De verhalen liggen op straat
Ik loop over straat en zie een statig pand, een prachtig kunstwerk, een bijzondere plek, een oud gebouw of een grote zwerfkei. Soms ga ik ergens naar binnen. Heel af en toe kom ik iemand tegen. Ook loop ik wel 's een begraafplaats op. Ik sta stil, raap het verhaal op en lees.
Jan van der Kolk
Afleveringen
- 12 okt 2026
Op initiatief van Helmer Koetje en Marcus Elzinga is vanaf 31 augustus 2007 de Deltapiraat als eerste legale piratenzender van Nederland te beluisteren op de kabel, in de ether en via de livestream. Elzinga vertelt wat eraan voorafging. Verder ook een gesprek met ‘veteraan piraat’ Sjon ‘Sjonnieboy’ Schutte. https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 20 aug 2026
Op de klootschietbaan op de Haarlerheide worden al meer dan 200 jaar kloten geschoten. In de historie van de Twentse klootschietsport zijn drie wedstrijden legendarisch: Oldenzaal versus Ootmarsum, drie Rossummers versus de Dree Dieksen en die om de Zilveren Kloot. Klotendraaier Gerard Hutten vertelt o.a. over de blauwe kloot zonder lood. https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 1 jun 2026
De meest vrouwelijke straatnaam van ons land is de Mooie Vrouwenweg. Uniek in ons land en wellicht ook daarbuiten. Op de hoek met de Ootmarsumsestraat stond hier van 1759 tot 2009 ‘De Mooie Vrouw’, een herberg met een zeer rijke geschiedenis. Vier generaties lang was er een Heerdink als uitbater. Meer info op https://jrvanderkolk.nl/podcast/.
- 28 mei 2026
In de maand mei staat er bij onze oosterburen een meiboom naast de kerk. Zo ook in Uelsen. Over deze traditie een gesprek met burgemeester Wilfried Segger. Verwant aan deze traditie zijn de Pinksterbruidjes en de boom in de nok van het nieuw te bouwen huis. Meer info op https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 21 mrt 2026
Zittend op het terras van restaurant ‘t Wapen van Markelo vraag ik mij af hoe het wapen van de voormalige gemeente Markelo eruit ziet. Even daarna ontdek ik in het oude gemeentehuis het wapen op een prachtig kleurrijk gebrandschilderd glas-in-loodraam. In dit verhaal vertel ik wat er allemaal op staat (bisschopsmijter, Hollandse tuin en vijf bergen) en wat de betekenis hiervan is. Meer op: https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 15 jan 2026
Rectum werd ooit verkozen tot ‘Meest bijzondere plaatsnaam van Nederland’. In dit verhaal portretteer ik deze mooie buurtschap. Meer op https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 16 okt 2025
Aan de voet van de 19,4 meter hoge stuwwal De Mekkelink liggen de Rhaanderesch en het Rhanerveld met straatnamen genoemd naar de families Mekkelink, Fijnewever en Ossenkamp. Sinds 1297 is er het Erve Megeldinck of Mekkelink. De familie Fijnewever emigreerde in 1847 met veel Afgescheiden geloofsgenoten naar Amerika. Op de Ossenkamp konden ploegossen na gedane arbeid weiden. Mogelijk werden ossen hier ook vet geweid om als slachtvee verkocht te worden. En aan de flink meanderende Regge stond hier eeuwenlang het imposante Kasteel Rhaan. https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 23 jul 2025
Mümmelmann is vooral bekend van de kruidenlikeur en in ons land nauwelijks van de haas in de gelijknamige verhalenbundel van Hermann Löns (1866-1914). Deze succesvolle schrijver, heidedichter en natuurbeschermer genoot in mei 1912 van de prachtige grensoverschrijdende natuur in Hesingen, tussen Uelsen en Ootmarsum waar hij logeerde. Löns gaf de dieren in zijn verhalen een naam. Haas Mümmelmann is zijn beroemdste dierfiguur. Wat deze haas een keer beleefde, wordt verteld in dit verhaal. Meer op https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 30 apr 2025
Rond 1669 werd tussen de marken Notter-Zuna en Rijssen de Zunasche Wal aangelegd als grens. Deze wal heeft de kenmerken van een landweer met op de wal bomen en doornige struiken en daar langs een diepe sloot. Bekend is de (verdwenen) Sallandse Landweer tussen Deventer en Holten. Op de Borkeld liep de postweg door een landweer. Veel familienamen vinden hun oorsprong in landweren, zoals Beumer, Gilhoes, Hekman, Koerman, Peter en Slaghekke. Met de komst van prikkeldraad verdwenen de meeste landweren. De ruim honderd nog overgebleven landweren in ons land worden nu bestempeld als erfgoed en blijven zo behouden. www.jrvanderkolk.nl/podcast/
- 5 mrt 2025
Ooit was de burcht Lage een militair bolwerk om Twente te verdedigen. Tot vrijdag 17 juli 1626. Toen werd de burcht door Staatse troepen opgeblazen. Wat overbleef is de ruïne aan de Eichenallee. Deze herinnert aan het onstuimige verleden van de Heerlijkheid Lage. https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 14 nov 2024
Waarom hebben in Almelo de huizen sinds 1909 aan de linkerkant van de straat even en aan de rechterkant oneven nummers. Na een hele zoektocht kwam het antwoord uit Odense (Denemarken): "Rasmus Modsat". Meer op www.jrvanderkolk.nl/podcast/
- 12 jul 2024
In veel Bentheimer zandstenen kerkmuren in Twente en net over de grens zitten talrijke kleine gaten. Zijn het kogelgaten, hijsgaten of schraapte men uit deze gaten steenpoeder als medicijn? We moeten gissen naar de verhalen over napjes in gatenkazige kerkmuren, cupmarks op hunebedden en kuiltjes op geheimzinnige duivelsstenen. We moeten ons met de oude verhalen behelpen en iedereen mag er zoveel van geloven als het hem of haar goeddunkt. Kijk ook op https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 29 apr 2024
In een 10 - 15 cm dikke laag ontdekte de Twentse archeoloog Cornelis Hijszeler vuurstenen werktuigjes én heel veel brokjes houtskool uit 10.000 - 8.300 v. Chr. Hij maakte deze laag wereldberoemd als 'Laag van Usselo'. Op de vindplek staat nu een groot betonnen kunstwerk. Meer info op https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 26 mrt 2024
Dit driedelige verhaal gaat over bijzondere wereldreizigers uit Twente: Gerard uit Oldenzaal en Antoon uit Denekamp stapten in 1936 op de fiets voor een tocht naar de piramides in Egypte, Karel en zijn mùege uit Rijssen trokken in de jaren 50, 60 en 70 Europa in met de keuklkoare en Manon uit Vriezenveen maakte vanaf 2005 een reis op de trekker naar de Zuidpool. 00:01:00 Gerard Monnink & Antoon Damhuis 00:26:41 Karel Schönfeld – Wichers 00:47:47 Manon Ossevoort Meer info op https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 1 feb 2024
Op de oude begraafplaats bevindt zich een opvallend groot gietijzeren grafmonument. Het is in Twente het meest bijzondere grafmonument en het is voor een heel bijzondere man, Thomas Ainsworth (Bolton Le Moors 1795 - Nijverdal 1841). Hij was dé grondlegger van de Twentse katoenindustrie. Meer op: https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 1 nov 2023
Bij dit monument ter nagedachtenis aan het Molukse woonoord ‘Vossenbosch’ komen tijdens een weerzien verhalen over vroeger naar boven. Meer op: https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 30 sep 2023
In 1901 meenden Samuel Frank en Emanuel Hompes goud te kunnen delven in Nijverdal. Kosten noch moeiten werden gespaard om dat te realiseren, maar helaas. Deze goldrush was binnen een jaar al weer voorbij. https://jrvanderkolk.nl/podcast
- 6 sep 2023
Hoog aan de witte slangentoren van de brandweerkazerne in Almelo hangt het door beeldhouwster Janny Brugman – de Vries gemaakte bronzen kunstwerk ‘Prometheus’. Wie was deze god uit de Griekse mythologie? Prometheus stal het vuur uit de hemel en gaf het aan de mensen op aarde. www.jrvanderkolk.nl
- 29 apr 2023
Op 22 april 2023 organiseerde de Stichting De Twentse Beiaard een carill(r)ondje langs de carillons van Hengelo, Almelo, Ootmarsum en Oldenzaal. In dit muzikale verhaal enkele geluidsfragmenten én een gesprek met stadsbeiaardier Hylke Banning bij het carillon in de toren van de St. Plechelmusbasiliek in Oldenzaal. https://jrvanderkolk.nl
- 8 apr 2023
'n Gesprek met Gerrit Kraa, better bekeand as Gait van de Kroaje, oaver 'n Kreenk vuur de Twentse sproak. 'n Kreenk is gangs met 't instaandhoalden en bevorderen van de Twentse taal. Bie 't Everloo in Voalth, Rossum, lig ne groten zwerfkei as herinnering an de oprichting van 'n Kreenk doar. https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 31 mrt 2023
Vanaf de Gouden Eeuw tot aan de Eerste Wereldoorlog kwamen elke zomer vele duizenden seizoensarbeiders met hun zeis vanuit Duitsland naar ‘das steinreiche Holland’ om gras te maaien en te helpen bij de hooioogst. Ze bleven zo’n 6 weken of wat langer en verdienden dan veel geld. Deze arbeidsmigranten werden Hannekemaaiers of Pickmäijers genoemd. Over het maaien van gras met een zeis en het maaien van rogge met de zicht en pikhaak vertellen Bernard Knoop en Johan Veneklaas van de Oogstgroep Almelo. Sommige Hannekemaaiers gingen ook spullen uit Die Heimat verkopen. Hun handel droegen ze mee in een grote mand op hun rug. Deze Kiepkearls, marskramers, deden goede zaken. Velen bleven voorgoed in ons land en stonden aan de basis van goedlopende winkels, zoals C&A, V&D en de familie Sinkel. https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 12 jan 2023
Langs de Grote Weg tussen Zwolle en Enschede werden rond 1830 mijlpalen geplaatst. Een eeuw later kwamen de hectometerpaaltjes met oranje kop. In Hengelo, Wierden en Almelo zijn er nog een aantal blijven staan. Als tastbaar element in de geschiedenis van de infrastructurele ontwikkeling. https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 1 dec 2022
In Rijssen pronken op vijf rotondes kunstwerken van Ruurd Hallema uit Borne. Geen kunstenaar die zoveel rotondes van beelden heeft voorzien dan hij. Qua rotondes is hij in Twente de absolute nummer 1. In dit verhaal vertelt hij over deze werken. https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 28 sep 2022
Vanaf 1829 werd tussen Nijverdal en Wierden de Groote Weg aangelegd. Bij hectometerpaal 39,5 woonde Hendrik van der Kolk die als rijkswegwerker het klein onderhoud aan deze weg moest doen. Harm Boom klaagde zeer over de staat van de weg toen hij in 1846 een reis van Zwolle naar uiteindelijk Enschede maakte. Terecht, want deze nieuwe weg werd intensief gebruikt. Nog steeds. Het is de verbinding tussen de economische regio's Zwolle/Kampen en Twente. De weg zal opgewaardeerd worden van N35 naar A35. Meer info op https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 29 jul 2022
Meester G.B. Vloedbeld (9 maart 1884 – 17 november 1961, Almelo) schreef naast zijn fulltimebaan als onderwijzer een ontzagwekkende hoeveelheid artikelen en verhalen over de geschiedenis en folklore van Twente en dat vooral in de streektaal, ‘zijn moodersproake’. Zijn meest bekende werk is ‘Mans Kapbaarg, 'n grootsten leugenbuul van ’t Tukkerlaand’. In Almelo wordt deze humoristische roman als stripverhaal uitgebeeld in het grootste mozaïek van ons land in de gelijknamige Mans Kapbaargtunnel. In deze podcast ook een gesprek met kleinzoon Gerard Vloedbeld en mozaïekrestaurateur Hans Hunter. Meer info op https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 11 mei 2022
In de muren van de St. Plechelmusbasiliek in Oldenzaal zitten honderden gleuven. Over het ontstaan hiervan zijn veel verklaringen. Dit verhaal geeft het meest waarschijnlijke antwoord. Meer info op https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 14 feb 2022
In november 1992 kwam Klazien Rotstein – van den Brink (13 maart 1919 – 5 juni 1997), landelijk bekend als Klazien uut Zalk, naar Den Ham voor een lezing voor de ouderen. In deze podcast een kleine registratie van die lezing en een interview voor de microfoon van de lokale omroep LOV. https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 8 feb 2022
Wagenmakerij Langenhof aan de Rijssensestraat 128 in Wierden is een authentiek erfgoedmuseum waar het eeuwenoude ambacht van wagenmaker levend wordt gehouden. Meer info op https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 8 feb 2022
Enthousiast geworden door het opkomend vliegverkeer in Twente bouwden Henk van der Heiden en Gerrit het Lam in 1932 een vliegtuig in de wagenmakerij van Jan Langenhof in Wierden. Helaas, of achteraf gelukkig, was de eerste proefvlucht geen succes. Meer info op https://jrvanderkolk.nl/podcast/
- 15 dec 2021
Nu gaat er een Amber Alert uit als iemand wordt vermist. Hoe anders ging dat in 1947 toen twee Enschedese meisjes bij grenspaal 24 in Beuningen door Duitse commiezen werden opgepakt. Zij werden gevangen gehouden in Nordhorn en na tien dagen weer vrijgelaten. Meer info op https://jrvanderkolk.nl/podcast/