoals levensenergie, leiderschap, kwetsbaarheid, systeemverandering, en de balans tussen succes en zingeving. Hier zijn enkele kernpunten: 1. Levensfase en zingeving “Op je 69e 'systemic dance and movement' gaan geven” en “Voornemen om oud, stout en fout te zijn”: Dit benadrukt het belang van levenslang leren en experimenteren, ook op latere leeftijd. Het is een oproep om stereotypen over veroudering te doorbreken en te blijven groeien, zelfs als dat onconventioneel is. “Haar levensenergie nam toe toen ze zich realiseerde dat haar leven eindig is”: Dit sluit aan bij het idee van memento mori—bewustzijn van sterfelijkheid kan leiden tot meer intensiteit en authenticiteit in het leven. 2. Kritiek op succes en leegte “Succesvolle bedrijven gaven werk, geld, maar ook leegte”: Een herkenbare observatie: succes en materiële welvaart garanderen geen geluk. Veel mensen ervaren dit na jaren van hard werken en zoeken naar diepere betekenis. “Maximalisatie van welzijn in plaats van winst”: Een pleidooi voor een post-groei economie, waar welzijn en duurzaamheid centraal staan. Dit past bij jouw interesse in postgroei-initiatieven. 3. Emotionele en sociale ontwikkeling in het AI-tijdperk “We hebben geen behoefte aan slimmere mensen, maar aan mensen die kunnen doorvoelen en doorgronden”: Een krachtige stelling, vooral nu technologie veel cognitieve taken overneemt. Empathie, wijsheid en emotionele intelligentie worden steeds belangrijker. “Ontwikkelen vs. opleiden”: Onderwijs richt zich vaak op kennis en vaardigheden, maar persoonlijke groei en zelfkennis zijn minstens zo cruciaal. 4. Kwetsbaarheid en leiderschap “Ik kon niet zeggen: ‘Ik ben kwetsbaar’”: Veel leiders en ondernemers worstelen met kwetsbaarheid, terwijl juist authenticiteit en openheid vertrouwen en verbinding creëren. “Ondernemers hebben een leeftijdsgrens na groei- en succesverslaving”: Dit suggereert dat er een natuurlijke evolutie is in ambitie—van prestatie naar betekenis. 5. Legacy en verbinding “Neem je leven zoals het komt, en leef het zoals je bent”: Haar legacy lijkt te gaan over acceptatie, authenticiteit en vrijheid. “Als er meer ‘wij’ komt, word je rijker als individu”: Een mooie samenvatting van hoe collectief welzijn individueel geluk versterkt. 6. Systeemverandering en verantwoordelijkheid “We wachten tot de wal het schip keert”: Een kritiek op passiviteit—verandering begint bij individuele actie en moed. “Doorleefd leiderschap en wijsheid”: Organisaties hebben leiders nodig die ervaring en menselijkheid combineren met visie. Reflectievragen voor jou Wat raakt jou het meest in deze uitspraken? Zijn er thema’s die aansluiten bij je eigen ervaringen of werk? Hoe zie jij de rol van kwetsbaarheid en authenticiteit in leiderschap? Past dit bij wat je ziet in jouw netwerk of organisatie? Hoe zou jij de balans tussen succes en zingeving beschrijven? Heb je zelf momenten meegemaakt waar je dacht: “Is dit het?” na een periode van hard werken? Transcript Erno Hannink: [00:00:00] Hallo en welkom bij aflevering 483 van de Decide for Impact podcast. Vandaag het gesprek met Monique Bolum. Monique is transcultureel systemisch coach en opleider met meer dan 30 jaar ervaring. Ze was directeur van school voor coaching, oprichter van Breinkorf, een bureau voor teamcoaching en werkt nu vanuit Golden Blues. Bescheiden als een Indische, een plat Amsterdam zoals het moet. Monique draait niet om de waarheid heen. Ze begeleidt mensen die willen leven met alles wat ze zijn. Kracht, kwetsbaarheid, verlies en verlangen. Haar werk raakt thema's als macht en onmacht, verzoening en thuiskomen in ontheemding. Mijn naam is Erno Hanink en ik deel mijn opgedane kennis ervaring en expertise met jou. Ik coach ondernemers zodat ze besluiten nemen om hun impact te groeien. Het was opnieuw voor de derde keer een [00:01:00] bijzonder gesprek met Monique. Het is altijd fijn om met haar in gesprek te komen en van haar wijsheid te leren. Laten we beginnen. Welkom in de nieuwe podcast aflevering. Vandaag spreek ik met Monique Bolum. Welkom Monique. Dank je. Opnieuw het is de derde keer dat ik met je spreek in de podcast. Ik spreek elkaar natuurlijk vaker maar voor de podcast. Monique Bolung: Ja. Erno Hannink: De vorige keer was in juni 2023 en daarvoor was het nog langer geleden. Het was een van de eerste afleveringen van de podcast. Dat zal ruim tien jaar geleden zijn, denk ik uit mijn hoofd. En ondertussen is er weer veel veranderd in wat jij doet in jouw leven. Dus ik dacht, dat is wel een mooi moment om te kijken hoe je er nu in staat met je bedrijf, met jezelf. Omdat ik wat ik van je zie en wat ik van je gehoord heb, denk ik, er zitten hele interessante onderwerpen in waar je mee bezig bent. Dus daar wil ik het heel graag over hebben. Ik denk voor mensen die jou niet kennen, de meest interessante stuk is [00:02:00] waar je mee bezig bent nu. Je hebt zo'n drie rollen bedacht voor jezelf in deze nieuwe fase van je leven. Maar hiervoor had je breinkorf, daar hebben we de vorige keer bijvoorbeeld over gesproken. Wat was voor jou de reden om met pensioen te gaan of uit breinkorf te stappen, dat je zegt ik ga het nu anders doen? Monique Bolung: Ja, nou ik merkte met breinkorf, het was gewoon ook keihard werken. Weet je, dus ik dacht ook, ik geloof dat ik toen ik uit breinkorf stapte, was ik 66 geloof ik, 67. Ik had het gevoel ja, dit is niet wat ik nu nog moet doen. Ik wist toen ook niet wat ik wel moest doen. Dus ik ben 1 januari 2021 uit breinkorf gestapt. En ik zat op de bank en ik dacht nou, ik ben breinkorf ben benieuwd wat er gaat gebeuren. Ik weet eigenlijk niet wat ik ga doen. Dus ik had geen plan, ik had geen [00:03:00] verwachtingen. Ik voelde wel, er hangt iets in de lucht. Toen merkte ik in de tijd daarna, dat ik zelf ook een soort ontwikkeling doormaakte. Want ja, je bent 67, je krijgt pensioen, je krijgt ook AOW. Ik vond het echt fantastisch dat dat allemaal zomaar op de rekening binnenkwam....

Afleveringen

Mijardairs betalen geen inkomstenbelasting &#8211; Gabriel Zucman #boekencast afl 144

Beyond Growth: Anastasia Linn on Sustainable Finance

De wereld en de aarde &#8211; David van Reybrouck #boekencast afl 143

Je hebt geen toestemming nodig &#8211; Marije van den Berg

De machtscode &#8211; Marietje Schaake #boekencast afl 142

Onvoorwaardelijke besluiten nemen met lef &#8211; Marja Wagenaar

Je bent niet de baas, maar je moet er wel iets mee &#8211; Van den Berg en Groen #boekencast afl 141

Wil je wat bereiken? Wees ergens vóór &#8211; met Jeanine Mies

The Age of Extraction &#8211; Tim Wu #boekencast afl 140

Feel moved, start moving &#8211; Lara Sibbing

Reframing &#8211; Karim Benammar #boekencast afl 139

Wayfinding and weaving with Mila Aliana

Het uur van de wolven &#8211; Giuliano da Empoli #boekencast afl 138

Zo krijgen we een economie zonder verborgen impact &#8211; Babette Porcelijn

Filosofie van de kroeg &#8211; Hans Schnitzler #boekencast afl 137

Zo ontwikkel je plantaardig denken in je bedrijf &#8211; Daniëlle de Jonge

Wachten, een levenshouding &#8211; Dirk De Wachter #boekencast afl 136

Idealistisch en pragmatisch dansen met klanten &#8211; Liliana Rengifo

Geld genoeg, maar niet voor jou &#8211; Thomas Bollen #boekencast afl 135

Het omgekeerde ontwerp van de stad &#8211; Marianne Lefever

Intiem verzet &#8211; Josep Maria Esquirol #boekencast afl 134

Navigating Life Transitions with Conscious Leadership and Inner Development &#8211; Priscilla Zamora Politis

Stop chasing happiness &#8211; Frank Martela #boekencast afl 133

Ultieme droom: dat klimaat geen &#8216;links&#8217; thema meer is &#8211; Sarah Nasrawi

Jaaroverzicht #boekencast 2025

Dit is fascisme &#8211; Rosan Smits #boekencast afl 132

Overheid wordt weer de hoeder van de samenleving &#8211; Musetta van Wetsingh

Continent van de kwaliteit &#8211; Paul Schenderling #boekencast afl 131

Stoïcisme groeit in de sisterhood &#8211; Simone Blüm

Oud, Stout en Vrij: Het Leven Na Succes &#8211; Monique Bolung